Tự ý rút hơn 80.000 nhân dân tệ tiền lì xì của con
Theo thông tin được báo chí Trung Quốc đăng tải, sau khi cha mẹ ly hôn cách đây hai năm, bé trai 10 tuổi (tạm gọi là Tiểu Huy) sống cùng bố. Trong nhiều năm, mỗi dịp Tết Nguyên đán, em nhận được tiền lì xì từ họ hàng, người thân và tích góp được hơn 80.000 nhân dân tệ (khoảng 300 triệu đồng).
Số tiền này được gửi vào một tài khoản ngân hàng do người bố đứng tên mở và quản lý thay con. Tuy nhiên, khi người bố quyết định tái hôn, Tiểu Huy được chuyển sang sống cùng mẹ. Trong quá trình kiểm tra tài khoản, người mẹ phát hiện toàn bộ số tiền 82.750 nhân dân tệ, bao gồm cả gốc và lãi, đã bị rút sạch.
Qua xác minh, người bố thừa nhận đã sử dụng toàn bộ số tiền này để chi trả chi phí lễ cưới của mình mà không hỏi ý kiến con. Khi Tiểu Huy yêu cầu hoàn trả, ông từ chối với lý do phần lớn tiền lì xì do họ hàng bên nội tặng và cho rằng sẽ chỉ giao lại cho con khi trưởng thành.
Không đạt được thỏa thuận, cậu bé đã nộp đơn kiện chính bố ruột ra tòa. Người bố cho rằng vụ kiện có sự tác động từ phía mẹ của Tiểu Huy.
Phán quyết của tòa án: Tiền lì xì là tài sản riêng của trẻ
Trong quá trình xét xử, tòa án xác định tiền lì xì là tài sản riêng của đứa trẻ, dù tài khoản do cha mẹ hoặc người giám hộ đứng tên quản lý. Tòa nhấn mạnh, cha mẹ chỉ có quyền giữ hộ, quản lý tài sản của con chưa thành niên và không được tự ý sử dụng cho mục đích cá nhân.
Hành vi tự ý rút tiền để tổ chức đám cưới bị xem là xâm phạm quyền tài sản của trẻ vị thành niên. Vì vậy, tòa án buộc người bố phải hoàn trả đầy đủ 82.750 nhân dân tệ, bao gồm cả tiền gốc và tiền lãi cho con trai.
Tại Trung Quốc, tiền lì xì dịp Tết Nguyên đán không chỉ mang ý nghĩa cầu may mắn đầu năm mà còn được xem là món quà tặng riêng cho người nhận, chủ yếu là trẻ em. Dù trên thực tế cha mẹ thường giữ hộ số tiền này để quản lý, pháp luật nước này vẫn xác định đây là tài sản hợp pháp của trẻ.
Theo Bộ luật Dân sự Trung Quốc, trẻ dưới 8 tuổi không được tự ý sử dụng tiền lì xì; trẻ từ 8 tuổi trở lên có thể sử dụng cho những nhu cầu phù hợp với lứa tuổi như học tập, vui chơi, sinh hoạt cá nhân. Tuy nhiên, cha mẹ không có quyền chiếm đoạt hoặc dùng cho mục đích riêng.
Vụ việc nhanh chóng gây tranh cãi trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều ý kiến bày tỏ sự phẫn nộ trước hành động của người bố, cho rằng đây là biểu hiện thiếu trách nhiệm và xâm phạm quyền lợi chính đáng của con trẻ.
Góc nhìn pháp lý tại Việt Nam
Tại Việt Nam, theo Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, trẻ em có quyền có tài sản riêng, bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng (trong đó có tiền lì xì) và các thu nhập hợp pháp khác.
Quyền quản lý và định đoạt tài sản của trẻ được phân chia theo độ tuổi:
Trẻ dưới 6 tuổi: Chưa có năng lực hành vi dân sự. Mọi giao dịch liên quan đến tài sản phải do người đại diện theo pháp luật (thường là cha mẹ) thực hiện. Cha mẹ có trách nhiệm quản lý và sử dụng tài sản vì lợi ích của trẻ.
Trẻ từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi: Có thể tự thực hiện các giao dịch nhỏ phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, với số tiền lớn như tiền lì xì tích góp, cha mẹ vẫn có quyền quản lý, đồng thời cần lắng nghe ý kiến của con khi sử dụng.
Trẻ từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi: Có thể tự mình quản lý tài sản riêng và thực hiện phần lớn các giao dịch dân sự (trừ những giao dịch liên quan đến bất động sản hoặc tài sản phải đăng ký quyền sở hữu). Nếu cha mẹ tự ý tịch thu hoặc sử dụng tiền lì xì mà không được sự đồng ý của con có thể bị xem là xâm phạm quyền tài sản.
Như vậy, xét dưới góc độ pháp lý, tiền lì xì là tài sản được tặng cho riêng và thuộc quyền sở hữu hợp pháp của trẻ em. Cha mẹ chỉ có quyền quản lý, bảo vệ tài sản đó vì lợi ích của con, chứ không được tự ý sử dụng cho mục đích cá nhân.
Bài học đặt ra
Vụ việc tại Trung Quốc là lời nhắc nhở về ranh giới giữa quyền giám hộ và quyền sở hữu tài sản của trẻ em. Dù với bất kỳ lý do nào, việc sử dụng tài sản của con cho mục đích riêng mà không có sự đồng ý và không vì lợi ích của trẻ đều có thể dẫn đến hệ lụy pháp lý cũng như tổn thương về tình cảm gia đình.
Tiền lì xì có thể chỉ là món quà đầu năm, nhưng đằng sau đó là quyền lợi hợp pháp và sự tôn trọng dành cho trẻ em – những chủ thể độc lập trong quan hệ dân sự mà pháp luật ngày càng đề cao và bảo vệ.
