Đại biểu Quốc hội đề xuất thí điểm chứng chỉ vàng, huy động 500 tấn vàng trong dân cho phát triển kinh tế

Một trong những vấn đề được đặt ra tại phiên thảo luận Quốc hội chiều 30/10 là làm thế nào để khai thác hiệu quả nguồn lực tài chính đang nằm trong dân cư, đặc biệt là lượng vàng người dân tích trữ, phục vụ phát triển kinh tế.

Phát biểu tại nghị trường, đại biểu Lê Hoàng Anh cho biết, tiền gửi của dân cư hiện đã vượt 11,2 triệu tỷ đồng. Bên cạnh đó, lượng vàng người dân đang nắm giữ ước tính khoảng 500 tấn, tương đương gần 12% GDP.

Theo đại biểu, đây là nguồn lực đáng kể nhưng chưa được kết nối hiệu quả với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong khi đó, nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, còn các kênh huy động vốn trung và dài hạn chưa phát triển tương xứng.

Đáng chú ý, tỷ lệ tín dụng/GDP được ước tính khoảng 155%, trong khi phần lớn nguồn vốn huy động của hệ thống ngân hàng có kỳ hạn dưới 12 tháng. Sự chênh lệch giữa thời hạn huy động và nhu cầu sử dụng vốn dài hạn đặt ra yêu cầu phải phát triển thêm những kênh dẫn vốn khác.

Từ thực tế này, đại biểu Lê Hoàng Anh đề xuất Chính phủ nghiên cứu ba hướng khơi thông nguồn lực tài chính.

Thứ nhất, thúc đẩy cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền thực tế của doanh nghiệp. Khi được doanh nghiệp đồng ý, ngân hàng có thể khai thác dữ liệu hóa đơn điện tử, thuế, xuất nhập khẩu để đánh giá năng lực tài chính, thay vì quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp là bất động sản.

Thứ hai, xây dựng cơ chế phù hợp để giữ lại nguồn vốn và giá trị doanh nghiệp Việt Nam trong nước; đồng thời phát triển thị trường đầu tư mạo hiểm, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp công nghệ tiếp cận nguồn lực tài chính.

Thứ ba, mở rộng các kênh kết nối tiền tiết kiệm của người dân với hoạt động đầu tư thông qua quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng.

Đề xuất về chứng chỉ vàng thu hút sự chú ý bởi đây là hướng tiếp cận nhằm khai thác nguồn tài sản đang được người dân nắm giữ, đồng thời mở thêm một kênh huy động vốn bên cạnh tiền gửi ngân hàng và trái phiếu.

Tuy nhiên, việc triển khai cần được nghiên cứu kỹ về cơ chế phát hành, quản lý, bảo đảm quyền lợi người sở hữu và kiểm soát rủi ro thị trường. Đây hiện là đề xuất được đại biểu nêu ra để nghiên cứu, không đồng nghĩa với việc chứng chỉ vàng đã được quyết định triển khai.

Tăng trưởng không chỉ cần vốn mà còn phải tạo ra giá trị thực

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Quốc Tuấn (đoàn Vĩnh Long) nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và sử dụng hiệu quả nguồn vốn để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng trong năm 2027.

Theo các số liệu được đại biểu dẫn từ báo cáo thẩm tra, CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%. Một số nhóm hàng hóa và dịch vụ thiết yếu có mức tăng đáng chú ý, trong đó nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%; giao thông tăng 6,06%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%.

Áp lực chi phí sinh hoạt không chỉ ảnh hưởng đến khả năng chi tiêu của các hộ gia đình mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Giá nguyên liệu, nhiên liệu và vận tải tăng có thể khiến doanh nghiệp phải lựa chọn giữa việc điều chỉnh giá bán hoặc chấp nhận thu hẹp lợi nhuận.

Đại biểu Trần Quốc Tuấn đề nghị Chính phủ phối hợp chặt chẽ các chính sách tiền tệ, tài khóa và điều hành giá; đồng thời quan tâm đến những nhóm dân cư dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá cả.

Một vấn đề khác được đại biểu đặt ra là cần đánh giá thực chất hiệu quả sử dụng vốn tín dụng. Theo số liệu được dẫn tại nghị trường, lãi suất bình quân đối với các khoản vay mới ở mức 9,12%/năm, tăng 1,03 điểm phần trăm so với cuối năm 2025; tín dụng 9 tháng tăng 11,7%.

Đại biểu cho rằng, việc mở rộng tín dụng cần gắn với khả năng tạo ra sản phẩm, nâng cao năng suất và hình thành dòng tiền thực tế để bảo đảm khả năng trả nợ.

Những ý kiến tại nghị trường cho thấy bài toán phát triển kinh tế không đơn thuần nằm ở việc huy động thêm bao nhiêu tiền, mà quan trọng hơn là xây dựng được những kênh dẫn vốn hiệu quả, đưa nguồn lực đến đúng nơi cần thiết và tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Đề xuất nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng vì thế mở ra một vấn đề đáng quan tâm: làm thế nào để nguồn tài sản tích lũy trong dân cư có thể trở thành nguồn lực phục vụ phát triển đất nước, đồng thời vẫn bảo đảm an toàn và lợi ích chính đáng của người sở hữu.