Ngày 18.3.2026, giảng đường Đại học Ngân Hàng TP.HCM chứng kiến một khung cảnh đặc biệt. Hơn 350 con người, trong đó phần lớn là những chàng trai chưa bước qua tuổi 22, diện trang phục trang nghiêm bước lên bục vinh danh. Khác với hình ảnh ngồi sau màn hình máy tính hay ôm khư khư chiếc điện thoại, hôm nay, họ nhận tấm bằng đóng dấu đỏ từ Hội Thể thao điện tử giải trí Việt Nam (VIRESA): "Vận động viên kiện tướng thể thao điện tử".
Đó là khoảnh khắc hàng trăm game thủ - những người khởi đầu chỉ với một chiếc smartphone và niềm đam mê cháy bỏng, chính thức được Nhà nước xướng tên như một vận động viên thể thao chuyên nghiệp.
Sự kiện Đại sảnh Vinh quang (Hall of Fame 2026) với 106 kiện tướng được phong đẳng cấp, 13 cá nhân nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, là minh chứng rõ ràng nhất cho việc: Định kiến "nghiện game" đã lùi vào dĩ vãng, nhường chỗ cho một nghề nghiệp mang về vinh quang và thu nhập khủng.
Game thủ đã trở thành một nghề nghiệp được Nhà nước gọi tên
Sự xuất hiện của trò chơi điện tử (game) cũng tạo ra một nghề nghiệp đầy chông gai và định kiến trong những ngày đầu phôi thai. Những thập kỷ trước, những người trẻ đam mê bàn phím và chuột thường bị gắn mác là "vô bổ", "hư hỏng" hay mải chơi quên tương lai.
Nhưng đến năm 2023, VIRESA tổ chức lễ phong đẳng cấp chính thức cho vận động viên Thể thao điện tử Việt Nam. Lần đầu tiên, "game thủ" được Nhà nước đặt tên theo hệ thống thể thao quốc gia: vận động viên cấp 1, vận động viên kiện tướng, huấn luyện viên quốc gia - danh hiệu trước đây chỉ dành cho vận động viên các môn thể thao truyền thống.
Thể thao điện tử Việt Nam đã thực sự bước ra ánh sáng, nghề game thủ được chính thức công nhận.
Quy mô của kỳ vinh danh năm 2026 - được đặt tên chính thức là Hall of Fame, Đại sảnh Vinh quang - đã cho thấy bước tiến vượt bậc so với những năm trước đó: 106 kiện tướng thể thao điện tử được phong đẳng cấp, 98 chứng nhận VĐV và HLV quốc gia được trao và 13 cá nhân nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.
Trong niềm hân hoan đó, bộ môn PUBG Mobile để lại dấu ấn đậm nét với 36 đại diện được bước lên bục cao nhất. Cảm xúc trọn vẹn nhất không chỉ đến từ những tuyển thủ đã từng chinh chiến ở SEA Games hay các đấu trường quốc tế, mà còn từ cả những viên ngọc thô rực sáng từ cộng đồng. Hành trình vươn lên của họ qua ba mùa giải PMNC 2025 khốc liệt là câu chuyện truyền cảm hứng mạnh mẽ nhất: Vinh quang không tự nhiên mà có, nó được chắt chiu qua từng trận đánh, từng tuần thi đấu bền bỉ và giờ đây, mọi nỗ lực ấy đều được Nhà nước và lịch sử khắc tên.
Phía sau danh xưng kiện tướng - Nghề "đổ mồ hôi - sôi nước mắt"
Sau hàng thập kỷ không ngừng phát triển, khi nhắc đến một game thủ Esports, người ta nghĩ ngay đến thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, được bao ăn ở tại các gaming house xa xỉ, hàng ngàn người hâm mộ tung hô cùng những danh hiệu, và có khi là chủ nhân của tấm huy chương SEA Games danh giá… Đó là "quả ngọt" mà ai cũng có thể dễ dàng nhìn thấy. Nhưng có một con số thống kê tàn khốc của VIRESA mà rất ít khi được nhắc đến: Có chưa đến 1% người chơi có khả năng sống sót được trong hệ thống thể thao điện tử chuyên nghiệp.
Để trụ lại trong 1% ấy, những chàng trai tuổi đôi mươi phải đánh đổi bằng một lối sống với kỷ luật thép tàn nhẫn với chính bản thân mình. Lịch trình mỗi ngày kéo dài từ sáng sớm đến nửa đêm. Tập kỹ năng, đấu tập, xem lại trận đấu, phân tích đối thủ ngốn của họ từ 10 đến 12 tiếng liên tục. Không có ngày nghỉ lễ, không có những buổi dạo phố cuối tuần như bao người trẻ khác, thế giới của họ thu bé lại vừa bằng một bản đồ sinh tồn.
Và rồi, sức khỏe của họ âm thầm bị bào mòn. Ánh sáng xanh từ màn hình nuốt trọn thị lực. Hội chứng ống cổ tay, thoái hóa cột sống cổ trở thành căn bệnh nghề nghiệp ám ảnh.
Chẳng ai quên được câu chuyện của huyền thoại Thể thao điện tử Trung Quốc - Uzi phải giải nghệ ở tuổi 23 vì đôi tay đã rệu rã như một người gấp đôi tuổi anh. Cùng với đó là những đêm thức trắng vì áp lực thành tích, vì ánh mắt soi mói của hàng ngàn khán giả mỗi khi lỡ nhịp xử lý. Đằng sau những pha highlight xuất thần trên sân khấu là đôi tay mỏi nhừ và một tinh thần phải luôn căng như dây đàn để không gục ngã trước những lời chỉ trích.
Thế hệ sinh ra cùng PUBG Mobile và bệ phóng vươn tầm châu lục
Những kiện tướng được vinh danh ngày hôm nay chính là lứa sinh năm 2003-2005, thế hệ lớn lên trọn vẹn cùng trò chơi PUBG Mobile. Họ đang bước vào độ tuổi 20-22, ngưỡng cửa mà giới chuyên môn xác nhận là đỉnh cao phong độ, nơi phản xạ và kinh nghiệm đạt mức hoàn hảo nhất.
Từ những viên ngọc thô rèn luyện qua các giải đấu quốc nội khốc liệt như PMNC hay PMPL trước đây, hàng loạt cái tên đã bước ra ánh sáng. Một LeVis (Phan Văn Đông) rực sáng với Huy chương Vàng SEA Games 31 năm 19 tuổi, hay một D'Xavier thiết lập kỷ lục vô địch PMSL SEA hai lần trong cùng một năm 2025. Những thành tựu ấy không tự nhiên mà có, nó được nuôi dưỡng bởi một hệ thống giải đấu đang ngày càng chuyên nghiệp hóa.
Tháng 04.2026, giải đấu PMPL VN Spring sẽ trở lại, mang theo tấm vé quý giá làm cơ sở tuyển chọn ĐTQG để hướng tới ASIAD 20. PUBG Mobile là một trong 11 nội dung thi đấu tranh huy chương trong bộ môn Thể thao điện tử của ASIAD tại Nhật Bản. Lần đầu tiên, PUBG Mobile Việt Nam có một lộ trình hoàn chỉnh và vững chãi từ cộng đồng đến sân chơi châu lục để các tuyển thủ lên quyết tâm cống hiến.
VIRESA cũng khẳng định trong thông báo chính thức: "Hệ thống giải Vô địch Quốc gia Thể thao điện tử ra đời vào năm 2025 chính là nền tảng thúc đẩy cộng đồng đam mê Thể thao điện tử nói chung và PUBG Mobile nói riêng ở Việt Nam tìm thấy những lứa tuyển thủ mới, sở hữu tài năng và nhiệt huyết không thua kém gì các thế hệ đi trước".
Tuổi 25 không phải là giới hạn của nghề game thủ
Tuổi nghề của một game thủ rất ngắn, thường kết thúc ở tuổi 25 khi phản xạ dần chậm lại. Nhưng đó không phải là dấu chấm hết. Cột mốc này giờ đây chỉ là cánh cửa mở ra những chặng đường mới trong một hệ sinh thái đang bùng nổ.
Họ có thể lùi về sau sân khấu để làm các huấn luyện viên, phân tích viên, hay ngồi vào bàn bình luận viên như cựu tuyển thủ Kuook. Chính những giọt mồ hôi trên sàn đấu năm xưa đã giúp Kuook truyền tải trận đấu bằng góc nhìn sâu sắc, chuyên môn cao nhất đến khán giả.
Anh Đỗ Văn Quốc (Kuook), cựu tuyển thủ - bình luận viên PUBG Mobile chia sẻ: "Việc từng là tuyển thủ chuyên nghiệp là một lợi thế rất lớn của mình trên bàn bình luận, bởi vì mình có thể hiểu rõ về các bản đồ thi đấu, meta đang thịnh hành cũng như cả tâm lý của các tuyển thủ trong mỗi trận đấu. Có lẽ đó là điều đã giúp mình truyền tải các trận đấu đến khán giả với nhiều cung bậc cảm xúc hơn, khi là góc nhìn khách quan, đôi khi lại như hóa thân vào trong từng pha combat".
Cùng với sự hậu thuẫn từ giáo dục chính quy và chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Nhà nước định hướng đến năm 2030, Thể thao điện tử đã và đang thực sự trở thành một bệ phóng nghề nghiệp bền vững. Năm 2025, Đại học Ngân Hàng TP.HCM khánh thành đấu trường Esports ngay trong khuôn viên trường, nơi các vận động viên từng giành HCV SEA Games đang là sinh viên và cũng chính là địa điểm tổ chức Hall of Fame 2026.
Ở tầm quốc gia, chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 (Quyết định 2486/QĐ-TTg) đã xác định phần mềm và trò chơi giải trí là một trong mười ngành công nghiệp văn hóa trụ cột, mục tiêu doanh thu ngành game đạt 1 tỉ USD vào 2030. Ngành game không còn là điều cần "xử lý" trong mắt chính sách, mà nó đang được đặt hàng, đầu tư và xây dựng hạ tầng dài hạn.
Nhìn ra thế giới, "huyền thoại sống" của làng Thể thao điện tử là Faker vẫn đang thi đấu đỉnh cao ở độ tuổi 30. Chính anh từng nói tại Chung kết thế giới 2025: "Trong cuộc sống không có câu trả lời tuyệt đối. Mỗi người phải tự tìm kiếm con đường của riêng mình. Chỉ cần tiếp tục tiến lên, chúng ta sẽ tìm thấy ý nghĩa". Khoảnh khắc những kiện tướng tuổi đôi mươi kiêu hãnh đứng giữa Đại sảnh Vinh quang cũng là lúc tuổi trẻ của họ được tạc vào lịch sử. Hành trình chông gai đã lùi lại phía sau, nhường chỗ cho thời gian tiếp tục mài giũa và khẳng định giá trị của những viên kim cương sáng nhất.
Theo QUANG VŨ (Báo Văn Hóa)
