Ra mắt Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh: Dấu mốc kết nối tri thức vì con người và phát triển bền vững

Tham dự buổi lễ có ông Phan Xuân Dũng - nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khóa XIII, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam; ông Bùi Đặng Dũng - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội khóa XIV; ông Đỗ Mạnh Hùng - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội khóa XIII, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh; ông Nguyễn Hoàng Long - nguyên Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật, trẻ em mồ côi và bệnh nhân nghèo TP Đà Nẵng; cùng đại diện lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng, các doanh nghiệp và đối tác của Viện.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Phan Xuân Dũng nhấn mạnh, Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh được thành lập ngày 19/01/2026 trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với vai trò của khoa học và công nghệ trong phát triển đất nước. Theo ông, khoa học và công nghệ hiện không chỉ là động lực tăng trưởng mà còn là nền tảng quan trọng định hình vị thế quốc gia và năng lực cạnh tranh của từng lĩnh vực.

Trong bối cảnh hệ thống các tổ chức khoa học trực thuộc Liên hiệp Hội đang được rà soát, nâng cao chất lượng, việc thành lập một đơn vị mới cho thấy sự cân nhắc kỹ lưỡng, hướng tới hiệu quả thực chất, gắn với nhu cầu phát triển. Đặc biệt, việc lựa chọn lĩnh vực văn hóa và dân sinh – những trụ cột gắn trực tiếp với con người – thể hiện định hướng đúng đắn, bởi mọi thành tựu khoa học – công nghệ cuối cùng đều hướng tới phục vụ con người.

Chủ tịch Liên hiệp Hội bày tỏ tin tưởng Viện sẽ phát huy tốt vai trò, hoàn thành nhiệm vụ, qua đó góp phần nâng cao vị thế đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Tầm nhìn, sứ mệnh và định hướng phát triển

Phát biểu nhận nhiệm vụ, ông Đỗ Mạnh Hùng – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh khẳng định sự ra đời của Viện không chỉ là dấu mốc về tổ chức, mà còn mở ra một hành trình mang tính trách nhiệm cao trong nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đời sống xã hội.

Theo đó, Viện được xác định là trung tâm nghiên cứu, tư vấn và kết nối tri thức, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách, đồng thời lan tỏa các giá trị nhân văn trong cộng đồng.

Nhấn mạnh vai trò của văn hóa, ông Đỗ Mạnh Hùng cho rằng văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh của dân tộc. Thực tiễn cho thấy, mỗi giai đoạn phát triển thịnh vượng đều gắn liền với sự phát triển của văn hóa; do đó, đầu tư cho văn hóa và con người chính là đầu tư cho tương lai bền vững.

Trên cơ sở đó, Viện đề ra một số định hướng chiến lược trọng tâm trong thời gian tới: Đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng về văn hóa và dân sinh, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế; Tăng cường tư vấn chính sách, tham gia phản biện xã hội; Xây dựng mạng lưới hợp tác đa ngành, liên ngành trong và ngoài nước; Đẩy mạnh truyền thông, phổ biến tri thức và lan tỏa các giá trị văn hóa; Từng bước xây dựng Viện trở thành địa chỉ nghiên cứu uy tín; Gắn kết nghiên cứu khoa học với hoạt động an sinh xã hội, hướng tới hỗ trợ các nhóm yếu thế.

Những định hướng này cho thấy Viện không chỉ tập trung vào nghiên cứu hàn lâm mà còn chú trọng tính ứng dụng, đưa khoa học gắn bó chặt chẽ với đời sống xã hội.

Kết hợp khoa học với nhân văn, hướng tới phát triển bền vững

Một điểm nhấn đáng chú ý được lãnh đạo Liên hiệp Hội đánh giá cao là việc Viện triển khai ngay các hoạt động an sinh xã hội từ những ngày đầu thành lập. Việc tổ chức trao quà cho bệnh nhân tại Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng và Hội Bảo trợ người khuyết tật, trẻ em mồ côi và bệnh nhân nghèo TP Đà Nẵng ngay sau lễ ra mắt là minh chứng rõ nét cho cách tiếp cận gắn nghiên cứu với thực tiễn.

Điều này phản ánh quan điểm phát triển xuyên suốt của Viện: khoa học không tách rời đời sống mà phải phục vụ con người, đặc biệt là các nhóm yếu thế trong xã hội. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững, trong đó con người được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chính sách.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đối với các tổ chức khoa học ngày càng cao, không chỉ dừng ở chất lượng nghiên cứu mà còn ở khả năng chuyển hóa thành chính sách, tác động thực tiễn và đóng góp xã hội. Điều này đòi hỏi Viện phải không ngừng đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực nghiên cứu và mở rộng hợp tác trong và ngoài nước.

Kỳ vọng trở thành trung tâm nghiên cứu uy tín

Sự ra đời của Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh được đánh giá là bước đi phù hợp với xu thế phát triển, khi các vấn đề về văn hóa, con người và an sinh xã hội ngày càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Với định hướng rõ ràng, sự quan tâm chỉ đạo của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cùng đội ngũ lãnh đạo, chuyên gia giàu kinh nghiệm, Viện được kỳ vọng sẽ trở thành một trung tâm nghiên cứu có uy tín, cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định chính sách, đồng thời lan tỏa các giá trị nhân văn, góp phần nâng cao chất lượng đời sống xã hội.

Theo thông tin tại buổi lễ, Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh là một trong hơn 570 tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam – tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn với khoảng 3,7 triệu hội viên, trong đó có hơn 2,2 triệu trí thức khoa học và công nghệ.

Việc trở thành một bộ phận trong hệ thống này mang lại lợi thế lớn cho Viện về kết nối nguồn lực trí thức, hợp tác nghiên cứu và chia sẻ tri thức. Đồng thời, đây cũng là nền tảng để Viện tham gia sâu hơn vào hoạt động tư vấn, phản biện chính sách ở tầm quốc gia.

Đáng chú ý, đội ngũ sáng lập và lãnh đạo Viện đều là những người có nhiều kinh nghiệm thực tiễn, từng đảm nhiệm các vị trí quan trọng trong hệ thống chính trị, cơ quan dân cử và lĩnh vực doanh nghiệp. Đây là yếu tố quan trọng bảo đảm cho hoạt động của Viện có sự kết hợp hài hòa giữa tư duy khoa học, kinh nghiệm quản lý và hiểu biết thực tiễn.

Sự kiện ra mắt Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh không chỉ bổ sung thêm một thiết chế khoa học trong hệ thống Liên hiệp Hội, mà còn thể hiện xu hướng phát triển ngày càng rõ nét: khoa học không chỉ phục vụ tăng trưởng kinh tế, mà hướng tới mục tiêu cao nhất là phát triển con người toàn diện – nền tảng cốt lõi của mọi chiến lược phát triển bền vững.