Người ta vẫn hay nói về Hải Châu với cá trích. Mùa cá trích về, biển như thức dậy sớm hơn mọi ngày. Những con thuyền nối đuôi nhau cập bến, tiếng máy nổ, tiếng người cười, tiếng gọi nhau í ới, tất cả hòa vào nhau thành một bản giao hưởng rất riêng của làng biển. Cá trích tươi rói, ánh bạc lấp lánh dưới nắng sớm, như mang theo cả vị mặn của biển khơi và vị ngọt của lao động. Nhưng nếu chỉ nói Hải Châu có cá trích thôi thì có lẽ là chưa đủ.
Bởi Hải Châu còn nhiều hơn thế.
Đó là mùi thơm nồng nàn của nước mắm Vạn Phần, thứ nước mắm được chắt chiu từ từng giọt mồ hôi, từ những ngày dài phơi nắng, từ sự kiên nhẫn gần như là bản năng của người làm nghề. Mùi mắm ấy không chỉ là gia vị cho bữa ăn, mà còn là hương vị của quê nhà, của những bữa cơm sum vầy, của ký ức tuổi thơ mà đi xa ai cũng mang theo trong lòng.
Đó còn là vị đậm đà của mắm Diễn Kim - thứ mắm mà chỉ cần mở nắp ra thôi là đã nghe cả biển ùa vào căn bếp nhỏ. Có người nói mắm nặng mùi, nhưng với người quen rồi, đó lại là mùi của thân thuộc, của đời sống, của một miền quê chưa từng đánh mất bản sắc của mình.
Rồi mực Diễn Hải - những con mực tươi rói, trắng ngần, được phơi lên dưới nắng, gió biển hong khô từng thớ thịt. Mực ở đây không chỉ là một món ăn, mà còn là một phần của nhịp sống. Người ta phơi mực, trở mực, canh nắng, canh gió… như thể đang chăm chút cho một điều gì đó rất đỗi quan trọng.
Tất cả những điều ấy, hợp lại, làm nên một Hải Châu không chỉ có cá trích, mà là cả một kho tàng sản vật từ biển - vừa giản dị, vừa đặc sắc, vừa gần gũi mà cũng rất đáng tự hào.
Năm nay, khi câu chuyện về việc tổ chức lễ hội thường niên được nhắc đến, tôi thấy trong đó không chỉ là một ý tưởng, mà là một khát vọng. Khát vọng đưa Hải Châu ra gần hơn với mọi người, để những giá trị tưởng chừng rất quen thuộc ấy được nhìn nhận đúng hơn, được trân trọng hơn.
Một lễ hội - nghe thì có vẻ đơn giản. Nhưng để làm được, không chỉ cần một vài ngày chuẩn bị, mà cần cả một hành trình.
Hành trình ấy bắt đầu từ chính người dân.
Muốn có một lễ hội đáng nhớ, trước hết phải có những sản phẩm xứng đáng. Cá trích phải tươi. Mực phải sạch. Mắm phải chuẩn vị. Không thể để những con cá ươn, những mẻ hàng kém chất lượng làm mất đi niềm tin của người đến. Bởi một khi niềm tin đã mất, thì có cố gắng bao nhiêu cũng khó mà lấy lại.
Người làm nghề biển vốn thật thà. Nhưng trong thời buổi buôn bán, đôi khi chỉ một chút dễ dãi cũng có thể làm ảnh hưởng đến cả một cộng đồng. Vì thế, câu chuyện quản lý chất lượng không còn là việc của riêng ai, mà là trách nhiệm chung của cả làng, cả xã.
Không chỉ dừng lại ở sản phẩm, mà còn là câu chuyện vệ sinh an toàn thực phẩm. Một quầy hàng sạch sẽ, một món ăn được chế biến cẩn thận, không chỉ là sự tôn trọng khách, mà còn là sự tôn trọng chính mình. Người ta đến một lần, thấy ngon, thấy sạch, sẽ quay lại lần hai. Và rồi, cái danh của Hải Châu cũng từ đó mà lan xa.
Biển đẹp không chỉ vì nước xanh, cát trắng, mà còn vì sự gìn giữ của con người. Một bãi biển đầy rác, dù có nắng vàng đến mấy cũng không còn sức hấp dẫn. Giữ gìn vệ sinh môi trường biển không phải là việc lớn lao, mà bắt đầu từ những điều nhỏ nhất: không xả rác, thu gom gọn gàng, giữ cho biển luôn trong lành như vốn có.
Rồi đến câu chuyện tổ chức.
Không thể để bà con buôn bán rải rác, mạnh ai nấy làm. Một khu vực tập trung, được quy hoạch bài bản, không chỉ tạo nên không khí sôi động, mà còn giúp quản lý tốt hơn về an toàn giao thông, về vệ sinh, về chất lượng dịch vụ. Người đến chỉ cần bước vào một không gian là có thể trải nghiệm trọn vẹn: từ ăn uống, mua sắm đến tham quan, chụp ảnh.
Hiệu ứng đám đông - nghe có vẻ là một khái niệm xa lạ, nhưng thực ra lại rất gần. Khi đông người, tự khắc sẽ vui. Khi vui, người ta sẽ ở lại lâu hơn. Và khi ở lại lâu, những giá trị của Hải Châu sẽ có thêm thời gian để chạm vào lòng người.
Tôi nghĩ, điều đẹp nhất của một lễ hội không phải là sự hoành tráng, mà là cảm giác ấm áp mà nó mang lại. Là khi người dân thấy tự hào về quê hương mình. Là khi khách đến cảm nhận được sự chân thành, mộc mạc nhưng đầy tình nghĩa.
Hải Châu có tất cả những điều đó.
Chỉ cần thêm một chút đồng hành từ chính quyền, một chút ý thức từ người dân, một chút quyết tâm từ cả cộng đồng – thì câu chuyện lễ hội không còn là “dự định”, mà sẽ trở thành “truyền thống”.
Tôi hình dung một ngày không xa, khi nhắc đến Hải Châu, người ta không chỉ nhớ đến cá trích, mà còn nhớ đến một lễ hội biển rộn ràng, nơi có những gian hàng gọn gàng, sạch sẽ, nơi có tiếng cười nói râm ran, nơi có những món ăn đậm đà hương vị biển khơi, và nơi có những con người hiền hậu, chân chất.
Một Hải Châu vừa giữ được cái hồn quê, vừa biết cách làm mới mình.
Mùa cá trích năm nay, có thể chỉ là bước khởi đầu. Nhưng khởi đầu nào cũng cần thiết. Nó giống như một mẻ lưới đầu mùa - có thể chưa đầy, nhưng đủ để người ta có niềm tin vào những chuyến ra khơi tiếp theo.
Nhìn những con thuyền trở về, nhìn những mẻ cá tươi rói, nhìn những nụ cười trên gương mặt người dân, tôi thấy ở đó không chỉ là niềm vui của một mùa vụ, mà còn là hy vọng.
Hy vọng rằng Hải Châu sẽ ngày càng được biết đến nhiều hơn.
Hy vọng rằng những sản vật từ biển sẽ không chỉ dừng lại ở việc “ăn ngon”, mà còn trở thành thương hiệu.
Hy vọng rằng mỗi mùa cá trích về, không chỉ có người trong vùng, mà còn có du khách từ khắp nơi tìm đến, để được một lần cảm nhận cái hồn của biển, cái tình của người.
Và hơn hết, hy vọng rằng người Hải Châu sẽ luôn giữ được sự tử tế trong cách làm ăn, sự chân thành trong cách đối đãi, để bất cứ ai đến rồi cũng muốn quay lại.
Bởi cuối cùng, thứ giữ chân người ta không phải chỉ là món ăn, mà là cảm xúc.
Hải Châu trong tôi không phải là một nơi hoàn hảo. Nhưng chính sự mộc mạc, chân thật ấy lại làm nên sức hút rất riêng. Một nơi mà mỗi lần nhớ về, tôi không nhớ đến những điều lớn lao, mà nhớ đến những điều rất nhỏ: một buổi sáng gió biển thổi mặn môi, một con cá trích nướng thơm lừng, một tiếng gọi nhau thân quen giữa bến.
Chỉ vậy thôi, mà đủ để thương.
Chúc cho bà con xã Hải Châu một mùa cá trích thật đáng nhớ. Không chỉ nhớ vì được mùa, mà còn nhớ vì đó là mùa của những khởi đầu mới. Chúc cho những con thuyền luôn đầy ắp khi trở về. Chúc cho những gian hàng luôn đông khách. Và chúc cho Hải Châu – miền biển mộc mạc ấy - sẽ ngày càng vươn xa, nhưng vẫn giữ nguyên được cái hồn của mình.
Để mỗi lần ai đó nhắc đến, lại có một người mỉm cười mà nói rằng: “À, Hải Châu… nơi đó, tôi đã từng rất thương.”
