Vụ 3 mẹ con tử vong ở Đồng Nai: Cha mẹ có phải bồi thường thay con bị tuyên án tử hình?

Người thành niên gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm bồi thường; cha mẹ không mặc nhiên có nghĩa vụ trả thay. Đây là nguyên tắc được quy định tại Bộ luật Dân sự năm 2015.

Cha mẹ có phải lấy tài sản riêng để bồi thường thay con?

Theo thông tin được công bố, ngày 6/10, TAND TP Đồng Nai tuyên phạt Nguyễn Đức Anh 6 năm tù về tội Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng và tử hình về tội Giết người. Tổng hợp hình phạt, bị cáo phải chấp hành hình phạt tử hình.

Về trách nhiệm dân sự, tòa án buộc bị cáo bồi thường cho gia đình các nạn nhân tổng cộng hơn 1,1 tỷ đồng. Trước đó, phía gia đình bị hại đề nghị bồi thường hơn 4,5 tỷ đồng, bao gồm các khoản chi phí đã phát sinh, tổn thất tinh thần, thiệt hại về sức khỏe, thu nhập và chi phí điều trị dự kiến.

Theo phân tích của ThS.LS Nguyễn Đức Thắng Ý, căn cứ khoản 1 Điều 586 Bộ luật Dân sự năm 2015, người từ đủ 18 tuổi trở lên gây thiệt hại phải tự chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật.

Do đó, cha mẹ và những người thân khác không đương nhiên phải sử dụng tài sản riêng để thực hiện nghĩa vụ thay cho người con đã thành niên. Nếu người phải bồi thường không có tài sản hoặc tài sản không đủ để thanh toán, người thân cũng không vì thế mà mặc nhiên phải trả phần còn thiếu.

Nếu bị cáo qua đời, khoản bồi thường được giải quyết thế nào?

Một tình huống pháp lý khác được đặt ra là trường hợp người phải bồi thường qua đời nhưng vẫn còn nghĩa vụ tài sản chưa thực hiện xong.

Theo Điều 615 Bộ luật Dân sự năm 2015, người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại trong phạm vi di sản mà họ nhận được, trừ trường hợp có thỏa thuận khác theo quy định pháp luật.

Điều này có nghĩa, nếu người phải bồi thường qua đời và để lại tài sản như tiền, nhà đất hoặc tài sản có giá trị khác, nghĩa vụ tài sản được giải quyết theo quy định về thừa kế. Người thừa kế không phải dùng tài sản riêng để thực hiện nghĩa vụ vượt quá phạm vi di sản mình nhận.

Như vậy, cần phân biệt nghĩa vụ bồi thường của người gây thiệt hại với trách nhiệm của người thân và người thừa kế. Việc người phải bồi thường không còn khả năng thanh toán không tự động chuyển nghĩa vụ sang cha mẹ; còn khi người đó qua đời, việc thực hiện nghĩa vụ tài sản phải căn cứ vào quy định về thừa kế và tình trạng di sản thực tế.

Diễn biến vụ án khiến 3 người trong một gia đình tử vong

Theo nội dung cáo trạng được công bố, Nguyễn Đức Anh từng có quan hệ tình cảm với một cô gái 17 tuổi tại xã Bình Minh, TP Đồng Nai. Sau khi mối quan hệ chấm dứt, bị cáo nảy sinh ý định trả thù.

Rạng sáng 3/9, sau khi nhiều lần tìm đến nhà bạn gái cũ, Nguyễn Đức Anh tìm cách đột nhập vào nhà anh N.V.Q. ở gần đó và dùng dao tấn công chủ nhà.

Anh Q. bị thương nặng, với tỷ lệ tổn thương cơ thể được xác định là 76%. Sau đó, bị cáo tiếp tục tấn công những người trong gia đình, khiến chị H.T.M. (vợ anh Q.) cùng hai con là cháu N.N.H. (sinh năm 2025) và cháu N.T.H. (sinh năm 2015) tử vong.

Nguyễn Đức Anh bị lực lượng công an bắt giữ sau vụ việc.

Vụ án không chỉ gây đau xót bởi hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với một gia đình mà còn đặt ra vấn đề cần được hiểu đúng: trách nhiệm bồi thường thiệt hại được xác định theo bản án và quy định pháp luật, không đồng nghĩa với việc cha mẹ phải gánh thay mọi nghĩa vụ tài chính của người con đã thành niên.