Theo thông tin từ các cơ quan chức năng, một số vụ án liên quan đến hành vi gian dối về nguồn gốc, xuất xứ và chất lượng hàng hóa đã được khởi tố, điều tra.
Tại Lào Cai, vụ việc liên quan đến Vũ Hoàng Hải, được biết đến trên mạng xã hội với tên gọi Hải Sapa TV, thu hút sự chú ý khi sản phẩm thịt trâu sấy được quảng cáo là đặc sản Tây Bắc nhưng cơ quan điều tra xác định nguồn nguyên liệu có dấu hiệu không đúng như thông tin giới thiệu tới khách hàng.
Một vụ việc khác liên quan đến hoạt động livestream bán sản phẩm sâm với tên gọi, nguồn gốc được cho là không đúng thực tế cũng đã bị cơ quan chức năng khởi tố để điều tra.
Tại Phú Thọ, cơ quan công an trước đó cũng khởi tố vụ án liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm bị xác định là hàng giả. Theo thông tin điều tra được công bố, lượng nguyên liệu thịt đông lạnh được sử dụng trong thời gian dài lên tới hàng nghìn tấn, tạo ra khối lượng lớn sản phẩm thịt chế biến đưa ra thị trường.
Điểm chung của những vụ việc này là khoảng cách rất lớn giữa giá trị thực của sản phẩm và câu chuyện được dùng để bán hàng.
Livestream đang trở thành “chợ” khổng lồ
Thương mại điện tử tại Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh, với quy mô thị trường năm 2025 được ước tính lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng. Cùng với các sàn thương mại điện tử, hình thức bán hàng qua video, livestream và người có sức ảnh hưởng đang thay đổi nhanh cách người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm.
Chỉ vài phút livestream, một sản phẩm có thể nhận hàng nghìn đơn. Người mua nhiều khi quyết định dựa trên lời giới thiệu, hình ảnh, câu chuyện về nguồn gốc hoặc uy tín cá nhân của người bán.
Nhưng chính tốc độ “chốt đơn” cũng khiến việc kiểm chứng thông tin trở nên khó khăn hơn.
Một sản phẩm được gọi là “đặc sản”, “hàng vùng cao”, “sản vật quý”, “hàng nhà làm” hay “nguồn gốc độc quyền” có thể tạo ra giá trị thương mại rất lớn. Nếu thông tin đó không đúng sự thật, thiệt hại không chỉ dừng lại ở người mua.
Người làm ăn chân chính cũng chịu hậu quả
Điều đáng lo là những hành vi gian dối về nguồn gốc hàng hóa có thể ảnh hưởng đến cả những người đang sản xuất và kinh doanh chân chính.
Một thương hiệu địa phương mất nhiều năm để xây dựng. Một vùng trồng phải đầu tư công sức để tạo uy tín cho sản phẩm. Nhưng chỉ cần hàng giả, hàng nhái hoặc hàng “đội lốt” xuất hiện tràn lan, niềm tin của khách hàng có thể bị ảnh hưởng rất nhanh.
Khi người tiêu dùng không còn chắc chắn đâu là đặc sản thật, đâu là sản phẩm bị mạo danh, cả chuỗi giá trị từ nông dân, hợp tác xã đến doanh nghiệp đều có thể chịu tác động.
Đừng chỉ mua bằng niềm tin
Việc phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản được xem là một trong những giải pháp quan trọng để minh bạch thông tin từ khâu sản xuất đến người tiêu dùng.
Tuy nhiên, công nghệ hay tem truy xuất chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng việc kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Với người mua hàng online, đặc biệt là những sản phẩm được quảng cáo là đặc sản, thực phẩm cao cấp hoặc có giá trị lớn, cần chú ý kiểm tra thông tin về đơn vị sản xuất, nguồn gốc, nhãn hàng, chứng từ và các thông tin liên quan trước khi quyết định mua.
Bởi trên một phiên livestream, thứ khiến khách hàng bấm nút chốt đơn có thể là cảm xúc và niềm tin.
Nhưng để bảo vệ tiền của mình, niềm tin cần đi cùng sự kiểm chứng.
