Công việc của người thuyết minh không chỉ đơn thuần là giới thiệu di tích, mà còn là hành trình kết nối quá khứ với hiện tại. Phần lớn thời gian của chúng tôi gắn bó với Khu di tích Kim Liên - nơi lưu giữ những ký ức thiêng liêng về quê hương, gia đình và tuổi thơ của Bác. Tại đây, chúng tôi tận tình đón tiếp, dẫn dắt du khách đi qua từng không gian, kể lại những câu chuyện về hai lần Bác trở về thăm quê, về những kỷ niệm giản dị mà sâu sắc.
Không chỉ dừng lại trong phạm vi di tích, công việc còn mở rộng ra các hoạt động tuyên truyền như tổ chức nói chuyện chuyên đề, viết bài cho báo chí, website, thuyết minh triển lãm, phối hợp với các cơ quan truyền thông trung ương và địa phương xây dựng chuyên đề về Bác. Mỗi nhiệm vụ đều là một cách để lan tỏa những giá trị tư tưởng, đạo đức và phong cách của Người đến với công chúng.
Điều đặc biệt nhất của nghề có lẽ là cảm giác được đưa du khách trở về với thế giới tuổi thơ của Bác - một miền quê yên bình với lũy tre xanh, mái nhà tranh đơn sơ, những bông hoa rực rỡ và ao cá nhỏ xinh. Nhưng trên hết, điều chạm sâu vào tâm hồn người nghe chính là khi họ tận mắt chứng kiến những kỷ vật thiêng liêng và lắng nghe những câu chuyện về Bác qua giọng kể đậm chất Nghệ - mộc mạc mà lay động lòng người.
Nhiều nhà báo từng xúc động viết về điều này. Có người nhận xét rằng, chất giọng Nghệ “lúc ngân như hát, lúc nhẹ như thở, lúc nghẹn lại như nuốt giọt nước mắt” đã tạo nên dấu ấn đặc biệt của Kim Liên. Có người lại chia sẻ, mỗi lần trở về chỉ muốn được nghe lại giọng kể ấy - thứ âm thanh như lời ru thấm sâu vào lòng người. Tất cả dường như lặng đi khi những câu chuyện giản dị về cuộc đời Bác được cất lên.
Chính những tình cảm chân thành ấy là động lực để chúng tôi không ngừng đổi mới nội dung, cách thể hiện, để mỗi lần du khách trở lại quê Bác là một lần cảm xúc được làm mới, tình cảm dành cho Người thêm sâu đậm.
Bản thân tôi đã có gần 15 năm gắn bó với công việc này. Những mái nhà tranh nơi đây dường như vẫn còn lưu giữ hơi ấm của gia đình Bác, mang lại cảm giác gần gũi, thân thương. Tôi luôn thấy mình như một thành viên nhỏ bé trong không gian ấy, được kể lại bằng tất cả trái tim về cuộc đời cao cả của Bác và gia đình, về mảnh đất “địa linh nhân kiệt” đã hun đúc nên một nhân cách vĩ đại.
Dù những câu chuyện có thể lặp lại, nhưng cảm xúc thì chưa bao giờ cũ. Mỗi ngày là một niềm vui mới – từ ánh mắt xúc động của du khách, những giọt nước mắt lặng lẽ của các cụ già, đến sự trân trọng của những cựu chiến binh khi chạm tay vào kỷ vật. Có người không giấu nổi xúc động, bật khóc khi nghe kể về Bác.
Những bạn trẻ thành phố lần đầu về đây thường ngỡ ngàng trước cuộc sống giản dị của gia đình Bác, nhưng rồi lại lắng nghe chăm chú. Khi chia tay, họ không quên gửi lời cảm ơn, nói rằng cảm giác như đang nghe một chương trình kể chuyện đêm khuya đầy xúc động. Những em nhỏ mầm non, dù chưa hiểu hết, vẫn hồn nhiên trả lời “có ạ” khi được hỏi có yêu Bác Hồ không – và chỉ chừng ấy thôi cũng đủ làm nên niềm vui giản dị của người làm nghề.
Với du khách quốc tế, mỗi lần thuyết minh lại là một trải nghiệm đặc biệt. Họ ngạc nhiên trước sự giản dị của những kỷ vật, thích thú với những nét văn hóa độc đáo, và càng kính phục hơn khi tìm hiểu về cuộc đời của một vị lãnh tụ “trở thành huyền thoại ngay từ khi còn sống” - như nhận định của UNESCO.
Có lần, tôi thuyết minh cho một đoàn khách Nhật Bản. Dù không hiểu tiếng Việt, một vị khách vẫn chăm chú lắng nghe. Trước khi rời đi, ông nói qua phiên dịch rằng: “Tôi nghe như một giai điệu” và “tôi thấy được sự chân thành trong ánh mắt của cô ấy”. Đó là khoảnh khắc tôi nhận ra rằng, cảm xúc đôi khi vượt qua mọi rào cản ngôn ngữ.
Một lần khác, khi đón đoàn đại biểu Lào, đồng chí Savankhone Razmountry - Thứ trưởng Bộ Thể thao, Văn hóa và Du lịch, Chủ tịch Hội Nhà báo Lào đã xúc động chia sẻ rằng, mỗi lần đến đây đều càng thêm kính phục cách chúng ta gìn giữ những kỷ vật của gia đình Bác.
Hạnh phúc của chúng tôi đôi khi rất giản dị: một cái nắm tay thật chặt, một cái ôm nhẹ, một lời động viên, hay chỉ là ánh mắt yêu mến của du khách. Những điều nhỏ bé ấy giúp xua tan mệt mỏi của những ngày hè oi ả, những buổi trưa làm việc liên tục, hay cả những khoảnh khắc chạnh lòng trong dịp lễ Tết.
Nhưng trên hết, hạnh phúc lớn nhất chính là được kể chuyện về Bác - người mà hàng triệu người dân Việt Nam và bạn bè quốc tế luôn dành trọn tình cảm kính yêu.
Thanh Quý (Khu di tích Kim Liên)
