Thông báo tiền điện tháng 5 lên tới gần 4 triệu đồng khiến bà Thúy Hà (65 tuổi, Hải Phòng) không khỏi sửng sốt. Gia đình 6 người của bà vốn chỉ chi khoảng 1,2 triệu đồng mỗi tháng nhờ có hệ thống điện mặt trời hỗ trợ. Ngay cả dịp Tết, mức cao nhất cũng chỉ khoảng 1,5 triệu đồng.
Tuy nhiên, khi hai cháu nội nghỉ hè đúng thời điểm nắng nóng đỉnh điểm, bốn chiếc điều hòa trong nhà gần như hoạt động liên tục. Hóa đơn tăng vọt khiến khoản tiền điện chiếm hơn một nửa lương hưu của bà.
Để "cứu ví", bà Hà áp dụng hàng loạt biện pháp tiết kiệm: cả nhà sinh hoạt chung dưới tầng một với một chiếc điều hòa cài ở mức 26 độ C kết hợp quạt điện; điều khiển của các phòng ngủ được cất kỹ để tránh sử dụng tùy tiện. Ban đêm, mọi người trải chiếu ngủ tập trung, bàn học của các cháu cũng được chuyển xuống khu vực này.
Không dừng lại ở đó, bếp từ được thay bằng bếp gas cũ, các món ăn ưu tiên luộc thay vì kho, hầm để giảm điện năng tiêu thụ. Cuối tuần, cả gia đình chọn đến trung tâm thương mại để tránh nóng.
Dẫu vậy, việc sáu người cùng sinh hoạt trong không gian khoảng 30 m² cũng phát sinh nhiều bất tiện. Trẻ nhỏ cần yên tĩnh học tập, trong khi người lớn muốn xem tivi. Con trai và con dâu của bà cho rằng mẹ quá khắt khe, thậm chí tính đến chuyện ra ở riêng.
Câu chuyện tương tự cũng diễn ra tại Nghệ An. Hóa đơn tiền điện lên tới 5,6 triệu đồng đã khiến gia đình chị Trần Hằng (52 tuổi) rơi vào cảnh căng thẳng.
Gia đình chị có sáu thành viên cùng sinh sống với mẹ chồng đã ngoài 80 tuổi. Trong đợt nắng nóng cuối tháng 5, chiếc điều hòa trong phòng người già gần như hoạt động cả ngày. Đúng lúc đó, bốn người cháu từ quê ra chơi khiến ba máy lạnh trong nhà phải chạy liên tục.
Để giảm chi phí, chị Hằng đề xuất mọi người cùng sinh hoạt tại phòng khách. Tuy nhiên, chồng chị phản đối vì lo ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và ngại họ hàng đánh giá việc tiếp đón khách thiếu chu đáo.
"Chồng muốn ưu tiên sự thoải mái, còn tôi phải lo tính toán từng khoản chi tiêu", chị chia sẻ.
Theo số liệu từ Tổng công ty Điện lực miền Bắc, đợt nắng nóng cuối tháng 5/2026 có thời điểm nhiệt độ lên tới 43 độ C. Công suất tiêu thụ điện cực đại ghi nhận hơn 20.400 MW, tăng 28,5% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều địa phương chứng kiến mức tăng mạnh về sản lượng điện tiêu thụ như Hà Tĩnh, Thanh Hóa, Nghệ An và Hải Phòng.
Đại diện ngành điện cho biết, việc sử dụng điều hòa kéo dài, đặc biệt vào ban đêm, là nguyên nhân chính khiến hóa đơn điện tăng đột biến.
Khảo sát trên mạng xã hội với hơn 600 người tham gia cho thấy, 16% gia đình từng xảy ra lục đục vì chi phí điện mùa hè, trong khi 13% thừa nhận đã tranh cãi do bất đồng trong thói quen sử dụng các thiết bị làm mát.
Các chuyên gia tâm lý nhận định, hóa đơn điện thực chất chỉ là "giọt nước tràn ly". Khi áp lực tài chính tích tụ trong thời gian dài, những khác biệt trong quan điểm chi tiêu rất dễ biến thành mâu thuẫn.
Ở góc độ tài chính, chuyên gia cho rằng mùa hè luôn kéo theo sự thay đổi lớn trong cơ cấu chi tiêu. Trẻ nghỉ học đồng nghĩa với việc các khoản ăn uống, vui chơi, điện nước đều tăng lên. Những gia đình thiếu quỹ dự phòng hoặc quản lý tài chính theo kiểu "có bao nhiêu tiêu bấy nhiêu" thường đối mặt với áp lực lớn hơn.
Thay vì cắt giảm cực đoan hoặc đầu tư vội vàng vào các hệ thống năng lượng đắt đỏ, các gia đình được khuyến nghị nên xây dựng kế hoạch tài chính từ đầu năm, dành riêng một khoản dự phòng cho những chi phí mang tính mùa vụ.
Vợ chồng chị Thùy Trang (25 tuổi, Hà Nội) là một ví dụ. Trong thời gian nghỉ thai sản, chị thường xuyên sử dụng điều hòa để chăm sóc con nhỏ. Tiền điện tháng 5 tăng lên khoảng 2 triệu đồng, gấp đôi ngày thường.
Để tránh những cuộc tranh cãi không đáng có, hai vợ chồng thống nhất trích riêng 1 triệu đồng mỗi tháng vào quỹ dự phòng cho mùa nắng nóng.
"Không còn cách nào khác ngoài việc chủ động thích nghi", chị Trang chia sẻ.
