Không phận Trung Đông "đóng sập", hàng không thế giới rơi vào hỗn loạn

Căng thẳng Iran – Israel leo thang buộc nhiều quốc gia Trung Đông đóng cửa không phận, khiến các trung tâm trung chuyển lớn nhất thế giới tê liệt, hàng nghìn chuyến bay bị hủy hoặc quay đầu, hàng triệu hành khách mắc kẹt.

Ngày 28/2, ngành hàng không thế giới chứng kiến một cú sốc hiếm thấy khi Sân bay Quốc tế Dubai và Sân bay Quốc tế Hamad đồng loạt thông báo đóng cửa không phận vô thời hạn sau các vụ tấn công tên lửa. Quyết định khẩn cấp này lập tức cắt đứt trục trung chuyển nối châu Âu – châu Á – châu Phi, đẩy hàng triệu hành khách vào cảnh chờ đợi vô định.

Khủng hoảng bùng phát trong bối cảnh xung đột Iran – Israel leo thang, với các đợt phóng tên lửa đạn đạo và UAV nhằm vào hạ tầng chiến lược. Để bảo đảm an toàn cho hàng không dân dụng, UAE, Qatar, Jordan và Iraq buộc phải đóng cửa không phận, biến một khu vực vốn được xem là “an toàn trung chuyển” thành điểm rủi ro cao.

Với công suất trung bình khoảng 250.000 lượt khách/ngày tại Dubai và hàng trăm nghìn lượt tại Doha, lệnh đình chỉ bay đột ngột khiến chuỗi vận hành toàn cầu lập tức đứt gãy. Theo dữ liệu của FlightRadar24, chỉ trong 24 giờ đầu, hơn 280 chuyến bay bị hủy hoàn toàn, ít nhất 250 chuyến khác chậm kéo dài; hàng trăm máy bay đang bay qua Trung Đông buộc phải quay đầu giữa không trung – hiện tượng được giới chuyên gia ví như một “cuộc di cư ngược” chưa từng có trong kỷ nguyên hàng không hiện đại.

Hệ lụy nhanh chóng lan rộng. Nhiều chuyến từ Dublin, Warsaw, Istanbul bay nửa chặng rồi không thể hạ cánh. Các đường bay Mỹ – Ấn Độ, Mỹ – Đông Nam Á phải chuyển hướng dài ngày; hành khách từ Sri Lanka, Bangladesh phải đáp xuống Oman thay vì Dubai như kế hoạch. Tại London và ngay tại Dubai, không ít hành khách đã hoàn tất thủ tục, ngồi chờ cất cánh rồi nhận thông báo không phận đóng cửa, buộc quay lại nhà ga trong tình trạng quá tải.

Các hãng và nhà chức trách đồng loạt phản ứng. Cơ quan hàng không Nga Rosaviatsia tạm dừng toàn bộ chuyến bay thương mại tới Israel và Iran. British Airways xác nhận chuyến BA108 từ Dubai đi London Heathrow phải hủy dù hành khách đã lên máy bay. Emirates và Qatar Airways cũng tạm ngừng mạng bay tại Dubai và Doha, ưu tiên an toàn cho hành khách và phi hành đoàn.

Do Dubai và Doha là “yết hầu” của các đường bay dài, việc máy bay mắc kẹt tại vùng Vịnh tạo hiệu ứng domino lên London, Paris, Singapore, Sydney và New York. Nhiều sân bay thiếu máy bay cho chặng kế tiếp, khiến lịch khai thác toàn cầu rơi vào vòng xoáy hỗn loạn.

Làn sóng gián đoạn tiếp tục lan sang châu Á. Hai hãng lớn của Ấn Độ là IndiGo và Air India tạm dừng toàn bộ chuyến bay tới Trung Đông trong ngày 28/2. Sân bay Quốc tế Changi hủy hàng loạt chuyến đến/đi Abu Dhabi, Doha và Dubai, đồng thời khuyến cáo hành khách theo dõi tình trạng chuyến bay qua ứng dụng để tránh ùn ứ tại nhà ga.

Hiện chưa có mốc thời gian cụ thể cho việc mở lại không phận. Khi trục trung chuyển lớn nhất thế giới tạm thời tê liệt vì rủi ro an ninh, ngành hàng không toàn cầu đang đối mặt một trong những cú sốc nghiêm trọng nhất trong nhiều năm – không chỉ là bài toán lịch bay, mà là phép thử sức chịu đựng của cả hệ sinh thái vận tải hàng không.