Nhà trường có quyền điều động học sinh lao động, quét sân trong dịp hè?

Về nguyên tắc, nghỉ hè là thời gian học sinh được nghỉ ngơi, vui chơi, phục hồi sức khỏe sau một năm học. Điều 17 Luật Trẻ em 2016 quy định trẻ em có quyền vui chơi, giải trí; Điều 26 cũng nêu trẻ em có quyền được bảo vệ để không bị bóc lột sức lao động, không phải làm công việc quá thời gian, nặng nhọc hoặc ảnh hưởng xấu đến sự phát triển toàn diện. (Cổng TTĐT Chính phủ).

Luật Giáo dục 2019 có quy định người học tham gia lao động, hoạt động xã hội, hoạt động bảo vệ môi trường phù hợp với lứa tuổi, sức khỏe và năng lực. Tuy nhiên, quy định này phải được hiểu trong khuôn khổ chương trình, kế hoạch giáo dục, có mục tiêu rèn luyện, có giáo viên hướng dẫn, bảo đảm an toàn; không thể bị diễn giải thành quyền của nhà trường điều động học sinh trong kỳ nghỉ hè để quét dọn sân trường thường xuyên. 

Cần phân biệt rõ giữa giáo dục lao động và sử dụng học sinh làm lao động vệ sinh. Trong năm học, nhà trường có thể tổ chức một số buổi lao động phù hợp như tổng vệ sinh lớp học, chăm sóc cây xanh, bảo vệ môi trường, với sự giám sát của giáo viên. Nhưng khi học sinh đã nghỉ hè, việc yêu cầu các em có mặt lúc 6h30, mang chổi đến quét toàn bộ sân trường, điểm danh, nhắc nhở học sinh vắng mặt là biểu hiện áp đặt, vượt quá giới hạn giáo dục thông thường.

Việc vệ sinh, bảo vệ, duy trì cảnh quan trường học trong dịp hè là trách nhiệm của nhà trường. Nhà trường phải bố trí nhân viên, lao công, bảo vệ hoặc hợp đồng dịch vụ phù hợp; không thể chuyển phần việc này sang học sinh dưới danh nghĩa “nhiệm vụ nhà trường giao”.

Nếu hoạt động này mang tính bắt buộc, học sinh không tham gia bị nêu tên, phê bình hoặc gây áp lực với phụ huynh, thì có dấu hiệu lạm quyền, ảnh hưởng đến quyền nghỉ ngơi, vui chơi và phát triển bình thường của trẻ em.

Cơ quan quản lý giáo dục địa phương cần kiểm tra, yêu cầu các trường dừng ngay việc huy động học sinh trực vệ sinh trong kỳ nghỉ hè, nghỉ Tết. Trường hợp có biểu hiện ép buộc, cần xem xét trách nhiệm của ban giám hiệu và giáo viên liên quan.

Giáo dục học sinh ý thức giữ gìn trường lớp là cần thiết. Nhưng nghỉ hè phải đúng nghĩa là nghỉ hè; không thể biến học sinh thành lực lượng quét dọn thay cho trách nhiệm của nhà trường. 

Trần Quang Đại chia sẻ