Theo quy định tại Điều 2 của Pháp lệnh Phí và Lệ phí năm 2001, phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả khi được cung cấp dịch vụ. Đồng thời, Điều 7 Pháp lệnh Phí và lệ phí 2001 "nghiêm cấm việc tự ý đặt ra các khoản thu trái quy định". Đối chiếu với thực tế thu phí tại Trạm Bến Thủy I:
1. Nếu người dân không đi trên đường BOT nhưng vẫn phải trả phí khi qua trạm, điều này có thể vi phạm nguyên tắc thu phí được quy định tại Điều 2 của Pháp lệnh. Bởi lẽ, họ không sử dụng dịch vụ nhưng vẫn phải trả tiền, dẫn đến việc thu phí không có cơ sở hợp lý.
2. Bản chất của thu phí BOT là để hoàn vốn cho nhà đầu tư xây dựng tuyến đường theo hình thức hợp đồng BOT. Tuy nhiên, nếu trạm đặt tại vị trí khiến cả người sử dụng lẫn không sử dụng đường BOT đều phải trả phí, thì điều này có dấu hiệu thu phí không đúng đối tượng.
3. Nếu có sự mở rộng phạm vi thu phí ngoài danh mục được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, hoặc có việc điều chỉnh mức thu không đúng quy định, thì hành vi này có thể vi phạm Điều 7 của Pháp lệnh Phí và Lệ phí năm 2001.
Một số tiền lệ và tranh chấp tương tự:
- Trước đây, một số trạm thu phí khác cũng bị phản đối vì thu tiền của người không sử dụng dịch vụ, dẫn đến việc phải di dời hoặc điều chỉnh phạm vi thu phí, chẳng hạn như:
- Trạm thu phí BOT Cai Lậy (Tiền Giang): Người dân phản đối vì trạm thu phí đặt trên Quốc lộ 1, khiến phương tiện không đi vào tuyến tránh BOT vẫn phải trả phí.
- Trạm BOT T2 (Cần Thơ - An Giang): Bị phản đối vì thu phí cả xe không đi trên tuyến BOT.
- Nếu áp dụng các nguyên tắc này vào Trạm Bến Thủy I, việc thu phí đối với phương tiện không sử dụng đường BOT có thể bị xem xét là không phù hợp với quy định pháp luật.
Cre: Trần Quang Đại
