Mùa lúa cũ và một tình yêu không thành

Nhà Kiên nằm ở cuối xóm, trước mặt là con mương nhỏ dẫn nước từ cánh đồng vào ruộng. Bố mẹ Kiên quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, nuôi ba anh em ăn học bằng mấy sào ruộng và đàn lợn trong chuồng. Từ nhỏ, Kiên đã nổi tiếng học giỏi. Cứ tối đến, ánh đèn dầu leo lét trong căn nhà mái ngói cũ lại soi bóng cậu bé gầy gò cặm cụi bên trang vở.

Ngày Kiên nhận giấy báo trúng tuyển đại học ở Hà Nội, cả làng như có hội. Người đến trước cổng nhà, người ngồi kín cả sân. Bà con mang theo ít chè xanh, đĩa kẹo lạc, mấy gói bánh khảo. Những lời chúc mộc mạc vang lên:

- Cố mà học nghe con, đừng phụ công cha mẹ.

- Sau này thành đạt, nhớ về quê giúp bà con.

Bố Kiên ngồi ở giữa sân, rót từng chén nước chè xanh, mắt đỏ hoe. Mẹ Kiên thì lặng lẽ lau nước mắt nơi góc bếp. Còn Kiên, cậu đứng giữa vòng tay mọi người, vừa tự hào vừa lo lắng. Hà Nội xa lắm, rộng lớn lắm. Một cậu trai quê lúa như cậu, liệu có đứng vững giữa chốn thị thành?

Sáng Kiên ra đi, cả xóm tiễn ra đầu làng. Chiếc xe khách cũ kĩ dừng lại, bụi bay mù mịt. Mẹ dúi vào tay Kiên túi xôi lạc còn ấm, bố vỗ nhẹ vai con trai:

- Học cho giỏi, con nhé. Quê mình nghèo, chỉ trông vào mấy đứa trẻ như con thôi.

Kiên gật đầu. Trong lòng cậu lúc ấy có một lời hứa thầm lặng: sẽ học thật giỏi, để không phụ lòng bà con.

Hà Nội đón Kiên bằng những con phố đông đúc, những dãy nhà cao tầng và dòng người tấp nập. Những ngày đầu, Kiên lạc lõng giữa thành phố rộng lớn. Cậu nói giọng Nghệ đặc sệt, nhiều bạn nghe không quen phải hỏi lại. Quần áo của cậu giản dị, đôi giày bata đã sờn gót.

Nhưng Kiên có thứ quý giá hơn tất cả - ý chí.

Cậu học ngày học đêm. Thư viện là nơi Kiên quen thuộc nhất. Mỗi lần nhớ nhà, cậu lại lấy bức ảnh chụp cả xóm hôm tiễn mình ra đi ra xem. Ánh mắt tin tưởng của mọi người khiến Kiên không cho phép bản thân chùn bước.

Năm thứ nhất, Kiên gặp Yến.

Yến là cô gái Hải Phòng, nước da trắng, mái tóc dài, giọng nói trong trẻo như gió biển. Cô học giỏi, lại năng nổ. Trong lớp, Sơn làm lớp trưởng, còn Yến là lớp phó học tập. Mỗi lần phát biểu, Yến luôn nói rõ ràng, rành mạch, khiến cả lớp lắng nghe.

Lần đầu Kiên chú ý đến Yến là khi cô bước đến bàn cậu, mỉm cười:

- Kiên này, bài tập nhóm tuần tới cậu làm chung với mình nhé.

Nụ cười ấy làm tim Kiên lỡ một nhịp.

Từ đó, Kiên và Yến cùng nhau học, cùng nhau làm bài tập, cùng nhau tranh luận về những đề tài khó. Yến thông minh, sắc sảo. Kiên chăm chỉ, bền bỉ. Hai người bổ sung cho nhau như hai mảnh ghép.

Có những tối mùa đông Hà Nội, hai người ngồi bên bờ Hồ Gươm, gió lạnh thổi qua mặt nước. Yến kể về Hải Phòng - về những con sóng vỗ bờ Đồ Sơn, về những buổi chiều ngồi ăn bánh đa cua cùng gia đình. Kiên kể về Yên Thành - về cánh đồng lúa chín vàng, về những đêm trăng sáng cả xóm ngồi hóng gió trước sân.

Tình yêu sinh viên đến nhẹ nhàng mà sâu sắc.

Họ nắm tay nhau đi qua những con phố nhỏ, cùng nhau đạp xe dưới hàng cây xà cừ, cùng nhau thức trắng đêm ôn thi. Kiên học ngày càng giỏi. Cậu đứng đầu lớp nhiều kỳ liên tiếp. Mỗi lần nhận giấy khen, Kiên lại nhìn sang Yến. Cô luôn là người đầu tiên vỗ tay cho cậu.

- Tớ tự hào về cậu lắm - Yến nói, mắt long lanh.

Kiên biết, trong thành quả của mình có sự động viên, giúp đỡ của Yến. Không chỉ là người yêu, cô còn là nguồn động lực lớn lao.

Bốn năm đại học trôi qua nhanh như một giấc mơ.

Ngày tốt nghiệp, cả lớp chụp với nhau tấm ảnh cuối cùng. Sơn vẫn cao lớn, nghiêm nghị như ngày đầu. Yến mặc áo dài trắng, tóc xõa ngang vai. Kiên đứng cạnh cô, tay khẽ chạm tay.

Nhưng rồi thực tế ập đến.

Kiên quyết định về Nghệ An công tác. Cậu muốn gần bố mẹ, muốn góp phần xây dựng quê hương. Yến thì trở về Hải Phòng. Gia đình cô mong cô ở gần nhà, tìm một công việc ổn định.

- Hay là cậu ở lại Hà Nội? - Yến từng hỏi.

Kiên lặng im. Trong đầu cậu là cánh đồng quê, là ánh mắt mẹ, là lời dặn của bố. Cậu không thể ở lại.

Những ngày đầu xa nhau, họ vẫn gọi điện, nhắn tin mỗi tối. Nhưng khoảng cách địa lý dần kéo theo khoảng cách trong tâm hồn. Công việc mới cuốn Kiên vào những dự án, những cuộc họp. Yến cũng bận rộn với công việc ở thành phố cảng.

Những cuộc gọi thưa dần.

Một tối, Yến nói qua điện thoại, giọng nghẹn lại:

- Có lẽ… chúng mình nên dừng lại thôi.

Kiên im lặng rất lâu. Bên kia đầu dây, tiếng sóng biển Hải Phòng như vọng về.

- Ừ… - cuối cùng Kiên nói - Miễn là cậu hạnh phúc.

Cuộc tình đẹp khép lại trong sự tiếc nuối.

Kiên về quê công tác. Những ngày đầu, cậu hăng say làm việc. Mỗi khi đi qua cánh đồng lúa, Kiên lại thấy lòng mình bình yên. Bà con vẫn quý mến cậu. Họ tự hào vì xóm nhỏ có một người con học đại học về làm cán bộ.

Vài năm sau, Kiên lập gia đình. Vợ Kiên là cô giáo trong xã, hiền lành, đảm đang. Cuộc sống dần ổn định. Nhà cửa khang trang hơn. Bố mẹ già được chăm sóc chu đáo.

Yến cũng lấy chồng. Tin tức về cô thỉnh thoảng Kiên nghe qua bạn bè: chồng Yến làm nghề lái xe đường dài, thường xuyên xa nhà.

Mỗi người một ngả.

Mười năm trôi qua.

Một ngày, lớp đại học tổ chức họp lớp. Kiên băn khoăn rất lâu rồi quyết định đi. Anh muốn gặp lại những người bạn cũ, muốn nhìn lại một thời tuổi trẻ.

Buổi họp diễn ra ở Hà Nội. Khi Kiên bước vào nhà hàng, tim anh bất chợt đập mạnh.

Yến ngồi ở bàn gần cửa sổ.

Cô không còn là cô gái áo dài trắng năm nào. Mái tóc đã ngắn hơn, gương mặt có chút mệt mỏi. Nhưng ánh mắt ấy, nụ cười ấy, vẫn quen thuộc.

Hai người nhìn nhau vài giây, rồi cùng mỉm cười.

- Lâu quá không gặp… - Yến nói.

- Ừ, mười năm rồi còn gì.

Họ ngồi cạnh nhau, giữa tiếng cười nói rộn ràng của bạn bè. Yến kể về cuộc sống của mình. Cô có ba con. Lần sinh đứa thứ ba, cô phải mổ. Sức khỏe yếu đi nhiều.

- Cuộc sống cũng vất vả lắm - Yến cười, nhưng trong mắt thoáng buồn - Chồng mình chạy xe suốt, nay đây mai đó. Có khi cả tháng mới về nhà vài ngày.

Kiên lặng nghe. Tim anh thắt lại. Cô gái từng rạng rỡ bên bờ Hồ Gươm giờ đây gầy hơn, trầm lặng hơn.

- Còn cậu? - Yến hỏi.

- Mình ổn. Vợ làm giáo viên. Hai đứa con. Cuộc sống cũng đủ đầy.

Yến gật đầu, mỉm cười.

Khoảnh khắc ấy, Kiên cảm thấy trái tim mình rung lên như ngày còn sinh viên. Một cảm xúc cũ tưởng đã ngủ yên bỗng thức dậy.

Nhưng anh biết, tất cả chỉ là kỷ niệm.

Buổi họp kết thúc. Trước khi ra về, Yến nói nhỏ:

- Dù thế nào, mình vẫn cảm ơn quãng thời gian ấy. Nếu không có cậu, chắc mình không có những năm tháng đẹp như vậy.

Kiên nhìn cô, khẽ nói:

- Mình cũng vậy.

Họ không nắm tay, không ôm nhau. Chỉ một cái nhìn thật lâu, như để ghi nhớ.

Trên chuyến xe về Nghệ An, Kiên nhìn ra cửa sổ. Những cánh đồng lúa chạy dài hai bên đường. Mùa này lúa đang thì con gái, xanh mướt.

Anh nhớ lại ngày mình rời quê, nhớ ánh mắt tự hào của bà con. Anh đã sống đúng với lời hứa năm nào. Anh có công việc ổn định, có gia đình êm ấm.

Yến là một phần đẹp của tuổi trẻ, như cánh đồng lúa chín một mùa rồi gặt. Không thể giữ mãi, nhưng hương thơm còn ở lại.

Kiên không dám, và cũng không muốn, dấn sâu thêm vào quá khứ. Anh thương Yến, thương những vất vả cô đang trải qua. Nhưng anh hiểu, mỗi người đều có trách nhiệm với gia đình mình.

Tối đó, về đến nhà, con trai Kiên chạy ra ôm chầm lấy anh:

- Bố về rồi!

Vợ anh từ trong bếp bước ra, mỉm cười hiền hậu. Bữa cơm nóng hổi bày sẵn trên bàn.

Kiên nhìn khung cảnh ấy, lòng chợt lắng lại. Hạnh phúc đôi khi không phải là những điều rực rỡ, mà là sự bình yên hiện hữu mỗi ngày.

Đêm xuống, nằm bên cửa sổ nghe tiếng côn trùng rả rích, Kiên thầm mong ở một nơi nào đó, Yến cũng đang mỉm cười.

Có những tình yêu không đi đến cuối con đường, nhưng vẫn đẹp vì đã từng tồn tại.

Và như cánh đồng quê Yên Thành, dù qua bao mùa gió Lào khắc nghiệt, lúa vẫn lên xanh.

Kiên nhắm mắt, lòng nhẹ như gió.

Tuổi trẻ đã qua. Kỷ niệm còn lại.

Và anh biết, thế là đủ.