Xem video ngắn do AI tạo quá nhiều có thực sự gây “thối não”?

Điều này cũng kéo theo một vấn đề đáng chú ý: nội dung giả mạo có thể được sản xuất hàng loạt và phát tán trên mạng xã hội với tốc độ rất nhanh.

Đáng lo hơn, một số video sử dụng hình ảnh những “bác sĩ”, “chuyên gia” hoặc nhân vật được tạo bằng AI để giới thiệu sản phẩm. Người xem nếu không kiểm tra nguồn thông tin có thể nhầm tưởng đây là người thật và đưa ra quyết định mua hàng dựa trên những nội dung không đáng tin cậy.

Bên cạnh nguy cơ lừa đảo, việc dành quá nhiều thời gian cho các video ngắn cũng đang được nhắc đến trong cuộc tranh luận về hiện tượng thường gọi là “brain rot” – “thối não”.

Khái niệm này không có nghĩa bộ não thực sự bị “hỏng”. Nó thường được dùng để mô tả tình trạng một người tiêu thụ quá nhiều nội dung ngắn, đơn giản và có tốc độ thay đổi liên tục, từ đó có thể hình thành thói quen tiếp nhận thông tin nhanh và thiếu chiều sâu.

Một số nghiên cứu đã đặt vấn đề về mối liên hệ giữa việc sử dụng video ngắn quá mức với khả năng tập trung, kiểm soát sự chú ý và xử lý thông tin. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ xem video ngắn hoặc nội dung AI là chắc chắn gây suy giảm nhận thức.

AI còn làm xuất hiện một vấn đề khác: “rác nội dung”. Khi hàng nghìn video có thể được tạo ra trong thời gian rất ngắn, mạng xã hội có nguy cơ tràn ngập những nội dung lặp lại, thiếu kiểm chứng hoặc được thiết kế chủ yếu để thu hút lượt xem.

Trước thực tế này, nhiều quốc gia đang tìm cách tăng khả năng nhận diện nội dung do AI tạo ra. Các biện pháp được đề cập tập trung vào việc minh bạch nguồn gốc, gắn nhãn nội dung tổng hợp và hạn chế nguy cơ sử dụng deepfake để đánh lừa người xem.

Tại châu Âu, các quy định về AI đặt trọng tâm vào việc minh bạch hóa nội dung do AI tạo ra, đặc biệt với những nội dung có khả năng khiến người xem hiểu nhầm về người thật hoặc sự kiện thật.

Ở Mỹ, cách tiếp cận có sự khác biệt giữa các bang. California đã triển khai các quy định liên quan đến nội dung AI, trong đó có yêu cầu đối với một số hệ thống AI tạo sinh về công cụ nhận diện và cơ chế đánh dấu nội dung.

Hàn Quốc và Trung Quốc cũng đã đưa ra những yêu cầu liên quan đến việc nhận diện, gắn nhãn nội dung được tạo hoặc chỉnh sửa bằng AI.

Điểm đáng chú ý là các chính sách này chủ yếu hướng tới minh bạch và khả năng nhận biết, thay vì cấm hoàn toàn công nghệ AI.

Trong bối cảnh video AI ngày càng khó phân biệt bằng mắt thường, kỹ năng quan trọng nhất của người dùng có lẽ không phải là tránh mọi nội dung do AI tạo ra, mà là biết kiểm tra nguồn, đối chiếu thông tin và không vội tin vào những gì xuất hiện trên màn hình.

Đặc biệt với các video quảng cáo sử dụng hình ảnh “bác sĩ”, “chuyên gia” hoặc người nổi tiếng, người xem nên kiểm tra xem nhân vật đó có thực sự tồn tại, phát ngôn có xuất phát từ nguồn chính thống hay không và sản phẩm được quảng cáo có được cơ quan chức năng cho phép lưu hành hay không.

AI có thể tạo ra nội dung trong vài giây. Nhưng để biết nội dung đó có đáng tin hay không, người xem vẫn cần tư duy phản biện.