Kiểm kê hỗ trợ thiên tai "nhầm" hay cố tình trục lợi chính sách?

Dấu hiệu thiếu minh bạch từ cơ sở

Chính sách hỗ trợ khắc phục sản xuất nông nghiệp sau thiên tai là một chủ trương đúng đắn, kịp thời, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với người dân bị thiệt hại. Tuy nhiên, thực tế triển khai tại xóm Sơn Thành, xã Giai Lạc, tỉnh Nghệ An lại bộc lộ nhiều bất cập, thậm chí có dấu hiệu thiếu minh bạch ngay từ cấp cơ sở.

Theo phản ánh của người dân, trong quá trình lập danh sách hỗ trợ thiệt hại do cơn bão số 10 năm 2025, một số cá nhân có chức trách, có tiếng nói tại xóm đã kê khai diện tích cây keo bị thiệt hại không đúng với thực tế. Đáng chú ý, những sai lệch này không chỉ dừng ở mức “nhầm lẫn kỹ thuật” mà có sự chênh lệch đáng kể về diện tích và số tiền hỗ trợ.

Cụ thể, ông Nguyễn Viết Tân, Bí thư Chi bộ xóm Sơn Thành được xác minh chỉ có 0,3ha diện tích cây lâm nghiệp bị thiệt hại, tương ứng mức hỗ trợ khoảng 1,2 triệu đồng. Tuy nhiên, phần diện tích kê khai trùng lên tới 0,95ha, tương đương số tiền hơn 7,6 triệu đồng. Tương tự, ông Nguyễn Thế Long, xóm trưởng xóm Sơn Thành cũng kê khai trùng 1,35ha, dẫn đến số tiền “được hưởng thêm” lên tới gần 14 triệu đồng.

Không chỉ hai trường hợp trên, một số cá nhân khác cũng có tình trạng kê khai sai lệch, dù mức độ khác nhau. Điều này khiến dư luận địa phương đặt câu hỏi: Liệu đây có đơn thuần là sai sót trong quá trình thống kê hay là biểu hiện của việc lợi dụng chính sách?

Điều đáng nói, những người có sai lệch lại chính là những người tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào quá trình rà soát, lập danh sách ban đầu. Điều này càng làm gia tăng nghi ngờ về tính khách quan, minh bạch của quy trình.

Người dân lên tiếng, sai phạm mới lộ rõ

Phải đến khi người dân xóm Sơn Thành đồng loạt có ý kiến phản ánh, sự việc mới được đưa ra kiểm tra, xác minh lại. Kết quả từ báo cáo của cơ quan chức năng đã chỉ ra rõ ràng những sai lệch về diện tích và mức độ thiệt hại.

Việc kiểm tra thực địa bằng phương pháp đo đếm trực tiếp cho thấy nhiều diện tích đã bị “kê trùng” hoặc “tính nhầm”, dẫn đến số tiền hỗ trợ vượt thực tế. Đây là bằng chứng rõ ràng cho thấy công tác kiểm tra ban đầu chưa chặt chẽ, thậm chí có dấu hiệu buông lỏng.

Đáng chú ý, tại buổi làm việc với phóng viên chiều ngày 2/4/2026, ông Trần Thế Anh, Trưởng phòng Kinh tế xã Giai Lạc đã thẳng thắn thừa nhận những tồn tại trong quá trình triển khai. Theo ông, việc rà soát ban đầu có xảy ra sai sót, trong đó có tình trạng trùng diện tích hỗ trợ ở một số trường hợp, bao gồm cả Bí thư Chi bộ và xóm trưởng xóm Sơn Thành. Ông cũng cho biết, bên cạnh những trường hợp được xác định hỗ trợ vượt thực tế, quá trình kiểm tra lại cũng phát hiện một số hộ dân thực sự bị thiệt hại nhưng chưa được đưa vào danh sách, do đó xã đã phải bổ sung hỗ trợ cho 7 hộ gia đình để đảm bảo quyền lợi.

Trước áp lực dư luận, các cá nhân liên quan đã lần lượt nộp lại số tiền chênh lệch. Ông Nguyễn Thế Long nộp lại 13,875 triệu đồng; ông Nguyễn Viết Tân nộp lại 7,6 triệu đồng; các trường hợp khác cũng hoàn trả số tiền tương ứng.

Tuy nhiên, việc “tự nguyện nộp lại” sau khi bị phát hiện không thể xóa đi những băn khoăn trong dư luận. Nếu không có sự lên tiếng của người dân, liệu những sai lệch này có được phát hiện? Và còn bao nhiêu trường hợp tương tự chưa được làm rõ?

Bên cạnh đó, việc rà soát lại cũng cho thấy có những hộ dân thực sự bị thiệt hại nhưng chưa được hỗ trợ đầy đủ. UBND xã Giai Lạc đã phải bổ sung thêm danh sách hỗ trợ cho 7 hộ gia đình với số tiền hàng chục triệu đồng. Điều này càng chứng minh rằng quá trình thống kê ban đầu chưa đảm bảo công bằng và chính xác.

Cần rà soát toàn diện, tránh thất thoát ngân sách

Vấn đề đặt ra không chỉ nằm ở một vài cá nhân “kê nhầm” diện tích, mà còn là lỗ hổng trong toàn bộ quy trình kiểm tra, xác minh và chi trả hỗ trợ.

Với tổng kinh phí hỗ trợ lên tới hơn 24,4 tỷ đồng cho toàn xã Giai Lạc, nếu không có cơ chế giám sát chặt chẽ, nguy cơ thất thoát ngân sách là hoàn toàn có thể xảy ra. Sai sót tại xóm Sơn Thành có thể chỉ là phần nổi của tảng băng, trong khi những bất cập ở các xóm khác chưa được phát hiện.

Thực tế cho thấy, việc giao cho tổ công tác cấp xã trực tiếp kiểm tra, đánh giá thiệt hại là cần thiết nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu thiếu cơ chế giám sát độc lập. Khi những người tham gia rà soát đồng thời cũng là đối tượng thụ hưởng, rất dễ phát sinh xung đột lợi ích.

Do đó, để đảm bảo công bằng và minh bạch, cần thiết phải: rà soát lại toàn bộ danh sách các hộ được hỗ trợ trên địa bàn xã, không chỉ riêng xóm Sơn Thành; kiểm tra chéo giữa các tổ công tác, tránh tình trạng “vừa đá bóng vừa thổi còi”; áp dụng các phương pháp đo đạc, xác minh khoa học, có sự tham gia của người dân và các tổ chức đoàn thể; công khai minh bạch toàn bộ dữ liệu về diện tích, tỷ lệ thiệt hại và mức hỗ trợ để người dân giám sát.

Bên cạnh đó, cần làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tập thể liên quan đến những sai sót đã xảy ra. Việc chỉ dừng lại ở “nộp lại tiền” là chưa đủ, bởi điều quan trọng hơn là phải ngăn chặn tái diễn trong tương lai.

Theo Đình Tiệp/nongnghiepmoitruong.vn