Khép lại Chương trình giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tại Đền Truông Bát: Lan tỏa giá trị di sản văn hóa dân tộc trong đời sống đương đại

Đây là hoạt động văn hóa tâm linh tiêu biểu nằm trong khuôn khổ Lễ hội Đền Truông Bát năm 2026, được tổ chức nhằm tôn vinh, quảng bá và phát huy những giá trị đặc sắc của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh năm 2016.

Chương trình năm nay quy tụ hơn 40 nghệ nhân, thanh đồng, thủ nhang, cung văn có nhiều đóng góp trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc đến từ nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. Trong suốt thời gian diễn ra giao lưu, các đoàn tham gia đã mang đến nhiều giá hầu đặc sắc, giàu giá trị nghệ thuật và chiều sâu văn hóa tâm linh, tạo nên không gian sinh hoạt tín ngưỡng thiêng liêng nhưng vẫn gần gũi với cộng đồng.

Tham dự chương trình có ThS. Nguyễn Danh Hòa - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển kiêm Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Bảo tồn Di sản Văn hóa Quốc gia, Trưởng Ban Tổ chức chương trình; Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Lương Nguyên - Phó Giám đốc; Nghệ nhân Phạm Khắc Hảo - Phó Giám đốc cùng nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ nhân và đại diện các đoàn thực hành tín ngưỡng trong và ngoài tỉnh.

Về phía địa phương có đồng chí Bùi Thị Hoàng Oanh - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Toàn Lưu; đồng chí Thái Văn Thành - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; đồng chí Dương Đức Toàn - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã; đồng chí Nguyễn Hữu Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban quản lý Đền Truông Bát; nghệ nhân ưu tú Ngô Thanh Cẩn, thủ nhang Đền Truông Bát cùng đại diện các ban, ngành, đoàn thể và đông đảo Nhân dân địa phương.

Ngay từ những ngày đầu diễn ra chương trình, khuôn viên Đền Truông Bát đã rộn ràng trong tiếng nhạc lễ, tiếng trống, tiếng hát văn hòa quyện cùng sắc màu rực rỡ của cờ hội và lễ phục truyền thống. Không gian linh thiêng nơi cửa đền trở thành điểm hội tụ của những người yêu mến văn hóa dân gian và tín ngưỡng thờ Mẫu.

Các giá hầu được thực hành trong chương trình cơ bản bảo đảm đúng nghi thức truyền thống, giữ được tính trang nghiêm và thần thái đặc trưng của từng vị Thánh trong hệ thống điện thần Tứ phủ. Từ các giá Quan Lớn với phong thái uy nghiêm, đĩnh đạc đến các giá Chầu Bà mềm mại, uy linh hay những giá Cô, giá Cậu mang màu sắc dân gian gần gũi đều được các nghệ nhân thể hiện công phu, giàu cảm xúc.

Nhiều nghệ nhân đã cho thấy sự đầu tư nghiêm túc trong việc nghiên cứu nghi lễ, thần thái nhân vật, kỹ thuật diễn xướng và sự phối hợp với đội ngũ cung văn. Các làn điệu hát văn được thể hiện đúng tiết tấu, phù hợp với từng giá hầu, tạo nên sự hòa quyện giữa âm nhạc, nghi lễ và nghệ thuật trình diễn dân gian.

Đặc biệt, một số giá Quan Đệ Tam, Quan Đệ Ngũ hay các giá Chầu Đệ Nhị, Chầu Đệ Tứ để lại nhiều ấn tượng nhờ sự tiết chế trong động tác, phong thái chuẩn mực và khả năng truyền tải chiều sâu tâm linh của nghi lễ. Các nghi thức múa cờ, múa kiếm, múa quạt, phát lộc được thực hiện trang trọng, đúng phép tắc, góp phần tái hiện sinh động những giá trị văn hóa truyền thống của tín ngưỡng thờ Mẫu.

Không chỉ là hoạt động thực hành tín ngưỡng, chương trình còn trở thành không gian giao lưu văn hóa ý nghĩa, nơi các nghệ nhân, thanh đồng, cung văn gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm và cùng nhau chia sẻ trách nhiệm trong việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.

Phát biểu tổng kết chương trình, ThS. Nguyễn Danh Hòa - Trưởng Ban Tổ chức nhấn mạnh, tín ngưỡng thờ Mẫu không chỉ là một hình thức sinh hoạt tâm linh mà còn là kho tàng chứa đựng nhiều giá trị lịch sử, văn hóa và nhân văn sâu sắc được hun đúc qua nhiều thế hệ người Việt.

Theo ThS. Nguyễn Danh Hòa, việc tổ chức các chương trình giao lưu thực hành tín ngưỡng tại cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong công tác bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể. Đây không chỉ là dịp để các nghệ nhân, thanh đồng, thủ nhang và cung văn gặp gỡ, trao đổi chuyên môn mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong việc thực hành tín ngưỡng đúng chuẩn mực, văn minh và giàu tính nhân văn.

“Di sản chỉ thực sự sống khi được cộng đồng gìn giữ, thực hành và trao truyền. Việc bảo tồn không chỉ là lưu giữ nghi lễ mà cần làm cho những giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, lan tỏa tới thế hệ trẻ bằng những cách tiếp cận phù hợp và bền vững”, ThS. Nguyễn Danh Hòa nhấn mạnh.

Bên cạnh những kết quả tích cực, Ban Tổ chức cũng thẳng thắn nhìn nhận một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới. Một vài giá hầu còn thiên về yếu tố trình diễn, chưa thực sự làm nổi bật chiều sâu thần thái của từng nhân vật trong điện thần. Một số nghi thức chuyển giá còn nhanh, chưa tạo được độ lắng trong không gian tâm linh. Việc sử dụng trang phục, đạo cụ ở một vài tiết mục cần tiếp tục nghiên cứu để bảo đảm tính chuẩn mực, giữ gìn bản sắc nguyên gốc của di sản.

Tuy nhiên, nhìn tổng thể, chương trình năm nay được đánh giá thành công cả về công tác tổ chức lẫn chất lượng chuyên môn. Không khí giao lưu diễn ra đoàn kết, văn minh, đúng định hướng bảo tồn và phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống hiện đại.

Đền Truông Bát từ lâu được biết đến là điểm sinh hoạt văn hóa tâm linh quan trọng của địa phương, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của Nhân dân. Đây là ngôi đền thờ Vương Nương Thánh Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn - Lộc Hoa Công Chúa, một địa chỉ tâm linh nổi tiếng linh thiêng của vùng đất Toàn Lưu, Hà Tĩnh.

Thông qua chương trình giao lưu lần này, hình ảnh quê hương Toàn Lưu cùng những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc tiếp tục được quảng bá rộng rãi tới du khách gần xa, góp phần thúc đẩy hoạt động văn hóa, du lịch tâm linh tại địa phương.

Khép lại chương trình, Ban Tổ chức đã lựa chọn một tiết mục xuất sắc nhất để biểu diễn tại Lễ khai mạc Lễ hội Đền Truông Bát diễn ra vào ngày 23/5/2026. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với những nghệ nhân có phần thực hành tiêu biểu mà còn là động lực để cộng đồng những người thực hành tín ngưỡng tiếp tục gìn giữ và phát huy các giá trị di sản trong đời sống hôm nay.