Nghệ nhân Đoàn Văn Bắc: Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu cần được giữ trong không gian linh thiêng

Sinh năm 1998, Nghệ nhân Đoàn Văn Bắc hiện là Thủ nhang Đền Liên Hoa Linh Từ (xã Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh), đồng thời là thành viên Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Bảo tồn Di sản Văn hóa Quốc gia, Viện Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển. Dù tuổi đời còn trẻ, anh đã có nhiều năm gắn bó với hành trình thực hành và lan tỏa những giá trị của tín ngưỡng thờ Mẫu.

Duyên nghiệp đến từ thuở nhỏ

Chia sẻ về cơ duyên bước vào con đường tâm linh, nghệ nhân Đoàn Văn Bắc cho biết từ khi mới 6 tuổi, anh đã cảm nhận bản thân có sự gắn kết đặc biệt với các nghi lễ tín ngưỡng dân gian.

“Từ nhỏ tôi đã bị cuốn hút bởi các nghi thức thờ cúng, thường quan sát rồi bắt chước các thầy cúng thực hành nghi lễ. Khi học lớp 7, trong hoàn cảnh mẹ phải vào miền Nam làm thuê để mưu sinh, tôi ở nhà một mình và nhiều lần có những giấc mộng đặc biệt. Tôi tin rằng đó là sự dẫn dắt của các đấng bề trên”, anh kể.

Theo nghệ nhân Đoàn Văn Bắc, những trải nghiệm tâm linh ấy đã đưa anh đến với việc tìm hiểu sâu hơn về tín ngưỡng thờ Mẫu. Sau đó, anh được báo mộng về nhân duyên với cửa Bà Chúa Cà Phê tại Đền Thờ Chúa Bói ở Lạng Sơn.

Một mình tìm đến cửa thánh, anh gặp một vị thầy cao niên 86 tuổi, người đã nhận ra căn duyên tâm linh của anh và hướng dẫn thực hành các nghi lễ theo đúng truyền thống. Sau khi hoàn tất các nghi thức mở phủ và tạ phủ, anh trở về quê hương tiếp tục phụng sự cửa thánh. Đến năm 2017, anh xây dựng điện thờ để phục vụ việc thực hành tín ngưỡng và sinh hoạt tâm linh của cộng đồng.

Kiên trì bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống

Theo Nghệ nhân Đoàn Văn Bắc, tín ngưỡng thờ Mẫu không đơn thuần là hoạt động tâm linh mà còn là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của người Việt, thể hiện sự tôn vinh hình tượng người mẹ và khát vọng hướng thiện của cộng đồng.

“Tín ngưỡng thờ Mẫu đã giúp tôi vượt qua nhiều thử thách trong cuộc sống. Những giá trị nhân văn mà đạo Mẫu mang lại đã giúp tôi sống có trách nhiệm hơn với bản thân và xã hội”, anh chia sẻ.

Tuy nhiên, hành trình theo đuổi con đường tâm linh của anh cũng gặp không ít khó khăn. Có thời điểm anh phải đối diện với sự hoài nghi, những lời đồn đoán và cả những hiểu lầm về hoạt động tín ngưỡng.

“Tôi luôn cố gắng giải thích để mọi người hiểu rằng tín ngưỡng thờ Mẫu là một di sản văn hóa dân gian, không phải mê tín dị đoan. Điều quan trọng là người thực hành phải hiểu đúng, làm đúng và giữ được sự tôn nghiêm của nghi lễ”, anh nói.

Bên cạnh công việc tâm linh, nghệ nhân Đoàn Văn Bắc còn tham gia hoạt động kinh doanh để ổn định cuộc sống, đồng thời dành nhiều thời gian hướng dẫn, chia sẻ kiến thức về tín ngưỡng thờ Mẫu cho những người quan tâm.

Không nên sân khấu hóa nghi lễ hầu đồng

Trước thực trạng một số nghi lễ của tín ngưỡng thờ Mẫu được đưa lên sân khấu hoặc mạng xã hội dưới hình thức biểu diễn, Nghệ nhân Đoàn Văn Bắc bày tỏ sự trăn trở.

Theo anh, việc quảng bá di sản là cần thiết nhưng phải bảo đảm tính tôn nghiêm vốn có của tín ngưỡng.

“Tín ngưỡng thờ Mẫu vô cùng thiêng liêng, đại diện cho nền văn hóa của một dân tộc. Vì vậy, việc thực hành tín ngưỡng nên được tổ chức tại các đền, điện trang nghiêm, thanh tịnh. Không nên đưa các nghi lễ lên sân khấu như một tiết mục văn nghệ để mua vui hoặc trình diễn. Khi đó, yếu tố linh thiêng và sự cung kính đối với các bậc thánh thần sẽ bị giảm sút”, anh nhấn mạnh.

Nghệ nhân Đoàn Văn Bắc cũng mong muốn các cơ quan chức năng tăng cường quản lý, chấn chỉnh những biểu hiện lệch chuẩn, biến tướng của tín ngưỡng thờ Mẫu, đặc biệt trên không gian mạng; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền để cộng đồng hiểu đúng về giá trị lịch sử, văn hóa và nhân văn của di sản này.

“Bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu không chỉ là trách nhiệm của những người thực hành nghi lễ mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi hiểu đúng và thực hành đúng, chúng ta mới có thể gìn giữ được những giá trị quý báu mà cha ông đã trao truyền qua nhiều thế hệ”, anh chia sẻ.

Với niềm tin và tâm huyết dành cho đạo Mẫu, Nghệ nhân Đoàn Văn Bắc vẫn đang miệt mài trên hành trình gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống, góp phần bảo tồn một di sản tâm linh độc đáo của dân tộc Việt Nam.