Việc một xác cá voi nặng hơn 5 tấn dạt vào bờ biển ở xã Hải Châu (Nghệ An) vào ngày 20/3 đã thu hút sự quan tâm của nhiều người. Trên mạng xã hội, một số cư dân mạng viết rằng cá voi dạt vào bờ có thể báo hiệu những biến động bất thường trên biển, thời tiết sắp tới rất xấu.
Nhưng việc này có thể được giải thích thế nào?
Theo Tiền Phong, ước tính cá voi này đã mất từ vài tuần trước. Khi dạt vào bờ, xác cá voi đã có mùi khó chịu. Trên thực tế, có những cá voi sau khi chết thì chìm xuống đáy biển, nhưng không phải luôn luôn như vậy, mà một số sẽ dạt vào bờ, theo Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên của Anh.
Nguyên nhân cá voi mất thường là tổng hợp của nhiều yếu tố: Cá có thể đã yếu hoặc mắc bệnh từ trước; hệ thống định vị bằng sóng âm của cá voi có thể bị ảnh hưởng bởi tiếng ồn dưới nước (từ tàu thuyền, hoạt động công nghiệp, hoặc tiếng ồn lớn và đột ngột dưới biển…) khiến cá voi mất phương hướng và dạt vào bờ; các yếu tố môi trường thay đổi như nhiệt độ nước, dòng chảy hoặc nguồn thức ăn..., theo NOAA (Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ) và DETSI (Bộ Môi trường, Khoa học, Du lịch và Đổi mới sáng tạo ở Queensland, Úc).
Trên thực tế thì đúng là có một số lần, hiện tượng cá voi mất và dạt vào bờ xảy ra khi biển động, nên dần dần, theo thời gian, nhiều người dân vùng biển có thể liên kết 2 sự kiện này với nhau. Nhưng thực ra thì cả hai - cá voi và biển động - có thể bị ảnh hưởng bởi những điều kiện như nhau (thời tiết, nhiệt độ đại dương thay đổi…) chứ không phải cái này báo hiệu cái kia.
Ngoài ra, dù dòng chảy và điều kiện biển có thể là một yếu tố liên quan đến việc cá voi mất, nhưng thường không phải là nguyên nhân chính, và theo khoa học thì hiện tượng cá voi dạt bờ cũng không được xem là dấu hiệu trực tiếp cho thấy biển đang có diễn biến không tốt. Việc đánh giá điều kiện trên biển vẫn cần được dựa vào các bản tin khí tượng chính thức.
Ở góc độ khoa học, cũng chưa có bằng chứng cho thấy cá voi dạt vào bờ có thể dự báo thiên tai hay biến cố. Tuy vậy, trong một số trường hợp, hiện tượng này có thể phản ánh những thay đổi nhất định của môi trường biển như ô nhiễm, tiếng ồn hoặc biến động dưới nước, vốn là những yếu tố cần được theo dõi lâu dài để bảo vệ hệ sinh thái biển.
Còn với cư dân miền biển Việt Nam, cá voi (cá Ông) từ lâu được coi là loài linh thiêng, là vị thần bảo vệ ngư dân trên biển. Vì vậy, khi cá voi mất và dạt vào bờ, cán bộ và người dân địa phương tổ chức chôn cất cẩn thận, trang trọng, như một cách thể hiện sự tôn kính và cũng phản ánh mối quan hệ gắn bó lâu đời giữa con người và biển cả.
Theo Hoa Học Trò
