Theo thống kê, Trung Quốc hiện là quốc gia sở hữu mạng lưới đường sắt tốc độ cao (HSR) lớn nhất thế giới – hơn 42.000km tính đến cuối năm 2023, chiếm trên 70% tổng chiều dài HSR toàn cầu. Quan trọng hơn, Trung Quốc cũng là nơi giữ hầu hết các kỷ lục về tốc độ xây dựng tuyến HSR dài.
Đây cũng là quốc gia “bất khả chiến bại” về tốc độ hạ tầng khi nắm giữ kỷ lục nổi bật nhất trên thế giới cho đến hiện nay là tuyến Bắc Kinh – Thượng Hải với chiều dài 1.318km, vận tốc thiết kế 350km/h. Dự án được khởi công tháng 4/2008 và hoàn thành và vận hành vào tháng 6/2011 tức là tổng thời gian xây dựng 38 tháng (3 năm 2 tháng).
Đây là tuyến đường sắt tốc độ cao dài nhất thế giới được hoàn thành trong thời gian "thần tốc" nhất tính đến hiện tại.
| Quốc gia | Tuyến | Chiều dài (km) | Thời gian xây dựng | Bình quân thi công 1 tháng (km/tháng) |
|---|---|---|---|---|
| Việt Nam (đề xuất VinSpeed) | Bắc – Nam | 1.541 | 2025 – 2030 (60 tháng) | 25,68 km/tháng |
| Trung Quốc | Bắc Kinh – Thượng Hải | 1.318 | 2008 – 2011 (38 tháng) | 34,68 km/tháng |
| Nhật Bản | Tokaido Shinkansen | 515 | 1959 – 1964 (60 tháng) | 8,58 km/tháng |
| Tây Ban Nha | Madrid – Barcelona | 621 | 1996 – 2005 (108 tháng) | 5,75 km/tháng |
| Hàn Quốc | Seoul – Busan (GĐ1) | 412 | 1992 – 2000 (96 tháng) | 4,29 km/tháng |
| Ấn Độ | Mumbai – Ahmedabad | 508 | 2017 – 2027 (120 tháng)* | 4,23 km/tháng |
Đặt tương quan tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam của Việt nam có chiều dài hơn tuyến Bắc Kinh – Thượng Hải khoảng 17%, thời gian thi công dài hơn nhưng nếu xét về điều kiện khách quan, Việt Nam gặp nhiều bất lợi hơn Trung Quốc như cơ sở hạ tầng công nghiệp hỗ trợ còn yếu, chưa từng có dự án HSR thực tiễn và chưa có tiền lệ về phối hợp PPP quy mô lớn.
Dựa theo bảng thống kê, nếu VinSpeed đạt được tiến độ đặt ra, tức là tốc độ thi công mỗi tháng trung bình khoảng 25,7km, sẽ đứng thứ 2 thế giới về tốc độ thi công, chỉ sau Trung Quốc – nhưng trong điều kiện khó khăn hơn nhiều.
Có thể VinSpeed không làm nhanh hơn tuyệt đối so với kỷ lục Bắc Kinh – Thượng Hải. Nhưng nếu tính tương quan điều kiện và xuất phát điểm, thì việc hoàn thành 1.541km trong 5 năm sẽ là một kỳ tích mang tính biểu tượng cho Việt Nam.
"Trong 5 năm, Trung Quốc thậm chí hoàn thành tới 29.000 km đường sắt tốc độ cao. Vậy tại sao phải nghi ngờ năng lực và cam kết của VinSpeed? Đặc biệt, việc dự án hoàn thành sớm hơn 5 năm còn giúp tiết kiệm nhiều nguồn lực cho quốc gia"?, TS Lê Xuân Nghĩa, nguyên Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia nêu quan điểm trên báo Thanh Niên.
Thậm chí, TS Nghĩa còn bày tỏ sự tin tưởng VinSpeed sẽ "mang mã gien kỳ tích" của Vingroup đã được chứng minh qua rất nhiều công trình hạ tầng vừa đạt kỷ lục về tốc độ xây dựng vừa đảm bảo chất lượng.
Có thể thấy, dự án của VinSpeed nếu đạt tiến độ đề ra thì không chỉ “phá vỡ kỷ lục” về thời gian xây dựng, mà còn khẳng định năng lực của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam – một lĩnh vực vốn bị mặc định là “sân chơi nhà nước”. Bên cạnh đó, điều này cũng nâng tầm vị thế Việt Nam trong khu vực về hạ tầng, thu hút đầu tư, công nghệ cao và chuyển giao kỹ thuật. Tạo hình mẫu thành công về mô hình PPP trong lĩnh vực hạ tầng chiến lược – điều mà ngay cả nhiều nước phát triển cũng đang gặp khó khăn.
Trên báo Tiền Phong ngày 16/5, PGS.TS Bùi Quang Tuấn – Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cũng cho rằng, nếu làm nhanh được dự án này trong vòng 5 năm thì đó không chỉ là tiết kiệm nguồn lực quốc gia mà còn là tận dụng cơ hội để phát triển sớm, phát triển nhanh. Những dự án lớn mà được đưa vào khai thác sớm sẽ tạo một cú hích mạnh và sớm, đáp ứng được yêu cầu đang rất cấp thiết của sự phát triển.
Như vậy có thể thấy, giấc mơ ăn sáng Hà Nội, ăn trưa TPHCM bằng tàu cao tốc trong 5 năm tới mà VinSpeed nêu ra là hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng sẽ thành hiện thực.
