Đừng “tô vẽ” di tích: Khi trang trí lòe loẹt làm lệch chuẩn không gian linh thiêng

Đền Chợ Củi là địa chỉ văn hóa - tâm linh quen thuộc của người dân Hà Tĩnh và du khách thập phương. Với tư cách là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, nơi đây không đơn thuần là điểm tham quan, mà còn là không gian kết tinh giá trị truyền thống, tín ngưỡng và ký ức cộng đồng. Vì vậy, mọi can thiệp vào cảnh quan, dù chỉ là trang trí dịp lễ Tết, đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Có thể hiểu rằng ban quản lý mong muốn tạo không khí rộn ràng ngày xuân, tăng sức hút cho du khách. Tuy nhiên, giữa “trang trí” và “can thiệp thô bạo vào không gian di tích” là một ranh giới rất mong manh. Khi các yếu tố trang trí mang màu sắc xa lạ, phô trương, thậm chí làm biến dạng cảm quan thẩm mỹ truyền thống, thì mục đích tốt ban đầu có thể vô tình phản tác dụng.

Luật Di sản văn hóa đã quy định rõ nguyên tắc bảo đảm giữ gìn tối đa yếu tố gốc cấu thành di tích. Điều này không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yêu cầu đạo lý trong ứng xử với di sản. Di tích không phải là sân khấu để thử nghiệm thị hiếu nhất thời; càng không phải nơi “tô vẽ” theo xu hướng thị trường hóa lễ hội. Không gian linh thiêng cần sự trang trọng, tiết chế và hài hòa với kiến trúc, lịch sử của chính nó.

Thực tế, tại một số nơi, vì thiếu hiểu biết hoặc vì tâm lý muốn “làm mới”, người ta đã đưa vào di tích những chi tiết trang trí phản cảm, sai lệch, làm biến dạng giá trị nguyên gốc. Những hành động ấy, dù không xuất phát từ ý xấu, vẫn để lại hệ lụy lâu dài: làm nhạt phai bản sắc và gây phản cảm trong cộng đồng.

Ý kiến đề xuất tháo dỡ các hình thức trang trí không phù hợp là một góp ý đáng suy nghĩ. Trong dịp Tết, việc đặt thêm cành đào, chậu mai, hay những vật phẩm mang tính truyền thống, hài hòa với không gian kiến trúc là điều hoàn toàn có thể chấp nhận. Nhưng mọi yếu tố mới lạ, đặc biệt là những hình tượng mang phong cách ngoại lai hoặc quá phô trương, cần được nghiên cứu, tham vấn chuyên gia văn hóa - di sản trước khi thực hiện.

Giữ gìn di tích không chỉ là bảo vệ một công trình vật chất, mà còn là bảo vệ cảm xúc văn hóa của cộng đồng. Sự rực rỡ nhất thời không thể đánh đổi bằng nguy cơ làm sai lệch giá trị lâu dài. Trong câu chuyện này, điều dư luận mong muốn có lẽ không phải là sự chỉ trích gay gắt, mà là thái độ cầu thị, lắng nghe và điều chỉnh kịp thời từ phía đơn vị quản lý.

Bởi với di sản, càng thận trọng bao nhiêu, càng thể hiện sự trân trọng bấy nhiêu.