Vụ án Đồng Nai: Cần tỉnh táo trước làn sóng thương cảm bị cáo trên mạng xã hội

Sau phiên tòa xét xử Nguyễn Đức Anh trong vụ án giết người tại Đồng Nai, những đoạn video ghi lại hình ảnh bị cáo nhanh chóng được chia sẻ trên mạng xã hội. Một bộ phận người xem bày tỏ sự thương cảm, thậm chí kêu gọi giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo.

Ngày 6/10, Hội đồng xét xử tuyên phạt Nguyễn Đức Anh mức án tử hình về tội giết người và 6 năm tù về tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Hình phạt chung là tử hình. Bị cáo còn phải bồi thường cho các bị hại và gia đình hơn 1,1 tỷ đồng.

Sự việc sau đó làm dấy lên cuộc tranh luận về ranh giới giữa lòng trắc ẩn và việc biện minh cho hành vi phạm tội.

Cảm xúc trên mạng không thể thay thế căn cứ pháp luật

Theo phân tích của chuyên gia tội phạm học Đào Trung Hiếu được dẫn trong tài liệu, hình ảnh trực quan về một người đang đối diện với bản án nghiêm khắc có thể tác động mạnh đến cảm xúc của người xem.

Khi các video tập trung vào vẻ ngoài, biểu cảm hoặc hoàn cảnh cá nhân của bị cáo, người dùng mạng xã hội dễ chú ý đến số phận của người đang xuất hiện trước mắt mà ít quan tâm hơn đến những mất mát phía sau vụ án.

Việc nhiều người cùng chia sẻ một góc nhìn còn có thể khiến cảm xúc lan rộng, trong khi những suy đoán chưa được kiểm chứng dần bị hiểu nhầm thành sự thật.

Dẫu vậy, cần phân biệt rõ giữa việc cảm thông với một con người và việc đồng tình với hành vi mà người đó đã thực hiện. Sự khoan hồng trong pháp luật phải dựa trên các căn cứ và tình tiết được cơ quan có thẩm quyền xem xét, không thể quyết định bằng số lượt thích, bình luận hay mức độ thương cảm trên mạng.

Không thể đánh giá sự ăn năn chỉ qua nét mặt

Một vấn đề khác được đặt ra là việc suy đoán tâm lý, nhân cách hoặc hoàn cảnh gia đình của bị cáo từ những hình ảnh ngắn tại phiên tòa.

Thực tế, biểu hiện bên ngoài không đủ để xác định một người có thực sự hối hận hay không. Việc đánh giá thái độ của bị cáo cần căn cứ vào tổng thể tài liệu, chứng cứ và những tình tiết liên quan, thay vì chỉ dựa vào ánh mắt, nét mặt hoặc một khoảnh khắc cảm xúc.

Tương tự, việc cho rằng một người phạm tội nghiêm trọng vì thiếu sự quan tâm của gia đình cũng không thể được khẳng định khi chưa có căn cứ xác thực.

Hoàn cảnh sống và những tổn thương trong quá khứ có thể là vấn đề cần tìm hiểu để phục vụ công tác phòng ngừa tội phạm. Tuy nhiên, không nên biến những giả thuyết chưa được kiểm chứng thành lời giải thích duy nhất cho hành vi phạm pháp.

Đừng để người gây án trở thành thần tượng trên mạng

Khi một bị cáo được chú ý chủ yếu vì ngoại hình, biểu cảm hoặc câu chuyện đời tư, tính chất và hậu quả của hành vi phạm tội có nguy cơ bị lu mờ.

Điều này đặc biệt đáng lưu ý đối với người trẻ, những người đang hình thành nhận thức và hệ giá trị của mình. Việc tiếp nhận thông tin một chiều có thể khiến một số người nhầm lẫn giữa sự đồng cảm với sự ngưỡng mộ, giữa tìm hiểu nguyên nhân phạm tội với biện minh cho hành vi nguy hiểm.

Bên cạnh đó, những lời kêu gọi khoan hồng thiếu sự cân nhắc về hậu quả vụ án cũng có thể khiến gia đình nạn nhân cảm thấy nỗi đau của mình không được nhìn nhận đầy đủ.

Lòng nhân ái vẫn luôn cần thiết trong xã hội. Nhưng lòng nhân ái không đồng nghĩa với việc bỏ qua trách nhiệm pháp lý, cũng không nên chỉ hướng đến người đang nhận được sự chú ý trên mạng xã hội.

Trước mỗi vụ án gây tranh cãi, điều cần thiết là tiếp nhận thông tin có chọn lọc, không suy diễn từ hình ảnh ngắn và không để cảm xúc đám đông thay thế việc đánh giá dựa trên chứng cứ, pháp luật.

Bạn nghĩ sao về việc bị cáo nhận được làn sóng thương cảm, thậm chí được kêu gọi giảm án trên mạng xã hội?