Lễ mừng đồng 35 niên của Nghệ nhân Ưu tú Lương Thị Nguyên: Tri ân cội nguồn, tiếp nối đạo Mẫu

Ngày 16 tháng 10 năm 2025 (âm lịch), tại Đền Đức Ông Khe Rồng, xã Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa, Nghệ nhân Ưu tú Lương Thị Nguyên đã long trọng tổ chức lễ mừng đồng 35 niên – Bắc ghế hầu đồng tạ ơn Phật Thánh, tri ân Thầy đồng. Buổi lễ không chỉ là dấu mốc cá nhân quan trọng của một nghệ nhân đã gắn bó hơn ba thập kỷ với tín ngưỡng thờ Mẫu, mà còn là một sự kiện văn hóa – tâm linh mang ý nghĩa sâu sắc, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh truyền thống thầy – trò trong đạo, và khẳng định giá trị trường tồn của nghi lễ hầu đồng trong đời sống tinh thần người Việt.

Lễ mừng đồng 35 niên của Nghệ nhân Ưu tú Lương Thị Nguyên được tổ chức trang nghiêm, đúng nghi lễ truyền thống, trong không gian linh thiêng của Đền Đức Ông Khe Rồng – nơi gắn bó sâu nặng với hành trình căn đồng số lính của bà ngay từ những ngày đầu bước vào đạo.

Buổi lễ có sự tham dự đông đủ của các nghệ nhân ưu tú, các đồng thầy, thanh đồng đại diện các ngôi đền, phủ, cùng ban ngành địa phương, và đặc biệt là nhiều con nhang đệ tử, con đồng bản hội từ khắp mọi miền đất nước trở về tham dự. Không khí buổi lễ vừa trang nghiêm, linh thiêng, vừa ấm áp, chan chứa nghĩa tình đạo – đời.

Trong từng giá hầu, từng hồi văn chầu, từng tiếng trống, tiếng phách, người tham dự đều cảm nhận rõ một tinh thần chung: tạ ơn Phật Thánh – tri ân Thầy Tổ – tưởng nhớ cội nguồn. Đây không đơn thuần là một nghi lễ mang tính hình thức, mà là sự kết tinh của 35 năm tu tập, hành đạo, giữ lễ với tất cả sự kính cẩn, chuẩn mực và lòng thành.

Chia sẻ bên lề buổi lễ, Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Lương Nguyên xúc động nói: “Làm thì dễ, nhưng giữ được lễ mới là điều khó nhất. Giữ được lễ là giữ được đạo, giữ được cái cốt lõi của tín ngưỡng thờ Mẫu.”

35 năm qua là một chặng đường không hề bằng phẳng. Đó là hành trình của những thử thách, hy sinh, những lúc tưởng chừng phải buông bỏ, nhưng bằng niềm tin vào Phật Thánh, bằng sự dìu dắt của Thầy, và bằng trách nhiệm với đạo, bà đã kiên trì vượt qua tất cả.

Với bà, mốc 35 năm không phải để tự hào hay phô trương, mà là dịp để nhìn lại mình, để tạ ơn những ân đức đã nâng đỡ, và để tự nhắc nhở bản thân phải tiếp tục sống xứng đáng với danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú mà Đảng, Nhà nước và xã hội đã tin tưởng trao tặng.

Trong khuôn khổ buổi lễ, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện sâu sắc với Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Lương Nguyên và người thầy đã mở phủ, dẫn dắt bà từ những ngày đầu bước vào đạo – đồng thầy Nguyễn Hữu Huệ.

Qua những câu chuyện giản dị nhưng đầy xúc động, người nghe càng thấm thía giá trị thiêng liêng của mối quan hệ thầy – trò trong tín ngưỡng thờ Mẫu. Đó không chỉ là sự truyền dạy nghi lễ, mà còn là sự truyền trao đạo đức, nhân cách, và cách hành xử đúng đắn với Phật Thánh và với cộng đồng.

Nghệ nhân Hoàng Lương Nguyên nhiều lần nhấn mạnh: “Nếu không có Thầy, sẽ không có tôi của ngày hôm nay. Ân Thầy là ân lớn nhất, phải khắc cốt ghi tâm.”

Chính tinh thần tri ân ấy đã trở thành kim chỉ nam trong suốt quá trình hành đạo của bà, giúp bà luôn giữ được sự chuẩn mực, khiêm nhường và tôn kính.

Đền Đức Ông Khe Rồng không chỉ là nơi diễn ra lễ mừng đồng 35 niên, mà còn là chốn tổ, nơi Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Lương Nguyên từng kêu gọi, vận động xây dựng, tôn tạo ngay từ những ngày đầu bước vào đạo.

Từ nền tảng ấy, suốt 17 năm sau, bà tiếp tục hành trình đến Hà Tĩnh, kêu gọi tôn tạo Đền Tam Lang, cùng nhiều đền, phủ khác thờ các ngài trong hệ thống tín ngưỡng thờ Mẫu. Bằng uy tín cá nhân, bằng sự tận tâm và minh bạch, bà đã quy tụ được sự chung tay của đông đảo con nhang đệ tử và nhân dân địa phương.

Tính đến nay, Nghệ nhân Ưu tú Lương Thị Nguyên đã trực tiếp tham gia xây dựng, tu bổ và tôn tạo 4 cửa đền tại hai tỉnh Thanh Hóa và Hà Tĩnh, góp phần tạo dựng không gian sinh hoạt văn hóa tâm linh trang nghiêm, đúng chuẩn mực truyền thống.

Sinh ra và lớn lên trên một vùng đất có đời sống văn hóa – tín ngưỡng phong phú, Nghệ nhân Lương Thị Nguyên sớm được nuôi dưỡng trong không gian tâm linh đậm đà bản sắc. Chính cái nôi văn hóa quê hương đã hun đúc trong bà lòng từ bi, sự thấu hiểu con người, và tình yêu sâu sắc với văn hóa truyền thống dân tộc.

Ngay tại quê nhà, bà đã vận động tu bổ Đền Cô Bé, Đền Đức Bà, giúp người dân địa phương có nơi sinh hoạt tâm linh trang trọng, linh thiêng. Không gian đền phủ không chỉ là nơi thờ tự, mà còn là nơi con người tìm về sự an yên, cân bằng tinh thần trong cuộc sống hiện đại nhiều áp lực.

Không chỉ thực hành nghi lễ hầu thánh, Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Lương Nguyên còn được nhiều người biết đến bởi tấm lòng thiện lương, sẵn sàng giúp đỡ cộng đồng. Bà thường xuyên tham gia hầu thánh, chữa bệnh, tư vấn tinh thần, giúp nhiều người tìm lại niềm tin và hướng thiện trong cuộc sống.

Với bà, hành đạo không tách rời đời sống xã hội. Mỗi việc làm, dù lớn hay nhỏ, đều xuất phát từ tâm nguyện “giúp được ai thì giúp”. Chính sự tận tụy ấy đã giúp bà nhận được sự tin tưởng, kính trọng của đông đảo nhân dân và con nhang đệ tử.

Nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc bảo tồn và phát huy di sản, Nghệ nhân Ưu tú Lương Thị Nguyên đã tham gia Hội UNESCO Bảo tồn Văn hóa Dân tộc Việt Nam. Thông qua hoạt động này, bà tích cực tuyên truyền, hướng dẫn để cộng đồng hiểu đúng, thực hành đúng nghi lễ tín ngưỡng thờ Mẫu, tránh mê tín dị đoan, lệch chuẩn.

Bà chia sẻ: “Đạo Mẫu đang bước sang một giai đoạn mới, được xã hội quan tâm nhiều hơn, nhưng cũng vì thế mà có nguy cơ bị bóp méo. Cần có những người con của Mẫu đủ tâm, đủ tầm để giữ cho đạo đi đúng đường.”

Điều khiến nhiều người xúc động nhất trong buổi lễ mừng đồng 35 niên chính là những lời tâm huyết mà Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Lương Nguyên gửi gắm tới thế hệ trẻ. Bà mong muốn các lớp đồng trẻ giữ được nghi lễ, hiểu sâu về giá trị văn hóa – lịch sử của đạo Mẫu, không chạy theo hình thức, không làm sai lệch bản chất tín ngưỡng.

“Tôi sẽ cố gắng hết sức để không phụ lòng Đảng, Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú; sẽ tiếp tục giảng dạy, truyền nghề cho học trò, để đạo Mẫu không bị mai một.”

Đó không chỉ là lời nói, mà là tâm nguyện cả đời của một người đã dành trọn thanh xuân cho đạo.