Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Thượng tôn Hiến pháp phải gắn với bảo vệ thực chất quyền con người

Trong bài viết với chủ đề “Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật - Động lực kiến tạo phát triển đất nước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập ý nghĩa lịch sử của Hiến pháp năm 1946 – bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình xây dựng Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, đặt nền móng hiến định cho quyền làm chủ, quyền tự do, dân chủ của nhân dân.

Theo quan điểm được nêu trong bài viết, Hiến pháp phải giữ vị trí tối cao trong hệ thống pháp luật. Mọi hoạt động của cơ quan công quyền đều phải có căn cứ pháp lý, thực hiện đúng thẩm quyền và chịu sự giám sát, kiểm soát. Những văn bản, hành vi trái Hiến pháp và pháp luật cần được phát hiện, xử lý kịp thời, không thể lấy lý do cấp bách hay mục tiêu phát triển để bỏ qua các nguyên tắc pháp lý.

Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu kiểm soát quyền lực nhà nước gắn với trách nhiệm giải trình. Việc phân công, phối hợp giữa các cơ quan thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp phải rõ ràng, đồng thời bảo đảm cơ chế kiểm soát hiệu quả. Người được giao quyền hạn phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện nhiệm vụ; phân cấp, phân quyền phải đi đôi với nguồn lực và điều kiện thực thi.

Bài viết cũng đặt ra yêu cầu xây dựng môi trường pháp lý bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Việc hạn chế các quyền này chỉ được thực hiện theo quy định của luật và trong những trường hợp cần thiết mà Hiến pháp cho phép. Sự an toàn, phẩm giá và lợi ích hợp pháp của mỗi cá nhân phải được Nhà nước bảo vệ.

Đối với hoạt động kinh tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh vai trò của pháp luật trong bảo đảm quyền sở hữu, quyền tự do kinh doanh và tự do hợp đồng. Một hệ thống pháp luật minh bạch, ổn định sẽ giúp người dân, doanh nghiệp an tâm đầu tư, đổi mới sáng tạo, cạnh tranh bình đẳng và khai thác hiệu quả các nguồn lực xã hội.

Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính cần hướng đến giảm thời gian, chi phí và tạo thuận lợi thực chất cho người dân, doanh nghiệp. Việc cắt giảm thủ tục, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải có tiêu chuẩn rõ ràng, cơ chế giám sát phù hợp và xác định cụ thể trách nhiệm của cơ quan thực thi.

Đặc biệt, vấn đề tổ chức thi hành pháp luật được đặt ngang tầm với công tác xây dựng pháp luật. Những vướng mắc trong thực tế cần được xác định đúng nguyên nhân để có giải pháp phù hợp: sửa đổi quy định bất cập, nâng cao năng lực cán bộ hoặc bổ sung nguồn lực cần thiết. Không thể chỉ đánh giá kết quả qua báo cáo hoàn thành nhiệm vụ khi người dân vẫn phải chờ đợi, gặp khó khăn trong giải quyết công việc.

Trong lĩnh vực tư pháp, yêu cầu bảo vệ công lý được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Hoạt động xét xử phải bảo đảm tính độc lập của thẩm phán, hội thẩm và tuân thủ pháp luật; mọi hành vi can thiệp trái pháp luật vào quá trình xét xử cần được xử lý nghiêm. Những quyết định hành chính trái pháp luật cũng phải được xem xét, khắc phục kịp thời.

Một điểm nhấn khác là xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật từ chính đội ngũ cán bộ, đảng viên. Sự gương mẫu trong thực thi công vụ, tinh thần cầu thị và trách nhiệm sửa sai của cơ quan chức năng có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin xã hội.

Thông điệp được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh nhân Ngày Pháp luật Việt Nam 2026 là: Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật không chỉ bảo đảm kỷ cương trong quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển đất nước.

Đây cũng là yêu cầu quan trọng để xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, một nền quản trị quốc gia liêm chính, hiệu quả, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.