Dấu ấn ngôi chùa cổ giữa biển trời
Chùa Song Ngư còn được gọi là chùa Đảo Ngư, tọa lạc trên đảo Hòn Ngư (đảo Song Ngư), thuộc vùng biển Cửa Lò, Nghệ An. Theo sử liệu và truyền thuyết dân gian, ngôi chùa được khởi dựng vào khoảng thế kỷ XIII - XIV. Tương truyền, thời Trần Thánh Tông, nhà vua đã ban chiếu cho dựng chùa trên đảo để cầu quốc thái dân an, che chở cho thuyền bè qua lại. Đến thời Lê Thánh Tông, chùa tiếp tục được quan tâm, tu bổ và mở rộng.
Trải qua nhiều thế kỷ, hứng chịu thiên tai khắc nghiệt của biển cả và những biến động chiến tranh, chùa từng bị hư hại nặng. Năm 2004 - 2005, công trình được trùng tu, tôn tạo trên nền cũ, vẫn giữ phong cách kiến trúc truyền thống với mái ngói âm dương, khung gỗ chắc chắn, nền lát gạch đất nung. Năm 2011, chùa được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, ghi nhận giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh đặc biệt của công trình này.
Hòn đảo của huyền tích và lòng người
Từ đất liền nhìn ra, đảo Ngư có hai đỉnh núi nhô lên giữa biển, một cao 133m, một cao 88m, đứng sát nhau như hình hai con cá chầu về biển lớn, vì thế gọi là đảo Song Ngư. Nhìn từ trên cao, nơi đây như một hòn ngọc xanh giữa biển trời mênh mang.
Dân gian kể rằng xưa kia vùng biển này dữ dội, thuyền bè qua lại thường bị sóng lớn nhấn chìm. Có hai anh em làm nghề chài lưới vì thương dân làng đã nguyện hiến mình cho trời biển để đổi lấy bình yên. Sau đêm họ gieo mình xuống sóng, giữa biển nổi lên hòn đảo với hai ngọn núi. Từ đó biển êm sóng lặng, tôm cá dồi dào. Người dân gọi đảo là Song Ngư để tưởng nhớ sự hy sinh cao cả ấy.
Với ngư dân Cửa Lò, đảo Song Ngư là điểm tựa thiêng liêng giữa trùng khơi. Giữa những ngày biển động, nhìn thấy bóng đảo phía xa là thêm vững dạ. Khi có gió lớn, tàu thuyền thường vào đây tránh trú. Hòn đảo không chỉ mang giá trị tâm linh mà còn là “cột mốc sống” giữa biển, gắn bó mật thiết với đời sống người dân bao đời nay.
Không gian thờ tự linh thiêng
Cũng như nhiều ngôi chùa Việt theo phái Đại Thừa, chùa Song Ngư thờ Phật, trong đó có Phật Thích Ca Mâu Ni, biểu tượng của trí tuệ và lòng từ bi cứu độ chúng sinh.
Đặc biệt, chùa còn thờ Hoàng Tá Thốn – vị tướng thủy quân người Nghệ An thời Trần, có công đánh đuổi giặc Nguyên Mông, được phong Sát Hải Đại vương. Việc phối thờ vị tướng biển thể hiện niềm tôn kính của cư dân ven biển đối với người anh hùng đã bảo vệ bờ cõi và che chở cho dân chài.
Trong quá khứ, ngư dân và các tàu buôn nước ngoài đi qua vùng biển này thường ghé lên chùa thắp hương cầu nguyện cho chuyến đi thuận buồm xuôi gió. Người dân Cửa Lò sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt, nhiều phen đối mặt với thiên tai, sóng gió. Mỗi khi ra khơi, họ gửi gắm niềm tin nơi cửa Phật, cầu mong bình an, mùa cá bội thu.
Kiến trúc cổ kính giữa thiên nhiên hoang sơ
Ngôi chùa nằm ở phía Tây đảo, trên vùng đất hình quạt rộng khoảng 5ha. Tổng thể kiến trúc gồm tam quan, sân chùa, nhà tả vu, hữu vu, nhà khách, bến chùa và hai tòa chính là Bái đường và Thượng điện. Các hạng mục đều mang đậm phong cách kiến trúc cổ truyền với mái ngói âm dương, vì kèo gỗ, kết cấu hài hòa với cảnh quan thiên nhiên.
Chùa chính có ba gian thượng điện và năm gian hạ điện trang nghiêm. Sân và vườn chùa rộng rãi, rợp bóng cây xanh. Trong khuôn viên có nhiều cây duối, mưng, đại mọc tự nhiên. Đặc biệt, hai cây lộc vừng cổ thụ trước sân chùa có tuổi đời hàng trăm năm, tỏa bóng mát quanh năm như chứng nhân lặng lẽ của bao thế hệ hành hương.
Giữa sân chùa có giếng Ngọc – hay còn gọi là giếng thần – nguồn nước ngọt hiếm hoi trên đảo, quanh năm không cạn. Nước giếng trong, mát và ngọt, từng được dùng để nấu rượu Song Ngư nổi tiếng một thời ở Cửa Lò.
Phía Bắc đảo có bãi đá cuội nhỏ, tương truyền là nơi các nàng tiên từng tắm gội. Về sau, nơi đây trở thành điểm để khách hành hương rửa tay, tịnh tâm trước khi vào lễ Phật.
Hành trình ra đảo đầu xuân
Do nằm trên đảo Hòn Ngư, du khách có thể di chuyển bằng thuyền máy, cano hoặc cáp treo. Những năm gần đây, tuyến cáp treo Cửa Hội nối đất liền với đảo mang đến trải nghiệm mới mẻ, cho phép du khách chiêm ngưỡng toàn cảnh biển Cửa Lò từ trên cao.
Tuyến cáp treo này kết nối khu vui chơi giải trí VinWonders Cửa Hội với đảo Hòn Ngư, có công suất phục vụ khoảng 1.500 khách/giờ. Từ cabin lơ lửng giữa không trung, phóng tầm mắt ra xa là biển xanh mênh mang, là dòng Lam đổ ra Cửa Hội như hình rồng uốn lượn giữa trời nước – một khung cảnh vừa hùng vĩ vừa thơ mộng.
Sau hành trình chiêm bái chùa Song Ngư, du khách có thể kết hợp tham quan, vui chơi tại VinWonders Cửa Hội trên đất liền, cách trung tâm thành phố Vinh không xa, thuận tiện cho lịch trình khám phá đầu năm.
Điểm hẹn tâm linh giữa biển trời xứ Nghệ
Đầu xuân, khi tiết trời còn phảng phất hơi lạnh và biển Cửa Lò xanh trong, hành trình ra chùa Song Ngư mang một ý nghĩa đặc biệt. Giữa không gian biển trời khoáng đạt, tiếng chuông chùa ngân vang như xóa tan mọi bộn bề, lo toan.
Chùa Song Ngư không chỉ là di tích lịch sử - văn hóa, mà còn là biểu tượng của niềm tin và khát vọng bình an của cư dân miền biển. Ở nơi ấy, con người tìm về sự tĩnh tại giữa thiên nhiên rộng lớn; tìm thấy điểm tựa tinh thần giữa muôn trùng sóng nước.
Giữa biển khơi xứ Nghệ, ngôi chùa cổ vẫn lặng lẽ soi bóng xuống mặt nước xanh, như nhắc nhớ về truyền thống uống nước nhớ nguồn, về lòng quả cảm của tiền nhân và về mối gắn bó bền chặt giữa con người với biển cả. Và mỗi độ xuân về, hành trình khám phá chùa Song Ngư lại trở thành chuyến đi tìm sự an yên trong tâm hồn – một nét đẹp riêng có của du lịch tâm linh Nghệ An.
