Đề xuất được đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, đưa ra khi thảo luận về các dự thảo luật liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản.
Theo quy định tại Điều 30 của dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) được đề cập trong phiên thảo luận, chủ đầu tư phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai trước khi chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án.
Bà Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng việc đặt ra yêu cầu này nhằm bảo đảm trách nhiệm của chủ đầu tư, ngăn ngừa tình trạng chuyển nhượng dự án để né tránh nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, với những doanh nghiệp đã suy giảm nghiêm trọng năng lực tài chính, quy định trên cũng cần được xem xét theo hướng có cơ chế xử lý phù hợp.
Thực tế, khi chủ đầu tư không còn khả năng triển khai, dự án có thể rơi vào tình trạng kéo dài, đất đai chưa được khai thác hiệu quả, nguồn vốn bị đình trệ và quyền lợi của khách hàng chịu ảnh hưởng. Trong khi đó, những doanh nghiệp có đủ năng lực vẫn có thể sẵn sàng tiếp nhận, tiếp tục đầu tư và hoàn thiện dự án.
Đồng quan điểm, đại biểu Bùi Xuân Hải, Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Phòng, cho rằng yêu cầu doanh nghiệp đã mất khả năng thực hiện dự án phải hoàn tất toàn bộ nghĩa vụ tài chính trước khi chuyển nhượng có thể khó khả thi trong một số trường hợp.
Phương án được đề xuất là chuyển giao trách nhiệm, không xóa nghĩa vụ tài chính.
Theo gợi ý của đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, doanh nghiệp tiếp nhận dự án có thể kế thừa phần nghĩa vụ tài chính về đất đai mà chủ đầu tư trước đó chưa hoàn thành, nhưng phải đáp ứng các điều kiện cụ thể.
Trước hết, cơ quan có thẩm quyền cần xác định chính xác khoản nghĩa vụ tài chính còn thiếu. Bên nhận chuyển nhượng phải chứng minh đủ năng lực tài chính để tiếp tục triển khai dự án. Đồng thời, cần có cơ chế thanh toán phần nghĩa vụ còn tồn đọng từ giá trị chuyển nhượng để bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
Đại biểu cũng nhấn mạnh nguyên tắc không xóa bỏ hoặc giảm nhẹ nghĩa vụ tài chính đã phát sinh. Điểm thay đổi nằm ở chủ thể tiếp tục thực hiện nghĩa vụ, qua đó tạo điều kiện đưa các dự án đình trệ trở lại hoạt động.
Về phía đại biểu Bùi Xuân Hải, việc chuyển nhượng cần đi kèm cam kết bằng văn bản giữa chủ đầu tư cũ và bên tiếp nhận về thời hạn hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Cách tiếp cận này được kỳ vọng góp phần hạn chế tranh chấp, đồng thời tạo cơ sở để các bên thực hiện trách nhiệm rõ ràng hơn.
Nếu được nghiên cứu và thiết kế với những điều kiện kiểm soát chặt chẽ, cơ chế chuyển nhượng dự án gắn với kế thừa nghĩa vụ tài chính có thể mở thêm hướng xử lý đối với những dự án không còn khả năng tiếp tục triển khai theo phương án ban đầu.
Tuy nhiên, việc hoàn thiện chính sách cần bảo đảm đồng thời nhiều mục tiêu: không thất thu ngân sách, không tạo kẽ hở để doanh nghiệp né tránh nghĩa vụ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng và lựa chọn được nhà đầu tư đủ năng lực tiếp tục thực hiện dự án.
Bạn nghĩ sao về đề xuất cho phép chuyển nhượng dự án bất động sản còn vướng nghĩa vụ tiền đất, với điều kiện bên tiếp nhận phải kế thừa và hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ tài chính còn thiếu?
