Giá điện sinh hoạt theo giờ: Người dân có thể chịu thêm áp lực chi phí?

Theo nội dung được đề cập trong đề xuất sửa đổi Luật Điện lực, cơ chế tính giá điện sinh hoạt theo thời gian sử dụng được đặt ra như một hướng điều tiết nhu cầu tiêu thụ điện, bên cạnh cách tính dựa trên tổng lượng điện sử dụng theo các bậc như hiện nay.

Giờ điện giá cao trùng thời điểm gia đình sử dụng nhiều

Theo khung giờ được quy định tại Quyết định 963/QĐ-BCT, giờ cao điểm kéo dài từ 17h30 đến 22h30, từ thứ Hai đến thứ Bảy. Giờ thấp điểm là từ 0h đến 6h; những khoảng thời gian còn lại thuộc giờ bình thường. Chủ nhật không áp dụng giờ cao điểm theo khung giờ này.

Điều đáng chú ý là khoảng thời gian có nhu cầu sử dụng điện cao cũng chính là lúc nhiều gia đình trở về nhà, chuẩn bị bữa tối, tắm giặt, bật điều hòa và sử dụng các thiết bị điện khác.

Đây đều là những hoạt động khó chuyển hoàn toàn sang đêm muộn hoặc sáng sớm. Vì vậy, nếu giá điện giữa các khung giờ có sự chênh lệch đáng kể, những hộ gia đình ít có khả năng thay đổi lịch sinh hoạt có thể gặp bất lợi.

Một phép tính minh họa cho thấy, với hộ gia đình sử dụng 300 kWh điện mỗi tháng, nếu 40% sản lượng tiêu thụ rơi vào giờ cao điểm thì lượng điện trong khoảng thời gian này là 120 kWh.

Giả sử giá điện cao điểm cao hơn 30% so với mức tham chiếu 2.204 đồng/kWh, phần điện tiêu thụ trong giờ cao điểm có thể làm tăng chi phí khoảng 79.000 đồng mỗi tháng. Đây chỉ là phép tính giả định, chưa phản ánh đầy đủ sự thay đổi chi phí ở các khung giờ khác và không phải mức tăng hóa đơn được cơ quan chức năng công bố.

Mức tác động thực tế còn phụ thuộc vào biểu giá chính thức, cơ cấu tiêu thụ điện của từng hộ và cách thức triển khai chính sách.

Điều tiết phụ tải điện nhưng cần tính đến khả năng thích ứng của người dân

Về nguyên tắc, giá điện theo thời gian sử dụng có thể khuyến khích khách hàng chuyển một phần nhu cầu không cấp thiết sang giờ thấp điểm. Nếu được triển khai phù hợp, cơ chế này có thể góp phần giảm áp lực phụ tải vào buổi tối, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống và hạn chế nhu cầu đầu tư bổ sung công suất chỉ để đáp ứng những thời điểm tiêu thụ tăng đột biến.

Cơ chế mới cũng có thể tạo thêm dư địa phát triển cho các giải pháp quản lý năng lượng, thiết bị đo đếm thông minh và công nghệ lưu trữ điện.

Tuy nhiên, khả năng điều chỉnh thời gian sử dụng điện giữa các nhóm khách hàng rất khác nhau. Doanh nghiệp có thể tổ chức lại ca sản xuất trong một số trường hợp, trong khi các gia đình phải phụ thuộc vào giờ làm việc, giờ học và nhu cầu sinh hoạt của các thành viên.

Bởi vậy, hiệu quả của chính sách không nên chỉ được đánh giá qua khả năng dịch chuyển phụ tải. Mức độ hợp lý của biểu giá, tác động đến chi tiêu hộ gia đình và khả năng tiếp cận các giải pháp tiết kiệm điện cũng cần được xem xét.

Làm sao để tiết kiệm điện mà không tăng gánh nặng cho hộ gia đình?

Giá điện theo giờ có thể là một công cụ điều tiết nhu cầu, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào cách thiết kế chính sách và mức chênh lệch giá giữa các khung giờ.

Người dân cần được thông tin rõ ràng về cách tính tiền điện, thời gian áp dụng, nhóm khách hàng chịu tác động và các công cụ giúp theo dõi mức tiêu thụ. Đồng thời, cơ quan quản lý cần đánh giá tác động đối với hộ thu nhập thấp, gia đình có nhu cầu sử dụng điện lớn vào buổi tối và những nhóm khó thay đổi lịch sinh hoạt.

Một chính sách giá điện hợp lý cần tạo động lực sử dụng năng lượng hiệu quả, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và công bằng trong phân bổ chi phí.

Điều người dân quan tâm không chỉ là giá điện vào giờ nào cao hơn, mà còn là tổng hóa đơn hằng tháng sẽ thay đổi ra sao và liệu họ có đủ khả năng điều chỉnh thói quen sử dụng điện hay không.

Theo bạn, giá điện sinh hoạt theo giờ có thực sự giúp tiết kiệm điện, hay có nguy cơ làm tăng chi phí sinh hoạt của nhiều gia đình?