Tham dự buổi lễ có đồng chí Nguyễn Văn Lợi – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã; đồng chí Đào Hồng Thanh – Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Chủ tịch UBND xã; đồng chí Lê Thị Hồng Dung – Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Chủ tịch HĐND xã; cùng đại diện các ban, ngành, đoàn thể địa phương; con cháu họ Bùi ở khắp mọi miền và đông đảo bà con nhân dân, du khách thập phương.
Hằng năm, vào ngày mùng 8 tháng Giêng Âm lịch, Lễ hội Đền Quan Lớn Bùng được tổ chức long trọng, thể hiện tấm lòng thành kính của nhân dân trong vùng đối với vị danh tướng tài ba, người con ưu tú của quê hương.
Quan Lớn Bùng, tức Bùi Thế Đạt (1704–1781), là danh tướng thời Lê – Trịnh, quê tại làng Tiên Lý, huyện Đông Thành, phủ Diễn Châu (nay thuộc xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An). Sinh trưởng trong gia đình có truyền thống võ nghiệp, ông sớm bộc lộ tài năng quân sự, lập nhiều chiến công hiển hách, gần như chưa từng bại trận, trở thành trụ cột quan trọng của triều Lê – Trịnh.
Trong sự nghiệp cầm quân, ông từng đảm nhiệm nhiều chức vụ trọng yếu: năm 1740 làm Lưu thủ Thái Nguyên, được phong tước Đoan Nguyên hầu; năm 1750 kiêm thống lĩnh Sơn Tây, theo chúa Trịnh đánh dẹp loạn; sau đó lần lượt giữ các chức Đề lĩnh Kinh Bắc, Lưu thủ Thanh Hóa, đốc suất Nghệ An. Năm 1769, ông thống lĩnh 60 dinh cơ Nghệ An – Thanh Hóa; năm 1774 theo danh tướng Hoàng Ngũ Phúc tiến đánh Đàng Trong, chiếm giữ Phú Xuân và được giao trọng trách Nam Thùy Đại Tướng quân trấn thủ Thuận Hóa. Về sau, ông được phong Đại tư đồ, tước Bùng Quận công.
Với những đóng góp to lớn cho triều đình, ông cùng các danh tướng Hoàng Ngũ Phúc, Nguyễn Phan được ghi công vào cờ Thái thường ở phủ Chúa – một vinh dự hiếm có đương thời. Sử gia Phan Huy Chú từng nhận định ông là “bậc danh tướng của châu Hoan thời gần đây”. Đặc biệt, ông còn được biết đến là người Việt Nam thứ hai có tác phẩm nhắc tới địa danh “Bãi cát vàng”, tức hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ngày nay.
Khi qua đời, ông được triều đình Hậu Lê cử đoàn đại biểu về tế lễ, phong là Trung Đẳng Phúc Thần và ban tặng bốn chữ vàng “Thế – Đốc – Trung – Trinh”, ghi nhận công lao và khí tiết của một bậc trung thần.
Hiện nay, tại khu vực Đền Quan Lớn Bùng vẫn lưu giữ nhiều di vật quý giá như các viên đá kê cột chạm khắc tinh xảo, đặc biệt là sáu tượng võ quan bằng đá nguyên khối cùng tượng voi, ngựa, chó chầu mang phong cách nghệ thuật thời Lê Trung hưng. Đây là những hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc, cần được quan tâm bảo tồn và phát huy.
Trải qua bao biến thiên của thời gian, ngôi đền vẫn là chốn linh thiêng để người dân và du khách thập phương tìm về dâng hương, tưởng niệm, cầu bình an, may mắn mỗi dịp lễ Tết, ngày rằm. Lễ kỷ niệm 245 năm Ngày mất Quan Lớn Bùng không chỉ là dịp tri ân một danh tướng lẫy lừng mà còn góp phần gìn giữ, lan tỏa truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, bồi đắp niềm tự hào về lịch sử, văn hóa quê hương Diễn Châu.
