1. Tết – thời khắc buộc người ta nhìn lại mình
Cứ vào độ chạp, khi gió bắt đầu se lại, ngoài chợ hoa rộn ràng tiếng mặc cả, siêu thị đầy ắp bánh mứt, đường phố đông hơn vì những chuyến xe cuối năm, người ta hiểu rằng thêm một năm nữa đã đi qua. Những cuốc xe tăng thêm, những ca làm kéo dài hơn thường ngày, những khoản tính toán chi tiêu dày đặc… tất cả đều hướng về hai chữ: Tết.
Nhưng Tết không chỉ là chuyện sơn lại cánh cổng, thay bộ rèm mới hay sắm sửa vài bộ quần áo đẹp. Tết là lúc người ta tạm dừng guồng quay hối hả để nhìn lại mình. Năm qua đã sống ra sao? Đã từng làm ai tổn thương? Còn ai trong lòng chưa yên?
Có những điều suốt cả năm ta cố tình lảng tránh. Nhưng đến khi ngồi trước bàn thờ tổ tiên, thắp nén hương thơm, tự nhiên lòng người khó mà bình thản nếu vẫn còn một mối hằn học chưa được tháo gỡ. Tết, vì thế, không chỉ là sự chuyển giao của thời gian, mà còn là dịp đối diện với chính mình.
2. Những rạn nứt bắt đầu từ điều rất nhỏ
Không ít mối quan hệ tan vỡ vì những chuyện nghe qua tưởng chừng vụn vặt.
Có chị em ruột vì chuyện chia tiền bán mảnh đất của cha mẹ mà không nhìn mặt nhau suốt mấy năm. Có anh em họ chỉ vì vài lời nói trong đám cưới mà cạch mặt, đi ngang qua cũng làm như không quen. Có nàng dâu ôm nỗi tủi thân chỉ vì một câu so sánh vô tình của mẹ chồng, giữ ấm ức ấy từ năm này sang năm khác. Có người con vì một lần bị mắng giữa họ hàng mà tự ái, từ đó hạn chế về nhà.
Nghe qua, ai cũng dễ buông một câu: “Chuyện nhỏ thôi mà.” Nhưng cái “nhỏ” ấy khi chạm vào tự trọng thì không còn nhỏ nữa. Người ta không đau vì câu chữ, mà đau vì cảm giác mình không được tôn trọng, không được thấu hiểu.
Và rồi hệ quả là một cái Tết không còn đủ mặt. Mâm cơm có chỗ trống. Người này kiếm cớ bận, người kia nói không thu xếp được. Thực ra không hẳn vì thiếu thời gian, mà vì thiếu can đảm để đối diện. Chỉ một chút tự ái chưa buông, đủ khiến không khí sum vầy trở nên gượng gạo.
3. Giữ giận lâu ngày, người mệt nhất là mình
Nhiều người nghĩ rằng giữ khoảng cách, im lặng, không nói chuyện với ai đó là cách trừng phạt họ. Nhưng phần lớn thời gian, chính mình mới là người nặng lòng.
Chỉ cần thấy tên họ hiện lên trên màn hình điện thoại là thấy khó chịu. Nghe ai nhắc đến là chột dạ. Tết đến lại thấp thỏm lo sợ phải chạm mặt trong những cuộc gặp gỡ đông người. Trong khi có thể người kia vẫn sống bình thường, ít khi nghĩ về chuyện cũ.
Có người cả năm không nói chuyện với bạn thân chỉ vì một lần hiểu lầm chuyện tiền bạc. Thực ra chỉ cần ngồi xuống, hỏi rõ một câu là có thể giải quyết. Nhưng cái tôi quá lớn. Ai cũng chờ người kia xin lỗi trước. Rồi thời gian trôi qua, khoảng cách ngày một xa, đến mức không còn biết bắt đầu lại từ đâu.
Giữ mãi một nỗi giận giống như cầm một hòn đá trong tay, tưởng rằng sẽ ném đi lúc cần, nhưng càng cầm lâu càng mỏi. Tha thứ, suy cho cùng, là đặt hòn đá ấy xuống. Không phải vì người kia xứng đáng, mà vì mình cần được nhẹ lòng.
4. Bao dung cũng cần có ranh giới
Tuy nhiên, tha thứ không có nghĩa là dễ dãi.
Có những lời xin lỗi chỉ xuất phát từ nhu cầu của người nói, chứ không phải từ sự thấu hiểu nỗi đau của người nghe. Có những mối quan hệ mà mỗi lần quay lại là thêm một lần tổn thương. Nếu cứ nhân nhượng vô điều kiện, người chịu thiệt thường vẫn là mình.
Tha thứ có thể chỉ đơn giản là: tôi không còn ghét anh nữa, nhưng tôi chọn giữ khoảng cách. Tôi không nuôi oán hận, nhưng tôi cũng không để mình bị xem nhẹ thêm lần nào. Bao dung mà không có ranh giới không phải là cao thượng, mà là tự làm khổ mình.
Điều quan trọng là phân biệt giữa việc buông bỏ hận thù và việc quay lại như cũ. Có những người chỉ nên giữ ở một khoảng cách an toàn trong đời mình. Sự bình an nội tâm đôi khi đến từ việc chấp nhận rằng không phải mọi mối quan hệ đều cần được khôi phục trọn vẹn.
5. Tết – cơ hội để nói điều còn chần chừ
Cả năm bận rộn, ai cũng có lý do để trì hoãn một cuộc gọi, một lời xin lỗi, một cái bắt tay. Nhưng Tết thì khác. Không khí đoàn viên khiến lòng người mềm lại.
Chỉ cần một tin nhắn: “Thôi, chuyện cũ mình bỏ qua nhé, Tết rồi.” Nhiều khi như thế đã đủ để mở ra một cánh cửa tưởng chừng khép kín.
Có những bậc cha mẹ ngoài mặt cứng rắn, nhưng chỉ cần con cái chủ động nói một câu nhẹ nhàng là mọi khúc mắc tan đi rất nhanh. Có những người bạn chờ nhau một lời mở đầu suốt mấy năm, nhưng chẳng ai chịu xuống nước trước. Và rồi, thời gian âm thầm trôi, khoảng cách lớn dần theo năm tháng.
Đời người ngắn lắm. Hôm nay còn có thể ngồi chung một mâm cơm, năm sau chưa chắc đã đủ mặt. Cái Tết mình đang có, biết đâu là một trong số rất ít cái Tết còn được sum vầy trọn vẹn. Nếu cứ chờ đợi một lời xin lỗi hoàn hảo, có khi ta sẽ chờ đến lúc không còn cơ hội để nghe nữa.
6. Đừng để năm mới bắt đầu bằng một trái tim cũ
Lịch có thể thay, nhà có thể mới, quần áo có thể đẹp hơn. Nhưng nếu lòng mình vẫn chất đầy bực bội và oán trách, năm mới cũng chỉ là sự lặp lại của những điều cũ kỹ.
Tha thứ không phải để chứng minh mình cao thượng. Tha thứ là để tự giải phóng mình khỏi những tháng ngày nặng nề. Là để khi bước ra đường trong những ngày đầu năm se lạnh, ta cảm thấy lòng nhẹ hơn một chút.
Sắp Tết rồi. Nếu có thể, hãy thử đặt xuống một phần tự ái. Hãy cân nhắc xem trong số những giận hờn đang giữ, điều nào thực sự đáng để mang theo sang năm mới, điều nào có thể buông. Không phải mọi tổn thương đều có thể xóa nhòa, nhưng nhiều tổn thương có thể dịu đi nếu ta chủ động mở lòng.
Biết đâu chỉ một lời nói chân thành đủ để cứu lại một mối quan hệ. Và nếu không thể cứu lại, ít nhất nó cũng giúp ta thanh thản hơn.
Tết là thời khắc của sum vầy. Cũng là thời khắc của bao dung. Nếu tha thứ cho ai được, hãy tha thứ – để năm mới bắt đầu bằng một trái tim nhẹ nhõm, chứ không phải bằng những vết hằn cũ chưa kịp lành.
