1795242728879-5794270879259292202-5794270879259292202-81a1531f6d1c0e03d1974b2c34711eb0-1795243241.jpg

Từ cô bé vùng cao đến những trải nghiệm với Đạo Mẫu

Trong không gian trang nghiêm của một buổi thực hành tín ngưỡng, giữa tiếng đàn nguyệt réo rắt, nhịp phách và những làn điệu chầu văn, hình ảnh Hoàng Thiên Ngọc Hân trong trang phục truyền thống tạo nên một dấu ấn riêng. Ở tuổi lên 8, em vẫn mang nét hồn nhiên, trong trẻo của trẻ thơ, nhưng đã có những trải nghiệm đáng nhớ với một loại hình tín ngưỡng dân gian giàu giá trị văn hóa.

Ngọc Hân sinh ra và lớn lên tại bản Văn Ban, xã Bắc Yên, tỉnh Sơn La. Theo chia sẻ từ gia đình, ngay từ khi còn nhỏ, em đã dành sự quan tâm đặc biệt đến âm nhạc truyền thống và không gian văn hóa tâm linh. Những tiếng đàn, lời hát văn, sắc màu trang phục cùng các điệu múa trong nghi lễ thờ Mẫu sớm thu hút sự chú ý của cô bé.

Khi vừa tròn 4 tuổi, Ngọc Hân bắt đầu hành trình gắn bó với Đạo Mẫu, trong đó có việc tham gia nghi lễ trình đồng mở phủ theo sự hướng dẫn và đồng hành của gia đình. Đây là một dấu mốc đáng nhớ trong những trải nghiệm văn hóa đầu đời của em.

Với một đứa trẻ, thế giới của Đạo Mẫu trước hết được cảm nhận qua âm thanh, màu sắc và những hình ảnh sinh động. Tiếng đàn nguyệt, nhịp phách, lời văn cùng những bộ trang phục nhiều màu sắc không chỉ tạo nên sức hấp dẫn của nghi lễ mà còn mở ra cánh cửa để em tiếp xúc với một loại hình văn hóa truyền thống của dân tộc.

Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu không chỉ có những nghi thức trang nghiêm mà còn là sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc, múa, trang phục và nghệ thuật diễn xướng dân gian. Mỗi giá đồng gắn với những câu chuyện, thần tích và những giá trị văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Đối với Ngọc Hân, việc làm quen với các nghi lễ là một quá trình trải nghiệm và học hỏi. Từ cách ứng xử trong không gian thờ tự, những điệu múa cờ, múa kiếm, múa quạt đến việc cảm nhận âm nhạc chầu văn, mỗi hoạt động đều đem đến cho em những hiểu biết mới.

Trong khoảng bốn năm qua, cô bé vùng cao đã có dịp cùng gia đình đến nhiều địa điểm văn hóa, tín ngưỡng trên cả nước như Đền Tranh (Hải Dương), Đền Ông Hoàng Bảy – Bảo Hà (Lào Cai), Chùa Một Cột (Hà Nội), Đền Chợ Củi (Hà Tĩnh)...

1795244317624-5794270879259292202-5794270879259292202-854613f40bf7bf74f22159774a7e6977-1795244771.jpg

Mỗi điểm đến là một không gian văn hóa với những câu chuyện lịch sử, phong tục và dấu ấn tín ngưỡng riêng. Qua những chuyến đi, Ngọc Hân có cơ hội tiếp xúc với đời sống văn hóa ở nhiều vùng miền, tìm hiểu thêm về các địa danh gắn với tín ngưỡng dân gian và cảm nhận sự phong phú của di sản.

Đằng sau hành trình ấy là sự đồng hành của gia đình. Người thân không chỉ tạo điều kiện để em được trải nghiệm mà còn quan tâm đến việc học tập, sinh hoạt và sự phát triển đúng lứa tuổi. Đây là điều đặc biệt quan trọng, bởi tình yêu văn hóa chỉ có thể trở thành giá trị bền vững khi được nuôi dưỡng bằng sự tự nguyện, hiểu biết và một môi trường lành mạnh.

1795244317711-5794270879259292202-5794270879259292202-cbeec1ac321387172463632212d5fa86-1795244827.jpg

Đạo Mẫu – mạch nguồn văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ

Năm 2016, UNESCO ghi danh Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Sự kiện này khẳng định giá trị đặc sắc của một loại hình tín ngưỡng dân gian đã gắn bó lâu đời với đời sống tinh thần của người Việt.

Đạo Mẫu không chỉ là một hình thức sinh hoạt tâm linh mà còn là không gian hội tụ của nhiều giá trị văn hóa truyền thống. Từ những câu chuyện về các vị Thánh, hệ thống nghi lễ, nghệ thuật hát văn, múa hầu đồng đến trang phục và đạo cụ, tất cả tạo nên một loại hình diễn xướng dân gian độc đáo.

Đặc biệt, nghệ thuật chầu văn với sự hòa quyện giữa lời ca, tiếng đàn, nhịp phách và các hình thức trình diễn đã góp phần làm nên sức sống của tín ngưỡng thờ Mẫu. Qua đó, những quan niệm về lòng biết ơn, sự bao dung, tình yêu quê hương, đất nước và sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên cũng được phản ánh trong đời sống văn hóa cộng đồng.

Việc bảo tồn Đạo Mẫu vì thế không chỉ là gìn giữ những nghi thức truyền thống mà còn là bảo vệ những giá trị nghệ thuật, tri thức dân gian và bản sắc văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

1795244317646-5794270879259292202-5794270879259292202-5959edefd2e11204f1fc45573163fc38-1795244792.jpg

Trong dòng chảy ấy, sự quan tâm của thế hệ trẻ đối với di sản có ý nghĩa đáng trân trọng. Câu chuyện Hoàng Thiên Ngọc Hân cho thấy một em nhỏ vùng cao cũng có thể sớm tiếp xúc và dành tình yêu cho những giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là đặt lên vai em trách nhiệm của một người kế nghiệp, mà là tạo điều kiện để tình yêu ấy được nuôi dưỡng tự nhiên, gắn với học tập, hiểu biết và sự trưởng thành.

Ở tuổi lên 8, Hoàng Thiên Ngọc Hân vẫn còn cả một chặng đường dài phía trước. Những trải nghiệm với Đạo Mẫu trong bốn năm qua mới là những bước khởi đầu trên hành trình tìm hiểu văn hóa truyền thống. Em còn cần tiếp tục học tập, khám phá và tích lũy kiến thức để hiểu sâu hơn về những giá trị mà mình đang tiếp xúc.

Hình ảnh cô bé vùng cao trong trang phục truyền thống, giữa không gian âm nhạc chầu văn và nghi lễ thờ Mẫu, vì thế không chỉ gợi sự chú ý bởi nét đặc biệt của nhân vật mà còn đặt ra một câu chuyện rộng hơn về việc trao truyền di sản.

Di sản sẽ không thể trường tồn nếu chỉ được nhắc nhớ bằng những giá trị của quá khứ. Di sản cần được hiện diện trong đời sống hôm nay, được cộng đồng trân trọng, thực hành đúng đắn và trao truyền cho các thế hệ mai sau.

1795244317690-5794270879259292202-5794270879259292202-e161b2763f65ab19523b4b6595584484-1795244848.jpg

Một búp măng non muốn vươn cao cần được chăm sóc bằng tình yêu thương và môi trường phù hợp. Tình yêu di sản ở trẻ nhỏ cũng vậy, cần được vun đắp bằng tri thức, sự tự nguyện và những trải nghiệm văn hóa lành mạnh.

Hành trình của Hoàng Thiên Ngọc Hân còn ở phía trước, nhưng những dấu ấn đầu đời của em đã gợi lên một thông điệp đẹp: Gìn giữ di sản không chỉ là trách nhiệm của những người đang thực hành hôm nay, mà còn là hành trình gieo mầm tình yêu văn hóa cho thế hệ tương lai.