Vụ án khoáng sản Việt Trung: Làm rõ đường đi của hàng chục tỷ đồng và việc xin hạn ngạch xuất khẩu quặng sắt

Theo kết luận điều tra bổ sung của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an), ông Lê Xuân Định, người hành nghề phong thủy, bị cáo buộc nhận tổng cộng 120.750 USD và 10 tỷ đồng từ ông Nguyễn Duy Nghiệp, Giám đốc Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu nông sản An Bình, để tìm cách giúp doanh nghiệp mua và xuất khẩu quặng sắt.

Từ khoản tiền nhận được, ông Định bị cáo buộc đã chuyển một phần cho những người có liên quan nhằm thực hiện các mục đích khác nhau trong quá trình xin mua quặng và hạn ngạch xuất khẩu.

Từ việc mua quặng đến tìm cách xin hạn ngạch xuất khẩu

Theo hồ sơ vụ án, đầu năm 2019, ông Nghiệp có nhu cầu mua quặng sắt từ VTM để kinh doanh trong nước và xuất khẩu. Thông qua mối quan hệ quen biết, ông Nghiệp nhờ ông Định hỗ trợ giải quyết công việc.

Ở khâu mua quặng, ông Định bị cáo buộc làm trung gian giữa Công ty An Bình và ông Bùi Thanh Bình, khi đó là Tổng giám đốc VTM. Hai bên được xác định có thỏa thuận chi tiền theo khối lượng quặng mua bán.

Tháng 12/2019, ông Định mang 1,8 tỷ đồng đến khu vực một quán cà phê trên phố Phan Đình Phùng, Hà Nội, đưa cho ông Bình. Đây là một trong những khoản tiền được cơ quan điều tra làm rõ trong quá trình xác minh các sai phạm tại doanh nghiệp khoáng sản này.

Sau khi có nguồn quặng, Công ty An Bình tiếp tục gặp khó khăn trong việc xuất khẩu. Theo kết luận điều tra, ông Định đã tìm đến ông Nguyễn Ngọc Khiêm để nhờ hỗ trợ xin hạn ngạch xuất khẩu.

Cơ quan điều tra xác định, ông Định và ông Nghiệp biết ông Khiêm có quan hệ thân quen với ông Nguyễn Văn Vịnh, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai thời điểm đó, cùng một số lãnh đạo địa phương.

Cáo buộc lợi dụng quan hệ để tác động việc cấp hạn ngạch

Theo C03, trong hai lần đầu, ông Khiêm nhận tổng cộng 100.000 USD và 4 tỷ đồng từ ông Định để hỗ trợ việc xin hạn ngạch xuất khẩu quặng sắt cho Công ty An Bình.

Cơ quan điều tra cho rằng ông Khiêm đã sử dụng ảnh hưởng từ mối quan hệ với ông Vịnh để nhờ tác động đến ông Lê Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, và ông Đỗ Trường Giang, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai thời điểm đó.

Mục đích là để địa phương có văn bản đề nghị Bộ Công Thương cấp hạn ngạch xuất khẩu quặng cho Công ty An Bình mà không phải kiểm tra các điều kiện xuất khẩu theo quy định, theo nội dung kết luận điều tra.

Từ số tiền nhận được, ông Khiêm bị cáo buộc đưa cho ông Hưng 100 triệu đồng và ông Giang 50 triệu đồng. Phần còn lại, theo kết luận của C03, ông Khiêm hưởng lợi cá nhân 3,85 tỷ đồng và 100.000 USD.

Đáng chú ý, kết luận điều tra nêu ông Vịnh không thỏa thuận nhận tiền, không chỉ đạo cấp dưới thực hiện sai phạm và không biết việc cấp dưới làm trái. Vì vậy, cơ quan điều tra xác định chưa có căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự đối với ông Vịnh trong vụ việc này.

Khoản tiền 250 triệu đồng trong lần xin hỗ trợ tiếp theo

Khoảng tháng 1/2020, Công ty An Bình bị UBND tỉnh Lào Cai tạm dừng xuất khẩu quặng sắt. Khi chưa rõ nguyên nhân, ông Định tiếp tục tìm đến ông Khiêm nhờ hỗ trợ và đưa 250 triệu đồng.

Theo kết quả điều tra, ông Khiêm sau đó tìm hiểu thông tin từ nhân viên và biết doanh nghiệp bị tạm dừng xuất khẩu do chưa đáp ứng yêu cầu về phương án vận chuyển quặng và phương án bảo vệ môi trường.

Sau khi được thông báo nguyên nhân và hỗ trợ hoàn thiện thủ tục, Công ty An Bình được xuất khẩu trở lại. Riêng đối với lần việc này, C03 xác định ông Khiêm không trực tiếp liên hệ hay tác động đến lãnh đạo UBND tỉnh và Sở Công Thương để giải quyết, kể cả ông Hưng và ông Giang.

Cơ quan điều tra xác định tổng số tiền ông Khiêm hưởng lợi bất chính là 3,85 tỷ đồng và 100.000 USD, tương đương khoảng 5,85 tỷ đồng. Ngoài ra, ông Khiêm còn bị buộc nộp lại 250 triệu đồng liên quan đến lần nhận tiền sau đó.

Đối với ông Định, sau khi chuyển 4,25 tỷ đồng và 100.000 USD cho ông Khiêm, đồng thời đưa 1,8 tỷ đồng cho ông Bình, số tiền còn lại mà cơ quan điều tra xác định ông này hưởng lợi là 3,95 tỷ đồng và 20.750 USD.

Vụ án liên quan nhiều sai phạm trong hoạt động khoáng sản

Công ty VTM được thành lập để triển khai dự án khai thác mỏ sắt Quý Xa và Nhà máy gang thép Lào Cai. Giấy phép hoạt động của doanh nghiệp có quy định về việc cung cấp quặng sắt và xuất khẩu quặng tinh để đối lưu nhập khẩu than cốc.

Trong giai đoạn 2015-2020, theo kết luận điều tra, 11 doanh nghiệp được UBND tỉnh Lào Cai đề nghị Bộ Công Thương cho phép xuất khẩu tổng hạn ngạch khoảng 3 triệu tấn quặng, trên tổng số 5,7 triệu tấn đã mua từ VTM.

Vụ án được điều tra với nhiều nhóm hành vi khác nhau. Ngoài các bị can bị cáo buộc đưa hối lộ và lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi, một số cựu lãnh đạo địa phương bị đề nghị truy tố về hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Cựu Tổng giám đốc VTM Bùi Thanh Bình cũng bị đề nghị xử lý về nhiều tội danh liên quan đến quản lý tài sản nhà nước, nhận hối lộ và thiếu trách nhiệm gây thiệt hại.

Các nội dung nêu trên được phản ánh theo kết luận điều tra bổ sung của C03, Bộ Công an. Việc xác định trách nhiệm hình sự của từng bị can thuộc thẩm quyền của các cơ quan tiến hành tố tụng theo quy định pháp luật.