Khoảng 500 tấn vàng trong dân: Nguồn lực lớn đang chờ được khai thác

Tại phiên thảo luận Quốc hội, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) đề cập quy mô vàng tích trữ trong dân cùng những bất cập trong cơ cấu huy động và phân bổ vốn của nền kinh tế.

Một điểm đáng lưu ý là nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào hệ thống tín dụng ngân hàng. Dư nợ tín dụng được nêu ở mức khoảng 155% GDP, trong khi gần 80% nguồn vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng. Ngược lại, khoảng một nửa dư nợ cho vay thuộc nhóm trung và dài hạn.

Sự chênh lệch giữa kỳ hạn huy động và cho vay khiến các ngân hàng phải đối mặt với áp lực cân đối nguồn vốn. Điều này cũng cho thấy nhu cầu phát triển thêm những kênh huy động vốn dài hạn, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Thực tế, thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn còn quy mô khiêm tốn, khoảng 11% GDP, thấp hơn mục tiêu 20% từng được đặt ra cho năm 2025.

Đề xuất thí điểm chứng chỉ vàng

Một trong những hướng đi được đại biểu đề cập là nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng, đồng thời phát triển các quỹ hưu trí tự nguyện và quỹ mở nhằm kết nối nguồn tiết kiệm trong dân với nhu cầu vốn của doanh nghiệp.

Về lý thuyết, chứng chỉ vàng có thể tạo điều kiện để người sở hữu tham gia cơ chế lưu ký, quản lý và giao dịch vàng theo quy định, thay vì chỉ nắm giữ vàng vật chất như một hình thức tích trữ truyền thống.

Nếu giả định 5% trong tổng lượng vàng ước tính 500 tấn được đưa vào một cơ chế huy động phù hợp, quy mô tương ứng sẽ là khoảng 25 tấn vàng. Đây là phép tính minh họa, không đồng nghĩa với mục tiêu huy động đã được quyết định.

Tuy nhiên, để mô hình này có thể triển khai, cần giải quyết nhiều vấn đề như hành lang pháp lý, bảo đảm quyền sở hữu, tính minh bạch trong lưu ký, quản trị rủi ro biến động giá và phương án sử dụng nguồn vốn.

Bài toán không chỉ là huy động vàng

Với lượng tài sản tích lũy đáng kể trong dân cư, việc hình thành các kênh đầu tư an toàn, minh bạch có thể góp phần mở rộng nguồn vốn cho nền kinh tế.

Dù vậy, điều quan trọng không phải là tìm mọi cách đưa vàng ra khỏi két sắt, mà là xây dựng cơ chế đủ tin cậy để người dân tự nguyện tham gia, đồng thời bảo đảm nguồn lực được phân bổ đúng mục đích và mang lại hiệu quả kinh tế.

Đề xuất chứng chỉ vàng vì thế đang mở ra một vấn đề đáng quan tâm: Làm thế nào để nguồn tài sản tích trữ trong xã hội có thể trở thành nguồn lực phục vụ sản xuất, kinh doanh và phát triển đất nước mà vẫn bảo đảm an toàn cho người sở hữu?