Nỗi đau mất mát và vòng xoáy “chốt đơn” không hồi kết
Theo thông tin từ cơ quan chức năng địa phương, khoảng hai năm trước, con gái duy nhất của bà Liu qua đời. Biến cố lớn này đã tác động mạnh đến tâm lý, khiến bà tìm đến việc mua sắm như một cách khỏa lấp nỗi cô đơn và trống trải.
Mỗi ngày, bà dành nhiều giờ theo dõi các phiên livestream bán hàng và đặt mua liên tục. Trung bình, hơn 10 kiện hàng được giao đến nhà mỗi ngày, chủ yếu là thực phẩm chức năng, đồ ăn và vật dụng sinh hoạt.
Toàn bộ khoản lương hưu khoảng 4.000 nhân dân tệ mỗi tháng của bà đều được dùng để mua sắm, thậm chí còn ảnh hưởng đến thu nhập chung của gia đình.
Tuy nhiên, điều đáng nói là phần lớn các kiện hàng sau khi được giao đều không được mở ra sử dụng.
Căn hộ biến thành “kho chứa rác”, bít kín lối thoát hiểm
Theo ghi nhận, hàng nghìn thùng carton và vật dụng đã chất đống khắp căn hộ, từ phòng khách, phòng ngủ đến bệ cửa sổ. Không gian sống bị thu hẹp nghiêm trọng, chỉ còn lại những lối đi nhỏ hẹp đủ để lách người.
Nhiều vật dụng, thực phẩm đã hết hạn sử dụng nhưng vẫn bị giữ lại. Ngay cả các chậu cây trong nhà cũng không còn chỗ đặt, phải đưa lên giường và chết khô do không được chăm sóc.
Ông Liu Tao – Trưởng trạm cứu hỏa Đông Bá – cho biết bà Liu sử dụng cả máy tính bảng và điện thoại để liên tục mua sắm trực tuyến. Việc tích trữ lượng lớn thùng carton – vật liệu dễ cháy – trong không gian kín đã tạo ra nguy cơ cháy nổ rất cao.
“Các kiện hàng không chỉ bít kín lối thoát hiểm mà còn cản trở nghiêm trọng công tác cứu hộ, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng cư dân xung quanh nếu xảy ra sự cố”, ông nhấn mạnh.
Nỗ lực thuyết phục và chiến dịch “giải cứu” căn hộ
Trước tình trạng trên, ban quản lý khu dân cư cùng lực lượng cứu hỏa đã nhiều lần đến vận động, thuyết phục bà Liu dọn dẹp nhà cửa. Tuy nhiên, ban đầu bà phản ứng gay gắt, từ chối hợp tác.
Sau nhiều ngày kiên trì giải thích, cùng sự hỗ trợ của người thân, đặc biệt là người cháu ngoại, bà mới dần thay đổi thái độ khi được cam kết chỉ loại bỏ những đồ hỏng và hết hạn.
Sáng 25/3, khoảng 30 nhân viên cứu hỏa đã trực tiếp tham gia dọn dẹp căn hộ. Lực lượng chức năng tiến hành phân loại, bóc mở từng kiện hàng. Với những món đồ còn sử dụng được và khiến bà tiếc nuối, họ để bà tự kiểm tra rồi sắp xếp lại gọn gàng.
Sau 12 giờ làm việc liên tục, hơn 10 xe tải rác đã được vận chuyển ra khỏi căn hộ, trả lại không gian sống thông thoáng, an toàn hơn cho gia đình.
Ngoài ra, lực lượng cứu hỏa cũng kiểm tra hệ thống điện, thay thế dây dẫn cũ, rà soát đường ống gas và hướng dẫn các kỹ năng phòng cháy, thoát nạn cho chủ nhà.
Cảnh báo về rối loạn tích trữ ở người cao tuổi
Các chuyên gia từ Trung tâm Sức khỏe Tâm thần Thượng Hải nhận định, hành vi của bà Liu là biểu hiện điển hình của rối loạn tích trữ (Hoarding disorder) – một dạng rối loạn tâm lý thường gặp ở người cao tuổi, đặc biệt sau những cú sốc tinh thần lớn như mất người thân.
Người mắc hội chứng này thường có xu hướng tin rằng mọi vật đều có giá trị và việc vứt bỏ sẽ khiến họ bất an. Tỷ lệ mắc ở người cao tuổi ước tính khoảng 6%.
Bác sĩ Yan Feng cũng cảnh báo, nếu tình trạng tích trữ đi kèm với dấu hiệu suy giảm trí nhớ, gia đình cần lưu ý khả năng liên quan đến các bệnh lý như Alzheimer hoặc sa sút trí tuệ.
Nhiều nghiên cứu cho thấy, ít nhất một nửa số người mắc rối loạn tích trữ đồng thời có biểu hiện trầm cảm hoặc lo âu.
“Nghiện mua sắm” – dạng rối loạn tâm lý ngày càng phổ biến
Theo các tổ chức nghiên cứu về hành vi nghiện, chứng nghiện mua sắm – hay còn gọi là rối loạn mua sắm cưỡng bức – đang dần được công nhận là một vấn đề sức khỏe tâm thần, với mức độ ảnh hưởng không kém các dạng nghiện khác.
Người mắc hội chứng này thường có nhu cầu chi tiêu quá mức, bất chấp khả năng tài chính hoặc nhu cầu thực tế. Việc mua sắm trở thành phản xạ để giải tỏa cảm xúc tiêu cực như buồn chán, căng thẳng hay tội lỗi.
Các chuyên gia cũng đưa ra một số dấu hiệu cảnh báo như: Chi tiêu vượt quá khả năng tài chính. Mua sắm để giải tỏa cảm xúc tiêu cực. Cảm giác tội lỗi nhưng không thể dừng lại. Dành phần lớn thời gian cho việc mua sắm. Ảnh hưởng tiêu cực đến công việc và các mối quan hệ. Có xu hướng giấu giếm hành vi mua sắm.
Cần sự chung tay của gia đình và cộng đồng
Từ câu chuyện của bà Liu, các chuyên gia nhấn mạnh rằng rối loạn tích trữ và nghiện mua sắm không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn liên quan đến yếu tố gia đình và xã hội.
Việc phát hiện sớm, quan tâm về mặt tinh thần, đồng thời có sự hỗ trợ từ cộng đồng và cơ quan chức năng là yếu tố quan trọng giúp người cao tuổi vượt qua khủng hoảng tâm lý, tránh những hệ lụy đáng tiếc về sức khỏe và an toàn.
Cơ quan chức năng địa phương cho biết sẽ xây dựng cơ chế kiểm tra an toàn định kỳ, đồng thời tăng cường hỗ trợ tại nhà đối với các nhóm yếu thế, nhằm phòng ngừa những rủi ro tương tự có thể xảy ra trong cộng đồng.
