Thời của những “ông giáo” Hà Tĩnh trở lại

40 - 50 năm trước, nhiều cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu lớn tại Hà Nội từng được dẫn dắt bởi những người con xứ Nghệ, đặc biệt là Hà Tĩnh. Và hôm nay, một “thời của các ông giáo Hà Tĩnh” dường như đang quay trở lại khi hàng loạt vị trí đứng đầu các học viện, đại học, viện nghiên cứu danh giá của quốc gia tiếp tục được giao cho những trí thức trưởng thành từ vùng đất này.

Không phải sự ngẫu nhiên.

Đó là kết quả của một truyền thống học hành bền bỉ, một nền văn hóa coi tri thức là con đường đổi đời và cống hiến lớn nhất.

Dấu ấn người Hà Tĩnh ở các cơ sở giáo dục hàng đầu

Nhìn vào danh sách những nhà quản lý giáo dục, khoa học đang giữ các trọng trách lớn hiện nay, dễ dàng nhận thấy sự hiện diện đậm nét của người Hà Tĩnh.

PGS, TS Đoàn Minh Huấn hiện là Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước. Ông được đánh giá là một nhà nghiên cứu lý luận sâu sắc, đồng thời là người có tư duy đổi mới trong quản trị giáo dục chính trị.

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, GS.TS Trần Hồng Thái đang giữ cương vị Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam - cơ quan nghiên cứu khoa học đầu ngành của quốc gia. Đây là nơi quy tụ đội ngũ các nhà khoa học tinh hoa trong nhiều lĩnh vực trọng yếu.

Ở lĩnh vực giáo dục đại học, nhiều đại học lớn nhất cả nước hiện cũng do những người con Hà Tĩnh đứng đầu.

PGS.TS Bùi Thế Duy giữ cương vị Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội - trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu Việt Nam.

GS.TS Lê Anh Tuấn là Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội - ngôi trường kỹ thuật danh giá bậc nhất cả nước, nơi đào tạo hàng vạn kỹ sư, chuyên gia cho nền công nghiệp và công nghệ Việt Nam.

PGS.TS Bùi Đức Thọ hiện là Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân - cái nôi đào tạo nhân lực kinh tế, quản trị hàng đầu.

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Trúc Lê đang là Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - một trong những trường đại học kinh tế có tốc độ phát triển mạnh mẽ trong nhiều năm qua.

Sự xuất hiện đồng loạt của các trí thức Hà Tĩnh ở những vị trí trọng yếu không chỉ cho thấy năng lực cá nhân, mà còn phản ánh chiều sâu văn hóa học tập của một vùng đất vốn nổi tiếng “đói cơm nhưng không đói chữ”.

Vùng đất khắc nghiệt sinh ra những con người hiếu học

Hà Tĩnh chưa bao giờ là miền đất dễ sống.

Thiên tai, nắng nóng, bão lũ, đất đai cằn cỗi… khiến cuộc sống nơi đây luôn chất chứa nhọc nhằn. Nhưng cũng chính trong gian khó ấy, tinh thần học hành lại được hun đúc mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Người Hà Tĩnh có câu: “Một kho vàng không bằng một nang chữ”. Với nhiều gia đình, dù nghèo đến mấy cũng phải cho con đi học. Không ít người từng lớn lên trong những căn nhà tranh, đi bộ hàng chục cây số đến trường, học dưới ánh đèn dầu leo lét… nhưng rồi vẫn trở thành giáo sư, tiến sĩ, nhà khoa học lớn.

Truyền thống ấy kéo dài từ thời khoa bảng cho đến thời hiện đại.

Hà Tĩnh là quê hương của nhiều danh nhân văn hóa, trí thức nổi tiếng như Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Phan Đình Phùng… Đây cũng là vùng đất có tỷ lệ học sinh giỏi quốc gia, quốc tế thuộc nhóm cao của cả nước trong nhiều năm.

Điều đặc biệt là ở người Hà Tĩnh luôn tồn tại tinh thần tự học và ý chí vượt khó rất mạnh. Họ không chỉ học để thay đổi số phận cá nhân mà còn mang trong mình khát vọng cống hiến.

Có lẽ vì thế mà nhiều người con Hà Tĩnh khi bước vào môi trường giáo dục, nghiên cứu thường tạo được dấu ấn về chuyên môn lẫn năng lực quản trị.

“Ông đồ” thời hiện đại

Ngày xưa, hình ảnh “ông đồ” gắn với người thầy dạy chữ Nho, biểu tượng của tri thức và đạo học. Còn hôm nay, “ông giáo Hà Tĩnh” là hình ảnh của những giáo sư, tiến sĩ, nhà quản lý giáo dục đang điều hành các trung tâm đào tạo và nghiên cứu lớn nhất đất nước.

Họ không còn ngồi bên nghiên mực tàu hay viết câu đối đỏ mỗi độ xuân về, nhưng vẫn mang trong mình tinh thần của người trí thức: tận tụy với giáo dục, đề cao tri thức và phụng sự xã hội.

Việc nhiều người Hà Tĩnh đồng thời giữ các vị trí lãnh đạo trong hệ thống giáo dục – khoa học hàng đầu cả nước cũng cho thấy sự chuyển giao thế hệ đáng chú ý. Một lớp trí thức mới đang trưởng thành, hiện đại hơn, hội nhập hơn, nhưng vẫn giữ được cốt cách của những người con miền Trung giàu nghị lực.

Đó là thế hệ được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm quốc tế, tư duy quản trị hiện đại và khả năng thích ứng với bối cảnh giáo dục toàn cầu.

Trong thời kỳ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và cạnh tranh tri thức ngày càng mạnh mẽ, vai trò của những người đứng đầu các đại học, học viện hay viện nghiên cứu càng trở nên quan trọng. Họ không chỉ quản lý một cơ sở giáo dục mà còn góp phần định hình chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

Niềm tự hào của quê hương núi Hồng sông La

Người Hà Tĩnh hôm nay có quyền tự hào khi quê hương mình tiếp tục sản sinh ra những trí thức lớn, những nhà quản lý giáo dục uy tín của đất nước.

Nhưng hơn cả niềm tự hào, câu chuyện về “thời của các ông giáo Hà Tĩnh” còn là nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ.

Nó cho thấy rằng xuất phát điểm khó khăn không quyết định tương lai. Một vùng đất nghèo vẫn có thể sản sinh những con người tài năng nếu nơi đó giữ được truyền thống hiếu học và tinh thần vượt khó.

Giữa thời đại mà nhiều giá trị thay đổi rất nhanh, truyền thống coi trọng tri thức của người Hà Tĩnh vẫn được gìn giữ như một “mạch ngầm” bền bỉ.

Và biết đâu, từ những lớp học nhỏ nơi miền quê đầy nắng gió hôm nay, sẽ lại có thêm những giáo sư, giám đốc đại học, nhà khoa học lớn của ngày mai tiếp tục bước ra, viết tiếp câu chuyện về những “ông giáo” Hà Tĩnh trên bản đồ tri thức Việt Nam.