Trải qua các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế, hơn 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã anh dũng hy sinh. Những mất mát ấy trở thành một phần lịch sử dân tộc, đồng thời đặt ra trách nhiệm thiêng liêng đối với công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Đây không chỉ là nhiệm vụ mang ý nghĩa chính sách sau chiến tranh mà còn là sự tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã cống hiến trọn đời cho độc lập, tự do của đất nước.
Theo thống kê, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.075.000 mộ và hài cốt liệt sĩ. Nhiều nghĩa trang, đài tưởng niệm và công trình ghi công đã được xây dựng, trở thành những địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ.
Tuy nhiên, hành trình ấy vẫn chưa thể khép lại. Hiện nay, khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ vẫn chưa được tìm thấy. Bên cạnh đó, gần 300.000 phần mộ tại các nghĩa trang trên cả nước vẫn chưa xác định được danh tính.
Khó khăn ngày càng lớn khi chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ. Thông tin về nơi an táng chưa đầy đủ, nhân chứng ngày càng ít, địa hình thay đổi theo thời gian, hồ sơ lưu trữ thiếu đồng bộ, trong khi công nghệ giám định ADN vẫn cần thêm nguồn lực để mở rộng phạm vi thực hiện.
Xuất phát từ trách nhiệm của toàn xã hội và nguyện vọng tha thiết của thân nhân các liệt sĩ, ngày 2/4/2026, Ban Chỉ đạo quốc gia đã phát động Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Chiến dịch được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), đồng thời cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước trong công tác chăm lo người có công với cách mạng.
Trong giai đoạn này, chiến dịch tập trung thực hiện 5 nhiệm vụ trọng tâm, gồm: tìm kiếm và quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu đối với khoảng 230.000 phần mộ chưa xác định danh tính; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt; xây dựng cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ phục vụ công tác đối sánh; đồng thời đẩy mạnh rà phá bom mìn tại các khu vực trọng điểm để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm.
Sau thời gian triển khai, chiến dịch đã ghi nhận những kết quả tích cực bước đầu. Đến nay, 1.109 hài cốt liệt sĩ đã được quy tập, trong đó có nhiều trường hợp được tìm thấy tại Việt Nam, Lào và Campuchia.
Song song với đó, công tác rà phá bom mìn, thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ và lấy mẫu hài cốt cũng đang được thực hiện đồng bộ tại nhiều địa phương trên cả nước.
Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là lĩnh vực giám định ADN; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả xác định danh tính liệt sĩ.
Mỗi hài cốt được tìm thấy không chỉ khép lại những tháng năm chờ đợi của thân nhân mà còn góp phần hoàn thiện bức tranh lịch sử bằng sự thật và lòng biết ơn.
Với ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc, Chiến dịch 500 ngày đêm thể hiện quyết tâm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong hành trình tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc. Đó cũng là nỗ lực để các anh hùng liệt sĩ được trở về với tên tuổi, quê hương và vòng tay gia đình, tiếp tục lan tỏa truyền thống "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc Việt Nam hôm nay và mai sau.
