Con đường dẫn vào Bãi Gạo năm nay vẫn xanh. Những triền cỏ ven đường vẫn mềm như cũ. Gió từ sông Giăng thổi về mang theo thứ mùi ngai ngái của đất, của nước và của những mùa sen cũ kỹ đã đi qua rất lâu rồi.
Người ta thường nghĩ ký ức là thứ mơ hồ. Nhưng thật ra, có những ký ức chỉ cần đi ngang qua một con đường cũ là tự nhiên sống dậy nguyên vẹn, như thể chưa từng có mấy năm trời cách trở.
Chiều nay, đứng bên đầm sen đang mùa nở rộ, tôi bỗng nhớ về một mùa hè cũ.
Năm ấy, tôi lên Bãi Gạo đúng vào mùa sen đẹp nhất. Mấy đứa con gái người Thái thấy có người mang máy ảnh thì ríu rít chạy theo. Đứa này kéo tay, đứa kia cười trong veo: “Chú chụp cho em với!”. Cái tuổi mười sáu, mười bảy của các cô bé miền sơn cước hồn nhiên như nắng đầu hè, chẳng biết tạo dáng, cũng chẳng biết nhìn máy ảnh sao cho đẹp. Chúng chỉ đứng giữa đầm sen, cười thật tươi, mái tóc dài bay trong gió núi.
Hôm ấy, tôi chụp từ sáng đến chiều. Chụp đến khi ánh nắng cuối cùng rơi xuống mặt nước loang loáng màu mật ong. Mỗi đứa vài kiểu ảnh. Có đứa cứ xem đi xem lại rồi cười khanh khách vì lần đầu thấy mình “đẹp như trên ti vi”.
Tối đó, phụ huynh giữ lại ăn cơm.
Mâm cơm nhà sàn đơn sơ mà ấm áp lạ lùng. Có gà bản nướng thơm lừng, có chén rượu men lá cay nồng và những tiếng cười nối nhau không dứt. Dưới mái nhà sàn cũ kỹ, ánh mắt ai cũng ánh lên niềm vui giản dị. Người miền núi quý khách không phải vì mâm cao cỗ đầy, mà vì cái tình chân thật đến mức khiến người ta đi rồi vẫn nhớ.
Đêm Con Cuông năm ấy yên bình đến lạ.
Ngoài kia, tiếng côn trùng hòa với tiếng suối xa xa. Trong men rượu nhè nhẹ, có người khe khẽ hát ca khúc “Mối tình đầu”: “Ngày xưa tôi thầm yêu một nàng thiếu nữ/ Tóc em dài như gió mùa thu…”
Không hiểu sao, mỗi lần nhớ lại mùa sen năm ấy, câu hát ấy lại hiện về.
Có lẽ vì thanh xuân nào rồi cũng giống nhau. Đều đẹp, đều trong veo và đều đi qua rất nhanh.
Sau này, tôi vẫn nhiều lần đi ngang Bãi Gạo. Nhưng lần nào cũng vội. Vội đến rồi lại vội đi. Cuộc sống cứ thế cuốn con người ta theo cơm áo, công việc và những bận rộn không tên.
Nhiều lúc chạy xe ngang đầm sen cũ, tôi chợt tự hỏi: Không biết mấy cô bé ngày xưa giờ ra sao? Có người nào đã thành cô giáo bản? Có người nào đã bồng con đứng chợ chiều? Và liệu có ai còn nhớ một ông chú từng lội xuống bùn sen để chụp cho mình vài tấm ảnh năm nào?
Rồi bật cười một mình.
Không biết các thiếu nữ ấy đã lấy chồng chưa… để chú còn về bán máy?
Ngày trước, tôi từng tự đặt cho mình một “chỉ tiêu” rất buồn cười: mỗi mùa sen phải chụp được một bộ ảnh thật đẹp. Như một cách giữ lại tuổi trẻ, giữ lại những nụ cười trong veo của một thời mình còn rong ruổi nhiều nơi.
Nhưng rồi cuộc sống khiến người ta quên đi những lời hẹn với chính mình.
Máy ảnh có lúc phủ bụi. Những chuyến đi thưa dần. Mùa sen vẫn nở rồi tàn theo vòng quay của đất trời, còn con người cứ mãi tất bật với những điều tưởng quan trọng hơn.
Bốn mùa sen qua hững hờ như thế.
Chỉ đến hôm nay, khi đứng lại giữa con đường cũ, nhìn màu sen hồng nổi bật giữa màu xanh mênh mang của núi rừng, tôi mới nhận ra: có những thứ khi còn bên mình, người ta chẳng thấy quý giá. Đến lúc thời gian đi qua mới hiểu rằng, điều đẹp nhất không phải là những bức ảnh, mà là tuổi trẻ đã từng hiện diện trong đó.
Những cô gái năm nào giờ chắc đã trưởng thành.
Còn tôi cũng chẳng còn là người đàn ông háo hức mang máy ảnh rong ruổi khắp nơi như trước nữa. Chỉ có mùa sen là vẫn vậy. Vẫn nở lặng lẽ giữa tháng năm. Vẫn thơm một mùi hương khiến lòng người chợt chùng xuống mỗi khi đi qua. Và vẫn nhắc rằng: có những mùa sen đã qua rồi sẽ không bao giờ trở lại…
