Dưới đây là những ngôi chùa nổi tiếng, linh thiêng bậc nhất tại Nghệ An.
1. Chùa Cổ Am - Nơi có tượng Quan Âm lớn nhất Việt Nam
Chùa Cổ Am được xây dựng từ thế kỷ XV, là một trong những ngôi chùa nổi tiếng nhất Nghệ An. Điểm nhấn đặc biệt của chùa là pho tượng Quan Âm lớn nhất Việt Nam với ba khuôn mặt quay về ba hướng, mang ý nghĩa che chở, cứu độ chúng sinh khắp bốn phương.
Kiến trúc chùa Cổ Am là sự hòa quyện giữa nét cổ kính truyền thống và phong cách hiện đại, tạo nên không gian trang nghiêm mà vẫn gần gũi. Hằng năm, chùa tổ chức nhiều hoạt động Phật sự và lễ hội lớn như: lễ cầu an đầu năm, Đại lễ Vu Lan, Đại lễ Phật Đản, lễ kỷ niệm ngày sinh Đức Phật A Di Đà. Ngoài ra, chùa còn mở các lớp giáo lý, tu niệm dành cho Phật tử gần xa.
2. Chùa Cần Linh (chùa Sư Nữ)
Nằm ngay trung tâm TP Vinh cũ, chùa Cần Linh là một trong những ngôi chùa lâu đời và nổi tiếng của Nghệ An. Chùa được bao bọc bởi các dãy núi Thiên Nhẫn, Đại Hải, Hồng Lĩnh, núi Chung, phía Đông và Nam có dòng sông Cồn Mộc hiền hòa chảy qua, phía trước là ao sen tạo nên cảnh quan thanh tịnh.
Chùa có từ thế kỷ IX, tên cũ là Linh Vân Tự, với diện tích hơn 5.200m². Hệ thống kiến trúc gồm tam quan, bái đường, chính điện, tả vu, hữu vu và tăng đường, mang đậm dấu ấn Phật giáo cổ truyền.
3. Chùa Đảo Ngư (chùa Song Ngư)
Chùa Đảo Ngư là điểm đến tâm linh nổi bật trong hành trình khám phá biển Cửa Lò. Từ bãi tắm Cửa Lò, du khách chỉ mất khoảng 25 phút đi thuyền để ra đảo Song Ngư - nơi ngôi chùa tọa lạc.
Chùa được xây dựng từ thế kỷ XIV, thờ thần Sát Hải Đại vương Hoàng Tá Thốn. Nằm giữa hai cửa biển Cửa Lò và Cửa Hội, chùa là nơi ngư dân, thương gia thường lui tới cầu mong trời yên biển lặng, buôn bán thuận lợi. Đặc biệt, chùa có giếng ngọc cổ hơn 700 năm tuổi – nguồn nước ngọt duy nhất trên đảo.
4. Chùa Đại Tuệ - Ngôi chùa duy nhất thờ Phật Mẫu Đại Tuệ ở Việt Nam
Chùa Đại Tuệ là điểm đến không thể bỏ qua khi du lịch tâm linh Nghệ An. Ngôi chùa sở hữu khuôn viên rộng khoảng 600m² và nắm giữ nhiều kỷ lục Việt Nam như: Ngôi chùa có nhiều tượng hồng ngọc nhất. Ngôi chùa trên núi có hồ nước nhân tạo lớn nhất. Ngôi chùa có nhiều tượng gỗ dâu nguyên khối nhất. Ngôi chùa có nhiều câu đối thư pháp thuần Việt nhất.
Đây cũng là ngôi chùa duy nhất tại Việt Nam thờ Phật Mẫu Đại Tuệ. Pho tượng Phật Mẫu được đúc bằng đồng đỏ nguyên khối, cao 2,3m, nặng 1.100kg, mang giá trị tâm linh và nghệ thuật đặc biệt. Chùa Đại Tuệ được xem là thắng cảnh văn hóa – lịch sử tiêu biểu của khu vực Bắc Trung Bộ.
5. Chùa Lô Sơn
Chùa Lô Sơn được xây dựng vào thời vua Lê Dụ Tông (thế kỷ XVIII), là di tích văn hóa cổ kính của xứ Nghệ. Ngôi chùa tọa lạc trên khu đất cao, lưng tựa núi Lô Sơn, hướng Bắc, có địa thế phong thủy đẹp.
Chùa hiện còn lưu giữ tấm bia đá cổ được ghi trong sách Hoan Châu Bi Ký. Không gian thờ tự được bài trí nhiều pho tượng Phật như Quan Âm, Thích Ca, Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, Tam Thế…, tạo nên vẻ trang nghiêm, linh thiêng.
6. Chùa Chung Linh (Chung Linh Tự)
Chùa Chung Linh được xây dựng cách đây hơn 500 năm, gắn liền với lịch sử hình thành vùng đất Cát Ngạn, Thanh Chương. Từng được xem là ngôi chùa lớn và đẹp nhất địa phương, chùa có mặt tiền hướng ra dòng sông Giăng êm đềm, thơ mộng.
7. Chùa Phổ Nghiêm (chùa Hoàng Lao, chùa Trung Kiên)
Được xây dựng vào cuối thế kỷ XVII, chùa Phổ Nghiêm mang đậm kiến trúc thời Nguyễn với kiểu “trùng thiềm điệp ốc”. Chùa gồm hai khu vực chính: chính điện và khu sinh hoạt của chư tăng.
Nơi đây lưu giữ nhiều cổ vật quý hiếm như tượng Phật Quan Thế Âm và bốn tấm bia đá cổ, là minh chứng cho giá trị văn hóa – lịch sử lâu đời của Phật giáo Nghệ An.
8. Chùa Thiên Tạo – Ngôi chùa trong hang đá độc đáo
Chùa Thiên Tạo nằm sâu trong lòng hang đá tự nhiên, cao 24m, rộng hơn 13m. Chùa thờ Phật Thích Ca Mâu Ni, với các ban thờ được tạo nên từ những hốc đá hình búp sen, xung quanh là nhũ đá lung linh.
Không gian chùa vừa huyền bí vừa thanh tịnh. Khi gió thổi qua hang, âm thanh vang vọng như tiếng chuông, tiếng trống, tạo cảm giác linh thiêng đặc biệt.
9. Chùa Đức Sơn – Ngôi chùa cổ nhất xứ Nghệ
Chùa Đức Sơn có từ thời nhà Trần, được xem là ngôi chùa cổ nhất Nghệ An. Kiến trúc chùa gồm cổng, nhà khách, lầu hộ pháp, chùa thượng, chùa hạ và nhà tổ sư.
Chùa lưu giữ nhiều hiện vật quý như hệ thống tượng pháp, chuông chùa, đại tự và đặc biệt là 210 bản khắc gỗ Kinh thư có giá trị lịch sử, văn hóa to lớn.
10. Chùa Gám (chùa Chí Linh)
Chùa Gám nằm trong quần thể du lịch tâm linh sông Dinh – Rú Gám, thờ Phật theo tông phái Trúc Lâm. Chùa được xây dựng chủ yếu bằng gỗ lim, với các hoa văn, chạm khắc tinh xảo kéo dài suốt năm gian, nổi bật là hình tượng tứ linh Long – Ly – Quy – Phụng.
Bên cạnh những ngôi chùa linh thiêng, Nghệ An còn sở hữu nhiều di tích lịch sử và thắng cảnh nổi tiếng như đền Cuông, làng Sen quê Bác, thành cổ Vinh… Tất cả tạo nên bức tranh văn hóa – tâm linh đặc sắc của xứ Nghệ.
Các ngôi chùa ở Nghệ An không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn là không gian lưu giữ giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa lâu đời. Giữa khung cảnh non nước hữu tình, thanh tịnh, du khách dễ dàng tìm thấy sự an yên, thư thái trong tâm hồn khi ghé thăm vùng đất này.
