Hội tụ cộng đồng thực hành di sản từ nhiều địa phương
Những ngày qua, Đền Tam Lang trở thành điểm hẹn của các nghệ nhân, thanh đồng, cung văn và các câu lạc bộ thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu đến từ nhiều địa phương trên cả nước.
Ngay từ lễ khai mạc, không gian di tích đã ngập tràn sắc màu văn hóa truyền thống. Trong tiếng trống hội, tiếng đàn nguyệt và những làn điệu chầu văn ngân vang, các đoàn nghệ nhân lần lượt dâng hương, tham gia các nghi lễ truyền thống và thực hành các giá hầu theo đúng nghi thức của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ.
Chương trình không chỉ là nơi để những người thực hành di sản gặp gỡ, giao lưu mà còn tạo điều kiện để trao đổi kinh nghiệm trong việc gìn giữ các giá trị nguyên gốc của nghi lễ, nghệ thuật hát văn và diễn xướng dân gian. Đây cũng là xu hướng được nhiều địa phương lựa chọn nhằm phát huy giá trị di sản gắn với cộng đồng chủ thể thực hành.
Không gian văn hóa giàu bản sắc tại Đền Tam Lang
Diễn ra tại Di tích lịch sử - văn hóa Đền Tam Lang, chương trình mang đến cho người dân và du khách cơ hội tiếp cận trực tiếp với một loại hình di sản đặc sắc của dân tộc.
Trong suốt thời gian diễn ra sự kiện, các nghi lễ được thực hiện trong không khí trang nghiêm, thành kính, bảo đảm tính truyền thống và phù hợp với quy định về hoạt động tín ngưỡng, lễ hội. Mỗi giá hầu không chỉ thể hiện đời sống tâm linh của cộng đồng mà còn là sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc, trang phục, múa, diễn xướng và mỹ thuật dân gian - những thành tố tạo nên giá trị đặc sắc của di sản.
Đông đảo Nhân dân và du khách đã đến dâng hương, tham quan di tích, thưởng thức nghệ thuật hát văn và tìm hiểu về tín ngưỡng thờ Mẫu. Nhiều người lần đầu được tiếp cận đầy đủ với những giá trị văn hóa của di sản, qua đó có thêm góc nhìn đúng đắn về một loại hình tín ngưỡng dân gian đã gắn bó với đời sống người Việt suốt nhiều thế kỷ. UNESCO ghi nhận giá trị của di sản không chỉ ở các nghi lễ mà còn ở vai trò gắn kết cộng đồng, lưu giữ lịch sử và bản sắc văn hóa dân tộc.
Lan tỏa giá trị di sản từ cộng đồng
Một trong những kết quả nổi bật của chương trình là tạo dựng được không gian kết nối giữa các nghệ nhân, thanh đồng, cung văn và những người nghiên cứu, yêu mến văn hóa truyền thống.
Thông qua các buổi giao lưu và thực hành, nhiều kinh nghiệm trong việc gìn giữ nghi lễ, bảo tồn nghệ thuật hát văn và phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Mẫu đã được chia sẻ. Chương trình góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ di sản, đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ tiếp cận, tìm hiểu và trân trọng hơn những giá trị văn hóa truyền thống.
Sự tham gia tích cực của cộng đồng cũng cho thấy sức sống bền vững của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ trong đời sống đương đại. Đây là yếu tố quan trọng để di sản tiếp tục được trao truyền và phát huy theo đúng tinh thần của Công ước UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể.
Quảng bá hình ảnh Đền Tam Lang và vùng đất Xuân Lộc
Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa bảo tồn di sản, chương trình còn góp phần đưa hình ảnh Đền Tam Lang đến gần hơn với công chúng.
Là di tích có lịch sử hàng trăm năm, Đền Tam Lang từ lâu đã trở thành địa chỉ sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương. Những năm gần đây, cùng với công tác tôn tạo và bảo tồn, địa phương từng bước khai thác hiệu quả giá trị của di tích thông qua việc tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội và giao lưu tín ngưỡng.
Trong những ngày diễn ra chương trình, lượng khách về dâng hương, tham quan và tìm hiểu di tích tăng đáng kể. Hình ảnh Đền Tam Lang cùng các hoạt động giao lưu được lan tỏa trên nhiều nền tảng truyền thông, góp phần quảng bá tiềm năng văn hóa và du lịch của xã Xuân Lộc cũng như của tỉnh Hà Tĩnh.
Khẳng định hiệu quả của mô hình phối hợp
Thành công của chương trình là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa UBND xã Xuân Lộc, Ban Quản lý Di tích Đền Tam Lang, Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Bảo tồn Di sản Văn hóa Quốc gia thuộc Viện Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển cùng sự đồng hành của các nghệ nhân, thanh đồng, cung văn và cộng đồng thực hành di sản.
Công tác tổ chức được triển khai bài bản từ khâu chuẩn bị cơ sở vật chất, đón tiếp các đoàn tham gia đến bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và các điều kiện phục vụ người dân, du khách. Các hoạt động diễn ra an toàn, trang nghiêm, đúng kế hoạch, tạo được ấn tượng tốt đối với đại biểu và khách tham dự.
Thành công này tiếp tục khẳng định vai trò của sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị nghiên cứu văn hóa và cộng đồng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể.
Tiếp nối hành trình gìn giữ di sản
Khép lại Chương trình giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt năm 2026, những giá trị mà sự kiện mang lại không chỉ dừng ở năm ngày diễn ra các hoạt động mà còn mở ra những cơ hội mới cho công tác bảo tồn và phát huy di sản.
Từ không gian văn hóa của Đền Tam Lang, những giá trị nhân văn của tín ngưỡng thờ Mẫu tiếp tục được lan tỏa đến cộng đồng; hình ảnh một di tích giàu truyền thống được quảng bá rộng rãi hơn; đồng thời tạo nền tảng để địa phương phát triển các sản phẩm văn hóa và du lịch gắn với di sản.
Trong bối cảnh xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, những chương trình như tại Đền Tam Lang không chỉ góp phần gìn giữ một di sản đã được UNESCO ghi danh mà còn khẳng định vai trò của cộng đồng trong việc trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
