Ngôi đền là nơi thờ Tứ vị Thánh Nương - những vị thần được người dân các tỉnh ven biển miền Trung tôn kính như những vị thần bảo hộ ngư dân và phù trợ cho những chuyến ra khơi thuận lợi. Tín ngưỡng này đã tồn tại qua nhiều thế kỷ và được ghi nhận trong nhiều thư tịch cổ của Việt Nam.
Theo các nguồn sử liệu, vào đầu thế kỷ XIV, trong cuộc chinh phạt Chiêm Thành, vua Trần Anh Tông được cho là đã gặp điềm linh ứng của các vị thần biển khi đoàn thuyền đi qua vùng cửa biển Càn Hải. Sau chiến thắng trở về, triều đình đã sắc phong và cho lập đền thờ Tứ vị Thánh Nương tại nhiều địa phương ven biển. Từ đó, tín ngưỡng thờ các vị thần biển ngày càng được cộng đồng cư dân duyên hải gìn giữ và phát triển.
Tại vùng Hội Thống, người dân đã rước chân hương từ Đền Cờn về lập đền thờ tại địa phương. Đền được ban đại tự "Tối Linh Từ" và trở thành trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của cư dân cửa biển. Qua nhiều triều đại, các vị thần tiếp tục được sắc phong, thể hiện sự ghi nhận của nhà nước phong kiến đối với tín ngưỡng dân gian này.
Ban đầu, Đền Cả được dựng với quy mô đơn giản. Đến thời vua Tự Đức, công trình được xây dựng kiên cố hơn với kiến trúc truyền thống gồm ba gian, mái lợp ngói âm dương, tường xây gạch và hệ thống cửa gỗ. Khu hậu cung là nơi đặt ban thờ chính Tứ vị Thánh Nương, bên cạnh các ban thờ những vị thần phối tự theo truyền thống. Không gian thờ tự được bố trí trang nghiêm, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng.
Quần thể di tích còn nổi bật bởi cảnh quan hài hòa với thiên nhiên. Phía trước đền có hai hồ nước nhỏ nằm cân xứng, bao quanh là tường bao và hệ thống cổng truyền thống. Trong quan niệm dân gian, tổng thể khuôn viên được ví như hình thế đầu rồng hướng ra biển, phản ánh tư duy phong thủy của cư dân vùng sông nước.
Một trong những giá trị nổi bật của Đền Cả là hệ thống di vật và tư liệu Hán Nôm còn được bảo tồn. Đền hiện lưu giữ nhiều câu đối cổ ca ngợi công đức của các vị thần cũng như khẳng định ý nghĩa thiêng liêng của không gian thờ tự. Bên cạnh đó là nhiều đạo sắc phong được ban qua các triều đại Cảnh Hưng, Tự Đức, Duy Tân và Khải Định. Đây là những hiện vật có giá trị lịch sử, góp phần nghiên cứu đời sống tín ngưỡng và lịch sử vùng ven biển Hà Tĩnh.
Trong quá trình tồn tại, Đền Cả từng chịu ảnh hưởng của nhiều đợt thiên tai, đặc biệt là các cơn bão lớn vào những năm 1980 khiến một số hạng mục xuống cấp. Sau đó, với sự chung sức của chính quyền và nhân dân địa phương, nhiều lần trùng tu, tôn tạo đã được thực hiện nhằm gìn giữ kiến trúc và các giá trị truyền thống của di tích.
Ngày nay, Đền Cả tiếp tục là điểm sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc của người dân địa phương. Vào các dịp lễ, Tết, ngày Sóc, ngày Vọng và những ngày lễ truyền thống, đông đảo người dân cùng du khách thập phương đến dâng hương, cầu bình an và tưởng nhớ các vị thần được thờ phụng tại đây.
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng dân gian, Đền Cả (Đền Đại Càn) đã được UBND tỉnh Hà Tĩnh xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định số 1796/QĐ-UBND ngày 27/6/2008. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của ngôi đền góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương, đồng thời trở thành điểm đến tâm linh, văn hóa đặc sắc trên vùng đất Đan Hải.
