Bảo đảm vệ sinh trường học là trách nhiệm của nhà trường. Trường công lập được Nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động theo quy định, từ ngân sách chi thường xuyên và nguồn kinh phí cấp bù học phí. Việc bố trí nhân lực, kinh phí để duy trì vệ sinh trường học thuộc trách nhiệm quản lý của nhà trường. Không thể lấy lý do “không có tiền thuê người” để đẩy công việc này sang học sinh. Thiếu tiền là vấn đề nhà trường phải tìm cách giải quyết, không phải lý do để bắt học sinh làm thay lao công.
Lao động trong nhà trường là để giáo dục ý thức, kỹ năng sống, tinh thần trách nhiệm và hướng nghiệp, chứ không phải để sử dụng học sinh làm lao công miễn phí. Không thể lấy danh nghĩa giáo dục lao động để tổ chức cho học sinh luân phiên cọ rửa nhà vệ sinh hằng ngày, nhằm duy trì vệ sinh và tiết kiệm chi phí thuê nhân viên phục vụ.
Giờ học và hoạt động lao động phải được tổ chức tách bạch, phù hợp. Hoạt động lao động phải có kế hoạch, thời gian riêng, trang phục, dụng cụ, phương tiện bảo hộ và người hướng dẫn chuyên môn. Học sinh đến trường trong bộ đồng phục sạch sẽ để học tập. Việc yêu cầu các em đang mặc đồng phục đi cọ rửa bồn cầu, nhà vệ sinh, tiếp xúc với chất thải, hóa chất tẩy rửa là không phù hợp, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, vệ sinh cá nhân và việc học tập.
Giáo dục phải có tính nhân văn, tôn trọng học sinh. Theo tôi, việc bắt học sinh (và giáo viên) luân phiên lau dọn nhà vệ sinh để duy trì hoạt động thường xuyên của trường, thay cho nhân viên phục vụ, là không phù hợp với mục tiêu giáo dục và thiếu tính nhân văn. Không thể cứ khoác lên một công việc cái áo “giáo dục ý thức lao động” là có thể yêu cầu học sinh thực hiện.
Vậy trường có được tổ chức cho học sinh dọn nhà vệ sinh không? Hoạt động này chỉ nên tổ chức khi học sinh và phụ huynh tự nguyện; được bố trí thành buổi lao động riêng, có kế hoạch bài bản, đầy đủ trang phục, dụng cụ, phương tiện bảo hộ, hóa chất phù hợp và người hướng dẫn chuyên môn. Đó phải là hoạt động trải nghiệm nhằm giáo dục ý thức, kỹ năng, chứ không phải công việc vệ sinh thường xuyên để thay thế lao công.
Tôi hoàn toàn ủng hộ việc giáo dục học sinh ý thức lao động, biết giữ gìn vệ sinh, trân trọng giá trị lao động và tôn trọng những người làm công việc vệ sinh. Nhưng tôi phản đối việc lợi dụng danh nghĩa giáo dục lao động để sử dụng sức lao động học sinh giải quyết công việc thuộc trách nhiệm của nhà trường.
Có một thầy giáo nghỉ hưu ở Quỳnh Lưu phản ứng dữ dội quan điểm của tôi, cho rằng cần phải tiếp tục tổ chức cho học sinh lau dọn nhà vệ sinh - như thế mới là “giáo dục”. Vấn đề này rất đơn giản: nếu mà nó tốt như thế thì nhà trường nên trưng cầu ý kiến phụ huynh và học sinh, ai đồng ý được “giáo dục” bằng biện pháp như trên, thì tổ chức thực hiện, còn ai không đồng ý, thì không được phép bắt buộc!
Và cuối cùng, nói thật, mong các thầy đừng giận: Nhà trường công lập bản chất là đơn vị cung cấp dịch vụ công (được nhà nước cấp kinh phí), học sinh/phụ huynh là những người sử dụng dịch vụ. Doanh nghiệp nói: “Khách hàng là thượng đế”, nhà trường hô: “Tất cả vì học sinh thân yêu”. Có ai bắt “thượng đế” đi cọ rửa bồn cầu nhà hàng?
Trần Quang Đại chia sẻ
