Đây không phải một mô hình STEM đơn giản. Đề tài liên quan đến vi điều khiển ESP32, hệ thống cảm biến, đo và phân tích nhịp tim, nhịp thở, phát hiện té ngã, bất động, cảnh báo bất thường sức khỏe, kết nối WiFi, IoT, nguồn dự phòng… Nghĩa là nó đòi hỏi nền tảng về điện - điện tử, lập trình nhúng, xử lý dữ liệu cảm biến, công nghệ IoT, kiến thức sinh học - y khoa, khả năng thiết kế thuật toán, thử nghiệm, đánh giá sai số và xử lý nhiễu.
Các vị giám khảo cũng từng đi học, nhiều người hiện có con, cháu đang đi học. Vậy trước khi đặt bút chấm giải, liệu các vị có tự hỏi một câu rất đơn giản: Hai học sinh lớp 7 có thực sự tự mình nghĩ ra, thiết kế, lập trình và làm chủ một đề tài ở cấp độ kỹ thuật như vậy không?
Nếu có, các em đã học những kiến thức đó từ bao giờ? Ai hướng dẫn? Phần nào do các em tự làm? Phần nào sử dụng linh kiện, thư viện, mã nguồn, thuật toán có sẵn? Các em có giải thích được nguyên lý hoạt động của từng cảm biến, từng đoạn chương trình, cách xác định ngưỡng bất thường, cách khử nhiễu trong môi trường nhà tắm, cách kiểm chứng nhịp tim, nhịp thở và căn cứ nào để gọi đó là “cảnh báo đột quỵ” hay không?
Và quan trọng hơn: cơ chế nào đã sinh ra những đề tài như thế này? Vì sao một sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật vượt xa mặt bằng kiến thức phổ thông của học sinh lớp 7 lại xuất hiện trong một cuộc thi dành cho trẻ em mà không khiến Hội đồng phải đặt câu hỏi ngay từ đầu?
Trừ những trường hợp thực sự là thiên tài, có năng lực xuất chúng và có cả một quá trình học tập, nghiên cứu được chứng minh rõ ràng, thì ngay cả rất nhiều sinh viên đại học cũng không thể tự thiết kế hoàn chỉnh một hệ thống như mô tả trên poster.
Tôi cũng muốn hỏi chính các vị giám khảo: Nếu giao cho từng vị tự làm từ đầu đề tài này - từ chọn cảm biến, thiết kế mạch, lập trình ESP32, xây dựng thuật toán, kết nối IoT đến kiểm chứng các chỉ số sinh học - các vị có làm được không? Nếu chính người chấm còn không đủ chuyên môn để kiểm chứng toàn bộ những tuyên bố kỹ thuật ấy, thì căn cứ nào để xác nhận đây là sản phẩm sáng tạo thực chất của hai học sinh và trao giải?
Càng khó hiểu hơn là giải Ba.
Nếu qua kiểm tra, đề tài không phải do các em thực sự nghiên cứu, sáng tạo; có dấu hiệu sao chép, làm hộ hoặc đứng tên thay cho sản phẩm của người khác, thì phải xem xét loại khỏi cuộc thi và làm rõ trách nhiệm của người hướng dẫn, nhà trường và những người liên quan.
Ngược lại, nếu hai học sinh lớp 7 thực sự tự mình làm chủ một hệ thống có khả năng phát hiện té ngã, theo dõi nhịp tim, nhịp thở, phân tích bất thường sức khỏe và cảnh báo đột quỵ trong môi trường nhà tắm như giới thiệu, thì đây phải là một năng lực đặc biệt hiếm có, cần được kiểm chứng nghiêm túc và vinh danh ở một mức hoàn toàn khác, cần đào tạo để hướng tới giải Nobel. Một công trình phi thường như vậy mà chỉ xếp giải Ba thì chính kết quả ấy cũng khiến người ta phải đặt câu hỏi?
Cuộc thi dành cho trẻ em đáng lẽ phải dạy các em điều quan trọng nhất của khoa học: trung thực.
Đừng để những tấm bằng, huy chương và điểm cộng trở thành lý do để người lớn dạy trẻ rằng chỉ cần một sản phẩm thật hoành tráng và một bài thuyết trình trơn tru là có thể được gọi là “nhà sáng tạo”.
P/s: Thật sự nể các vị đã đặt bút chấm giải!
Cre: Trần Quang Đại
