Theo Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Cục phó Cục Tác chiến, Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, qua quá trình nghiên cứu, đối chiếu nhiều nguồn tư liệu lịch sử và khảo sát thực địa, các nhà nghiên cứu có cơ sở nhận định rằng bên dưới Công viên Lê Thị Riêng hiện nay có thể tồn tại 3 rãnh chôn cất tập thể với khoảng 900 cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.
Đáng chú ý, nhận định này không dựa trên những lời kể truyền miệng hay suy đoán. Kết quả được xây dựng từ nhiều năm nghiên cứu các tài liệu lịch sử, ảnh chụp chiến tranh, không ảnh, bản đồ qua các thời kỳ cùng những khảo sát khoa học tại hiện trường.
Các vị trí nghi là nơi chôn cất tập thể hiện nằm trong khuôn viên công viên, gần nhà truyền thống, khu vui chơi thiếu nhi và khu vực hồ câu cá.
Con số khoảng 900 người khiến nhiều người không khỏi lặng lòng.
Trong số đó có thể là những chiến sĩ Biệt động Sài Gòn, lực lượng Quân Giải phóng, Đặc công Rừng Sác, dân quân, du kích, tự vệ cùng nhiều đồng bào yêu nước đã ngã xuống giữa những ngày tháng ác liệt của chiến trường Sài Gòn năm 1968.
Mỗi người nằm lại là một câu chuyện còn dang dở. Là người mẹ đợi con đến cuối cuộc đời. Là người vợ mòn mỏi chờ tin chồng. Là những người con lớn lên cùng nỗi khắc khoải đi tìm cha suốt hàng chục năm.
Gần 60 năm đã trôi qua nhưng vẫn còn biết bao gia đình chưa tìm được nơi người thân mình yên nghỉ. Nhiều liệt sĩ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, và đến hôm nay vẫn chưa được xác định danh tính.
Trên mảnh đất từng nhuốm màu khói lửa ấy, giờ đây là những hàng cây xanh, những lối đi dạo và tiếng cười của trẻ nhỏ. Thế nhưng rất có thể dưới lòng đất vẫn còn những người con ưu tú của dân tộc đang lặng lẽ nằm lại, chờ ngày được tìm thấy và trở về với gia đình.
Nếu các kết quả khảo sát, tìm kiếm trong thời gian tới xác nhận những nhận định hiện nay là chính xác, đây có thể sẽ là một trong những khu chôn cất tập thể liệt sĩ lớn nhất từng được phát hiện ở nước ta.
Điều khiến nhiều người xúc động nhất không chỉ là con số hàng trăm liệt sĩ, mà còn là thực tế rằng sau gần sáu thập kỷ vẫn còn nhiều anh hùng chưa thể trở về với quê hương và người thân.
Mong rằng công tác tìm kiếm, quy tập sẽ sớm được triển khai thuận lợi để các chú, các bác, các anh được trở về trong vòng tay gia đình, đồng đội.
Xin thành kính tưởng nhớ và biết ơn những người đã hiến dâng tuổi xuân, máu xương và cả cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
