Đây là điểm thay đổi đáng chú ý trong dự thảo báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự án luật được Chính phủ gửi tới các đại biểu Quốc hội. Theo chương trình nghị sự, Quốc hội dự kiến thảo luận nội dung này tại phiên họp sáng 2/11.
Trước đó, trong phiên trình dự thảo luật ngày 21/10, Chính phủ từng đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, với điều kiện có nguyện vọng và được người đại diện đồng ý.
Dự thảo ban đầu cũng đưa ra phương án cho phép một số trường hợp người chưa thành niên hiến mô tái sinh khi còn sống để hỗ trợ người thân trong gia đình.
Tuy nhiên, đề xuất này đã nhận được nhiều ý kiến góp ý, đặc biệt liên quan đến quyền tự quyết của trẻ em, trách nhiệm của người đại diện và nguy cơ phát sinh những tác động về tâm lý, đạo đức xã hội.
Sau khi xem xét các ý kiến thẩm tra và góp ý của đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã thay đổi phương án xây dựng luật. Theo đó, người dưới 18 tuổi không còn thuộc nhóm được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác.
Việc đăng ký, thay đổi hoặc hủy đăng ký hiến của người chưa thành niên cũng được loại khỏi dự thảo, do không còn đối tượng áp dụng.
Người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh trong phạm vi rất hẹp
Một nội dung khác được điều chỉnh là quy định về hiến mô khi còn sống.
Theo phương án mới, người từ đủ 18 tuổi trở lên chưa đăng ký hiến chỉ được hiến mô cho cha, mẹ đẻ, anh, chị, em ruột hoặc con ruột.
Đối với người dưới 18 tuổi, phạm vi được phép hiến được giới hạn chặt chẽ hơn. Nhóm này chỉ được hiến mô tái sinh, không bao gồm máu và các thành phần của máu, cho anh, chị, em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp.
Việc hiến mô phải có văn bản đồng ý của cha, mẹ đẻ. Đồng thời, người chưa thành niên không được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống.
Dự thảo cũng bỏ cách phân chia điều kiện hiến theo hai nhóm tuổi dưới 15 và từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi như phương án trước đó.
Bổ sung cơ chế tư vấn độc lập để bảo vệ người hiến
Để hạn chế nguy cơ xung đột lợi ích và bảo đảm quyền lợi của người hiến chưa thành niên, dự thảo mới đặt ra yêu cầu cả người hiến dưới 18 tuổi và cha, mẹ đẻ đều phải được tư vấn độc lập.
Cơ sở lấy mô phải thành lập Hội đồng tư vấn với sự tham gia của các chuyên gia thuộc lĩnh vực y tế, pháp luật và tâm lý. Những người trong Hội đồng không được trực tiếp tham gia quá trình lấy hoặc ghép mô đối với trường hợp đang được tư vấn.
Bên cạnh đó, bác sĩ đánh giá và quyết định điều kiện sức khỏe của người hiến không được đồng thời là người chẩn đoán, chỉ định ghép hoặc tư vấn cho người hiến.
Theo phương án chỉnh lý, người nhận mô từ người hiến dưới 18 tuổi chỉ có thể là anh, chị hoặc em ruột. Quy định này cũng nhằm hạn chế những tình huống có thể phát sinh xung đột giữa vai trò đại diện của cha mẹ và quyền lợi của người nhận.
Như vậy, so với phương án trình Quốc hội trước đó, dự thảo luật đã thu hẹp đáng kể phạm vi hiến mô, bộ phận cơ thể của người chưa thành niên, đồng thời bổ sung các điều kiện bảo vệ người hiến.
