Từ nỗi lo “mất tiền” đến quyết định mua vàng
Theo chia sẻ của gia đình, từ năm 7 tuổi (năm 2023), bé gái đã bày tỏ mong muốn tự quản lý tiền mừng tuổi của mình. Lý do khá đơn giản: em lo ngại bố mẹ có thể tiêu mất số tiền này hoặc bản thân giữ tiền mặt dễ làm thất lạc. Thay vì cất giữ tiền mặt, bé quyết định chuyển toàn bộ tiền lì xì sang mua vàng để “giữ của”.
Năm đầu tiên, em mua vàng với mức giá khoảng 460 NDT/gram (tương đương khoảng 1,6 triệu đồng/gram). Hai năm tiếp theo, mỗi năm em tiếp tục chi hơn 4.000 NDT (khoảng 14 triệu đồng) để mua thêm vàng. Đến đầu năm 2026, tổng lượng vàng tích lũy đạt khoảng 30 gram.
Trong bối cảnh giá vàng tăng mạnh, hiện ở mức khoảng 1.542 NDT/gram (xấp xỉ 5,3 triệu đồng/gram), giá trị số vàng này đã tăng đáng kể so với thời điểm mua ban đầu. Mẹ của bé thậm chí thừa nhận trên truyền thông rằng bà “hối hận vì không mua thêm vàng cùng con”.
Câu chuyện nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt bình luận và chia sẻ.
“Tố chất tài chính bẩm sinh” hay chỉ là trùng hợp thị trường?
Nhiều cư dân mạng dành lời khen cho cô bé, cho rằng em có “tố chất tài chính bẩm sinh”. Không ít người nhận xét việc một đứa trẻ 7 tuổi biết chọn vàng – một loại tài sản thường được xem là có khả năng chống lạm phát – cho thấy sự chín chắn và kỷ luật hiếm có. Có ý kiến còn hài hước cho rằng “không ít người lớn cũng chưa chắc làm được như vậy”.
Một số phụ huynh bày tỏ sự ủng hộ, cho rằng việc cho con toàn quyền quyết định với tiền lì xì thể hiện sự tôn trọng quyền sở hữu tài sản của trẻ trong gia đình. Theo họ, vàng giúp hạn chế chi tiêu bốc đồng, đồng thời mang ý nghĩa lưu giữ giá trị và kỷ niệm.
Tuy nhiên, bên cạnh những lời tán dương, nhiều ý kiến cũng cảnh báo rằng thành công trong câu chuyện này phần nào đến từ yếu tố thị trường thuận lợi. Giá vàng hiện đang ở mức cao trong lịch sử và có thể biến động mạnh trong ngắn hạn. Nếu thị trường đảo chiều, câu chuyện “lãi lớn” hoàn toàn có thể trở thành bài học khác.
Ngoài ra, việc mua trang sức vàng thay vì vàng miếng có thể phát sinh chi phí gia công cao, khiến giá trị thu hồi khi bán lại thấp hơn kỳ vọng. Một số chuyên gia cũng lưu ý, trong nhiều trường hợp, người chưa đủ tuổi tự mình thực hiện giao dịch mua bán tài sản có giá trị lớn có thể phát sinh các vấn đề pháp lý nếu không có sự đồng ý và giám sát của người đại diện hợp pháp.
Quyền sở hữu tài sản của trẻ em: Tôn trọng nhưng cần định hướng
Ở góc nhìn rộng hơn, câu chuyện không đơn thuần là việc “trẻ biết đầu tư sớm” hay “vàng lên giá nên quyết định là đúng”. Điều đáng chú ý nằm ở chỗ trẻ em ngày nay đang lớn lên trong môi trường mà các khái niệm về tài sản, giá trị tiền tệ và rủi ro tài chính không còn xa lạ.
Khi cha mẹ cho phép con tự quyết định với tiền lì xì – dù là mua vàng hay giữ tiền mặt – điều đó đồng nghĩa với việc thừa nhận quyền sở hữu và quyền chịu trách nhiệm của trẻ đối với tài sản riêng. Đây là một bước tiến trong nhận thức, thay vì xem tiền mừng tuổi đơn thuần là khoản tiền “cha mẹ toàn quyền xử lý”.
Tuy nhiên, trao quyền không đồng nghĩa với buông lỏng. Tự do tài chính sớm cần song hành với giáo dục về rủi ro, tính thanh khoản, biến động thị trường và cả khả năng thua lỗ. Nếu không, một quyết định đúng ở thời điểm hiện tại rất dễ bị thần thánh hóa thành “công thức thành công”, trong khi thị trường tài chính vốn không vận hành theo cảm xúc hay câu chuyện truyền cảm hứng.
Việc giáo dục tài chính cho trẻ vì thế không chỉ dừng lại ở việc cho con tự quyết, mà còn là quá trình đồng hành: giải thích vì sao giá vàng tăng, khi nào có thể giảm, sự khác biệt giữa tiết kiệm và đầu tư, giữa tài sản sinh lời và tài sản tiêu dùng.
Quy định pháp luật về quản lý tiền lì xì của con
Tại Việt Nam, vấn đề quản lý tài sản riêng của con cũng được pháp luật quy định rõ ràng. Theo quy định hiện hành, tiền lì xì được xem là tài sản riêng của con.
Đối với con dưới 15 tuổi hoặc mất năng lực hành vi dân sự, cha mẹ là người quản lý tài sản riêng của con. Cha mẹ có thể ủy quyền cho người khác quản lý nếu cần thiết. Khi con đủ 15 tuổi trở lên hoặc khôi phục đầy đủ năng lực hành vi dân sự, tài sản phải được giao lại cho con, trừ trường hợp có thỏa thuận khác giữa cha mẹ và con.
Trường hợp con từ đủ 15 tuổi trở lên, con có thể tự mình quản lý tài sản riêng hoặc nhờ cha mẹ quản lý.
Nếu cha mẹ có hành vi chiếm đoạt tài sản riêng của con trái quy định pháp luật, có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng, đồng thời buộc trả lại tài sản đã chiếm giữ trái phép hoặc nộp lại số tiền tương ứng với giá trị tài sản đã tiêu thụ, tẩu tán.
Tuy nhiên, để xác định có vi phạm hay không, cơ quan chức năng cần xem xét cụ thể ý chí và mục đích sử dụng tiền của cha mẹ. Nếu việc giữ tiền lì xì nhằm mục đích tiết kiệm cho con, chi tiêu cho các nhu cầu chính đáng của con và không sử dụng sai mục đích, thì không bị xem là hành vi chiếm đoạt.
Câu hỏi lớn hơn phía sau 30 gram vàng
Sau cùng, điều khiến câu chuyện gây tranh luận không phải là 30 gram vàng hay mức tăng giá ấn tượng, mà là sự thay đổi trong cách xã hội nhìn nhận trẻ em. Trẻ không còn chỉ là người tiêu tiền, mà đang dần được nhìn nhận như những cá nhân có quyền sở hữu và có thể học cách quản lý tài sản từ sớm.
Tuy nhiên, giữa việc “để con tự quyết” và “dạy con hiểu về tiền” vẫn còn một khoảng cách đáng kể. Nếu chỉ nhìn vào kết quả lãi đẹp, người lớn có thể vô tình gửi đi thông điệp rằng đầu tư luôn là con đường ngắn nhất để thành công. Trong khi đó, điều quan trọng hơn là giúp trẻ hiểu cả mặt sáng lẫn mặt tối của đồng tiền – hiểu rằng lợi nhuận luôn đi kèm rủi ro, và mỗi quyết định tài chính đều cần thông tin, kiến thức và sự cân nhắc.
Câu chuyện của bé gái 10 tuổi ở Lang Phường vì thế không chỉ là một tin tức gây tò mò. Nó là lời gợi nhắc rằng giáo dục tài chính cho trẻ em không nên bắt đầu bằng việc dạy con cách “kiếm lời”, mà nên bắt đầu từ việc dạy con hiểu giá trị của tiền, cách quản lý, tiết kiệm và cả cách chấp nhận rủi ro.
Và có lẽ, giá trị lớn nhất mà cô bé nhận được sau ba năm không chỉ nằm ở 30 gram vàng, mà ở trải nghiệm đầu đời về việc tự chịu trách nhiệm với quyết định tài chính của chính mình.
