Hơn 10.000 binh sĩ cùng dàn khí tài hùng hậu của CENTCOM đã được triển khai, sẵn sàng thực thi mệnh lệnh của Tổng thống Donald Trump: Triệt hạ mọi nguồn lực hạt nhân của Iran bằng gọng kìm kinh tế.
Lệnh phong tỏa tại eo biển Hormuz chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Washington tuyên bố sẽ duy trì hiện diện hải quân cho đến khi tuyến hàng hải chiến lược này được khôi phục hoàn toàn. Thông điệp được phát đi rõ ràng: hoặc mọi tàu được đi qua, hoặc không ai được đi qua.
Trong 24 giờ đầu, lực lượng Mỹ cho biết đã chặn toàn bộ tàu ra vào các cảng Iran, đồng thời yêu cầu một số tàu quay đầu. Hàng chục phương tiện quân sự, hàng nghìn binh sĩ và nhiều tàu chiến được triển khai, tạo nên một vành đai kiểm soát kéo dài từ vịnh Oman đến khu vực cửa ngõ Hormuz.
Đáng chú ý, Mỹ khẳng định phong tỏa được thực thi “công bằng” với mọi tàu có liên hệ với Iran, nhưng vẫn mở hành lang cho tàu trung lập. Tuy nhiên, thực tế vận hành không hoàn toàn trơn tru khi nhiều hãng vận tải quốc tế vẫn chờ hướng dẫn rõ ràng về mức độ an toàn, nguy cơ thủy lôi và khả năng được hộ tống.
Hormuz không chỉ là điểm nóng quân sự, mà còn là “yết hầu” của thị trường năng lượng toàn cầu. Trước xung đột, mỗi ngày có hơn 1/5 lượng dầu khí thế giới đi qua đây. Việc phong tỏa kéo dài lập tức làm dấy lên lo ngại gián đoạn nguồn cung và đẩy giá năng lượng vào trạng thái nhạy cảm.
Song song với áp lực trên biển, Washington đẩy mạnh yêu cầu Tehran từ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân. Lập trường của Mỹ không dừng ở kiểm soát, mà hướng tới “zero enrichment” – không làm giàu uranium dưới bất kỳ hình thức nào.
Trong các vòng đàm phán gần đây, Mỹ được cho là đề xuất lệnh cấm làm giàu uranium kéo dài hàng chục năm. Iran phản hồi bằng phương án mềm hơn: rút ngắn thời gian và cho phép pha loãng uranium dưới giám sát quốc tế, thay vì loại bỏ hoàn toàn.
Khoảng cách này trở thành nút thắt chính khiến các cuộc thương lượng kéo dài hơn 20 giờ vẫn chưa đạt đột phá. Dù vậy, cả hai bên đều để ngỏ cánh cửa đối thoại, trong bối cảnh áp lực quân sự và kinh tế đang đan xen.
Một thực tế nổi lên: phong tỏa không chỉ nhằm kiểm soát dòng chảy dầu mỏ, mà còn là đòn bẩy chiến lược để buộc đối phương nhượng bộ trên bàn đàm phán. Nhưng càng kéo dài, chi phí địa chính trị và kinh tế càng tăng, không chỉ với Iran mà với cả hệ thống năng lượng toàn cầu.
Hormuz vì thế trở thành phép thử kép – vừa đo sức chịu đựng của Iran, vừa kiểm nghiệm giới hạn can dự của Mỹ. Kịch bản tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc hai bên chọn leo thang hay nhượng bộ, trong một thế cờ chưa có lối thoát rõ ràng.
