Quốc hội thông qua Luật Nuôi con nuôi
Sáng 20/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Nuôi con nuôi với 463/471 đại biểu có mặt tán thành. Luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Theo quy định mới, nuôi con nuôi là việc xác lập quan hệ pháp lý giữa cha, mẹ và con thông qua thủ tục được thực hiện tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về những trường hợp không được nhận nhau làm con nuôi trong phạm vi quan hệ huyết thống.
Cụ thể, luật nghiêm cấm:
Anh, chị, em ruột nhận nhau làm con nuôi.
Anh, chị, em họ thuộc các quan hệ con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì nhận nhau làm con nuôi.
Ông bà nội, ông bà ngoại nhận cháu làm con nuôi.
Anh, chị, em ruột của ông bà nội, ông bà ngoại nhận cháu làm con nuôi.
Siết điều kiện đối với người nhận con nuôi
Luật quy định người nhận con nuôi phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, hơn người được nhận làm con nuôi ít nhất 20 tuổi, đồng thời bảo đảm các điều kiện về sức khỏe, kinh tế, nơi ở và tư cách đạo đức để chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ.
Đối tượng được nhận làm con nuôi gồm trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em mồ côi cả cha và mẹ, trẻ em không nơi nương tựa và người dưới 18 tuổi thuộc trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình theo quy định.
Đáng chú ý, luật bổ sung những trường hợp không được nhận con nuôi, trong đó có người từng bị xử lý vi phạm hành chính liên quan đến phòng, chống bạo lực gia đình hoặc hành vi xâm hại trẻ em.
Những người đang chấp hành hình phạt tù, cải tạo không giam giữ, đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thuộc các trường hợp pháp luật quy định cũng không đủ điều kiện nhận con nuôi.
Ngoài ra, người từng bị kết án về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự con người; bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật; loạn luân; ngược đãi, hành hạ người thân và một số tội danh liên quan đến người dưới 18 tuổi cũng thuộc diện bị cấm nhận con nuôi theo luật.
Nghiêm cấm lợi dụng việc nhận con nuôi để trục lợi
Một nhóm quy định khác tập trung ngăn chặn tình trạng lợi dụng hoạt động nhận con nuôi để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm mua bán trẻ em, bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục, ngược đãi, hành hạ hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm của con nuôi.
Việc sử dụng thủ tục nhận con nuôi để che giấu quan hệ huyết thống, trốn tránh nghĩa vụ pháp lý, làm giả hồ sơ, khai báo sai sự thật hoặc cung cấp thông tin không chính xác cũng bị nghiêm cấm.
Quy định trách nhiệm theo dõi tình hình phát triển của trẻ
Sau khi hoàn tất thủ tục giao nhận con nuôi, cha mẹ nuôi có trách nhiệm báo cáo định kỳ 6 tháng một lần trong thời hạn 3 năm về tình hình phát triển của trẻ cho cơ quan có thẩm quyền, tùy theo nơi cư trú của cha mẹ nuôi và con nuôi.
Riêng trường hợp nhận con nuôi trong phạm vi gia đình, cha mẹ nuôi không phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo định kỳ này.
Với những quy định mới, Luật Nuôi con nuôi hướng đến việc kiểm soát chặt chẽ hơn quá trình nhận con nuôi, hạn chế tình trạng lợi dụng quan hệ nuôi dưỡng để trục lợi và tăng cường bảo vệ trẻ em.