Ngay từ khi còn là sinh viên thực tập, Hồng Chuyên đã có một cơ duyên đặc biệt với dạng vai này. Trong buổi phân vai cho vở tốt nghiệp, do thiếu diễn viên phù hợp, chị được giao thử sức với vai bà cụ dù tuổi đời còn rất trẻ. Bất ngờ thay, dáng vẻ mềm mại, giọng nói trầm ấm cùng khả năng nhập vai tự nhiên đã khiến các thầy cô nhận ra sự “hợp căn” hiếm có của chị với vai lão. Từ khoảnh khắc ấy, một hướng đi nghệ thuật dần hình thành, để rồi trở thành dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp của chị.
Gần ba mươi năm gắn bó với sân khấu giúp Hồng Chuyên tích lũy một vốn nghề dày dặn đáng trân trọng. Thành công ở dạng vai mẹ già không phải ngẫu nhiên. Đó là sự hòa quyện của chất giọng trầm ấm, dày; khả năng ngắt nhịp lời ca, lời thoại chuẩn xác; tiết tấu hình thể mềm mại, chừng mực. Quan trọng hơn cả là chiều sâu nội tâm chị gửi gắm vào nhân vật. Mỗi vai lão qua diễn xuất của chị đều phảng phất độ chín trải đời, chân thực, giản dị mà thấm thía.
Hành trình khẳng định vị trí của Hồng Chuyên có thể kể từ vai cô giáo Nhân trong vở Thầy và Trò (tác giả Đăng Chương, đạo diễn Trần Ngọc Giàu) tại Cuộc thi Sân khấu Tuồng và Dân ca kịch chuyên nghiệp năm 2016. Dù không phải vai lão, nhưng hình ảnh một cô giáo chính trực, giàu phẩm hạnh đã cho thấy nội lực diễn xuất và chiều sâu tâm lý của chị. Hồng Chuyên không “diễn” nhiều mà như sống cùng nhân vật, từ phong thái đĩnh đạc đến ánh mắt luôn giữ sự điềm tĩnh, nhân hậu.
- Xã Vạn An (Nghệ An): Hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND tỉnh khóa XIX, nhiệm kỳ 2026 – 2031
- Hà Tĩnh: Kiên quyết xử lý nghiêm thanh thiếu niên gây mất an ninh trật tự đường phố
- Sau Tết, người bố dùng tiền lì xì của con để cưới vợ mới: Góc nhìn pháp lý và bài học về quyền tài sản của trẻ em
Năm 2018, tại Liên hoan Nghệ thuật Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc, chị ghi dấu ấn mạnh mẽ khi giành Huy chương Vàng với vai bà Điển trong Nước mắt đứa con út (tác giả Vũ Hải, đạo diễn Lê Hùng). Đây là nhân vật trung tâm, tạo nên chiều sâu cảm xúc cho toàn bộ vở diễn. Hồng Chuyên đã khắc họa bà Điển với tất cả sự tảo tần, nhẫn nhịn của một người vợ; sự bao dung, hi sinh của một người mẹ; và nỗi đau lặng thầm của một người phụ nữ cố níu giữ mái ấm gia đình giữa những đổ vỡ. Câu thoại: “Người cha dù có tội lỗi đến đâu cũng là cha của các con” qua cách thể hiện của chị trở thành lời gan ruột, đầy day dứt. Cảnh bà Điển gục ngã ở cao trào được đánh giá là một trong những điểm thắt cảm xúc mạnh nhất của liên hoan năm ấy.
Năm 2019, tại Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc, Hồng Chuyên tiếp tục giành Huy chương Vàng với vai bà Muộn trong Điều còn lại. Đây được xem là một trong những vai diễn đỉnh cao của chị. Bà Muộn là người mẹ từng trải, mang nỗi dằn vặt khi con trai đi chiến trận không tin tức, vừa thương con dâu trẻ cô đơn, vừa chịu đựng những giằng xé nội tâm. Diễn xuất tiết chế mà giàu nội lực, từ ánh mắt, dáng đi đến ngữ điệu vùng miền, Hồng Chuyên đã thể hiện trọn vẹn hình ảnh người mẹ Việt Nam bao dung, nhân hậu và sâu sắc. Câu nói: “Mẹ biết làm sao khi các con đều là con của mẹ” trở thành mạch cảm xúc chủ đạo, thể hiện chiều sâu nhân văn của nhân vật. Ở phân cảnh cuối, khi bà Muộn đối diện người con trai thương tật trở về, diễn xuất của chị đạt đến độ chín muồi, thuyết phục hoàn toàn khán giả.
Trong vở Vầng sáng (tác giả Nguyễn Thị Nguyệt), chị vào vai bà Mai – người vợ tảo tần, hậu phương vững chắc của một cán bộ liêm chính. Dù không phải vai trung tâm, nhưng chỉ bằng một cái cúi đầu, một bước đi chậm, Hồng Chuyên đã cho thấy sự tinh tế trong lựa chọn tiết chế biểu cảm. Vai diễn này mang về cho chị Huy chương Bạc năm 2022.
Gần đây nhất, tại Liên hoan Sân khấu Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2025, nghệ sĩ Hồng Chuyên tiếp tục ghi dấu ấn với vai bà Sen (mẹ Liêm) trong Chìm trong vòng xoáy (tác giả Nguyễn Đăng Chương, chuyển thể dân ca An Ninh). Dù là vai phụ với thời lượng xuất hiện không nhiều, chị vẫn tận dụng tối đa từng khoảnh khắc để tạo chiều sâu cảm xúc. Nhân vật bà Sen trở thành điểm nhấn, làm sâu thêm bi kịch của một người mẹ khi chứng kiến con trai trượt dài vào vòng lao lý.
Bên cạnh đó, nhiều vai diễn khác của chị cũng để lại ấn tượng như bà Nhiên (Nỗi đau lòng mẹ), bà Nguyễn Thị Thanh (Lời Người lời của nước non), vợ quan cận thần (Quyền uy và tội ác)… Dù là vai chính hay phụ, vai quần chúng hay kịch ngắn, chỉ cần hóa thân thành bà cụ, mẹ già, Hồng Chuyên đều biết cách chạm đến trái tim khán giả: khi mang lại tiếng cười dung dị, khi để lại sự thương cảm lặng sâu.
Điều làm nên “thương hiệu bà lão Hồng Chuyên” chính là sự chân thực trong từng biểu cảm, thần sắc; là độ chín nghề nghiệp và sự thấu hiểu sâu sắc thân phận những người phụ nữ lam lũ trong đời sống. Chị không phô diễn kỹ thuật, không cường điệu hóa cảm xúc mà chạm đến người xem bằng phong cách chân phương, bình dị được chắt lọc từ trải nghiệm sống và trái tim người nghệ sĩ. Ngay cả khi vào vai mẹ của những nhân vật lớn tuổi hơn mình ngoài đời, chị vẫn tạo được độ chững chạc, khiến khán giả tin vào tuổi đời và chiều sâu tâm lý nhân vật.
Hồng Chuyên không chỉ diễn vai mẹ già – chị sống cùng vai mẹ già. Mỗi nhân vật đều có đời sống riêng, một chân dung tinh thần riêng. Dạng vai bà lão vì thế không phải sự lặp lại mà trở thành sở trường, nơi bản sắc nghề nghiệp của chị được kết tinh rõ nét nhất.
Với những thành công đã được ghi nhận cùng sự miệt mài cống hiến cho sân khấu, nghệ sĩ Hồng Chuyên đã khẳng định vị trí đặc biệt của mình trong dòng chảy nghệ thuật truyền thống. Vai mẹ già, bà lão – tưởng chừng giản dị – lại trở thành mảnh đất màu mỡ để chị thăng hoa và để lại dấu ấn đậm sâu trong lòng khán giả yêu sân khấu truyền thống xứ Nghệ.
